จากดอยไร่ฝิ่นสู่สวนสวรรค์: กำเนิดศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย
สวัสดีครับลูกหลานและนักเดินทางทุกท่าน วันนี้ลุงคำขอพาทุกท่านเดินทางขึ้นสู่เทือกเขาในอำเภอแม่ริม สู่หมุดหมายยอดนิยมอันดับต้นๆ ของเชียงใหม่ที่ใครๆ ต่างก็รู้จักในชื่อ “ม่อนแจ่ม” แต่ก่อนที่ม่อนแจ่มจะกลายเป็นจุดชมวิวและทุ่งดอกไม้ยอดฮิตอย่างในทุกวันนี้ ลุงอยากพาทุกท่านย้อนเวลาทำความรู้จักกับรากเหง้าที่แท้จริง นั่นคือ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย ผืนดินพระราชทานที่พลิกฟื้นประวัติศาสตร์ของชุมชนชาวเขาเผ่าม้งบนยอดดอยแห่งนี้ครับ
ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2527 ดอยหนองหอยเคยเป็นแหล่งปลูกฝิ่นที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในลุ่มน้ำแม่แรม สภาพป่าไม้ถูกแผ้วถางทำลายจนกลายเป็นเขาหัวโล้น ชุมชนชาวเขาประสบปัญหาความยากจนและสุขภาพเสื่อมโทรม พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเยี่ยมเยียนราษฎร และมีพระราชดำริจัดตั้งศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอยขึ้น เพื่อแนะนำการปลูกพืชผักเมืองหนาวและผลไม้ทดแทนการปลูกฝิ่น ควบคู่ไปกับการฟื้นฟูป่าต้นน้ำลำธาร
ด้วยพระบารมีและหยาดเหงื่อของนักวิจัยโครงการหลวง ร่วมกับความร่วมมือของพี่น้องชาวม้งบ้านหนองหอย ผืนดินที่เคยแห้งแล้งจึงแปรเปลี่ยนเป็นแปลงเกษตรขั้นบันไดอันอุดมสมบูรณ์ กะหล่ำปลีหัวโต ผักกาดหอม และผลไม้เมืองหนาวได้เข้ามาแทนที่ดอกฝิ่นอย่างสิ้นเชิง การท่องเที่ยวที่นี่จึงเป็นบทเรียนที่มีชีวิตของการฟื้นฟูธรรมชาติ เช่นเดียวกับโครงการอนุรักษ์แหล่งน้ำตามแนวพระราชดำริอันเงียบสงบอย่าง เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติอ่างเก็บน้ำบ้านโป่งห้วยลานตามรอยพ่อ ที่สะท้อนถึงสายพระเนตรอันยาวไกลในการจัดการน้ำและผืนป่าให้แก่พสกนิกรครับ
แปลงผักกะหล่ำปลีขั้นบันไดและสตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80
เอกลักษณ์ที่โดดเด่นและเป็นภาพจำของโครงการหลวงหนองหอย คือ แปลงผักกะหล่ำปลีขั้นบันได ที่ทอดตัวไล่ระดับตามไหล่เขาอย่างงดงามตระการตา ราวกับพรมสีเขียวผืนยักษ์ที่ปูทับหุบเขา ในช่วงเช้าตรู่ สายหมอกสีขาวจะลอยเอื่อยๆ ผ่านร่องเขา แสงแดดสีทองจะส่องกระทบหยดน้ำค้างบนใบกะหล่ำปลี ทำให้หัวกะหล่ำปลีแต่ละหัวเปล่งประกายสดใส
นอกจากกะหล่ำปลีแล้ว พืชผลที่ทุกคนตั้งตารอคอยในฤดูหนาวคือ สตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80 สตรอว์เบอร์รีสายพันธุ์พิเศษที่ผสมขึ้นเพื่อรำลึกในวโรกาสที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงเจริญพระชนมพรรษา 80 พรรษา จุดเด่นของพันธุ์นี้คือผลมีขนาดใหญ่ ผิวสีแดงสด เนื้อแน่น มีกลิ่นหอมละมุนเป็นเอกลักษณ์ และรสชาติหวานฉ่ำอมเปรี้ยวเล็กน้อย ต่างจากสตรอว์เบอร์รีทั่วไป เกษตรกรที่หนองหอยจะปลูกสตรอว์เบอร์รีบนไหล่เขาและคลุมแปลงด้วยพลาสติกเพื่อรักษาความชื้นและป้องกันวัชพืช โดยนักท่องเที่ยวสามารถเดินชมแปลงและเลือกซื้อสตรอว์เบอร์รีที่เพิ่งเก็บสดๆ จากต้นได้ที่หน้าสวน
ถัดจากแปลงสตรอว์เบอร์รี คือโรงเรือนทดลองปลูกผักสลัดไฮโดรโปนิกส์และ พืชสมุนไพรเมืองหนาว เช่น อาร์ติโชค (Artichoke) รูบาร์บ (Rhubarb) ชาคาโมมายล์ โรสแมรี่ และมิ้นต์ ซึ่งส่งกลิ่นหอมอบอวลไปทั่วโรงเรือน การได้สัมผัสผลิตผลจากพืชสมุนไพรธรรมชาติทำให้เราระลึกถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการดูแลสุขภาพ เช่นเดียวกับ ศาสตร์การนวดเหยียบฉ่า ย่ำขางภูมิปัญญาล้านนาโบราณบ้านไร่กองขิง ที่ใช้สมุนไพรและไอร้อนรักษาความเมื่อยล้าได้อย่างน่าอัศจรรย์ครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
สันดอยม่อนแจ่ม: จุดชมวิวทะเลหมอก 360 องศา
จากศูนย์โครงการหลวงหนองหอย ขับรถขึ้นต่อไปอีกเพียงไม่กี่ร้อยเมตร ท่านจะถึงยอดสันเขา “ม่อนแจ่ม” ซึ่งตั้งอยู่ที่ระดับความสูงประมาณ 1,350 เมตรจากระดับน้ำทะเล ในอดีตบริเวณนี้เป็นจุดทิ้งขยะและพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม แต่ทางโครงการหลวงได้เข้ามาปรับพื้นที่ให้กลายเป็นจุดชมวิวแบบเปิดโล่ง มองเห็นทิวเขาสลับซับซ้อนของอำเภอแม่ริมและแม่แตงได้แบบพาโนรามา 360 องศา
บนยอดม่อนแจ่ม มีการจัดสวนดอกไม้เมืองหนาวนานาพรรณ เช่น ดอกเวอร์บีน่าสีม่วงสดใส ดอกคอสมอสสีชมพูขาว ดอกซัลเวีย และหญ้าฟองน้ำที่พลิ้วไหวตามแรงลมหนาว มีซุ้มกระท่อมไม้ไผ่ให้นักท่องเที่ยวนั่งพักผ่อน จิบชาร้อนๆ และดื่มด่ำกับทะเลหมอกยามเช้าที่ลอยปกคลุมหุบเขาเบื้องล่าง
เสน่ห์ของม่อนแจ่มไม่ได้มีเพียงแค่ธรรมชาติ แต่ยังสะท้อนถึงการนำวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นอย่างไม้ไผ่มาสร้างสรรค์เป็นสถาปัตยกรรมที่กลมกลืนกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นภูมิปัญญาเดียวกับชาวบ้านในชุมชนหัตถกรรมชนบท เช่น งานหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่และวิถีวัฒนธรรมล้านนาบ้านดงสร้างแก่น ที่ใช้วัสดุพื้นถิ่นอย่างไม้ไผ่มาสร้างคุณค่าและสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนอย่างยั่งยืนครับ
อิ่มอร่อยกับผักกรอบดอยและอาหารพื้นถิ่นม้ง
การมาเยือนโครงการหลวงหนองหอยและม่อนแจ่ม จะขาดความสมบูรณ์ไปไม่ได้หากไม่ได้ลิ้มลองอาหารที่ปรุงจากผักสดๆ ในพื้นที่ บริเวณร้านอาหารโครงการหลวงและร้านค้าชุมชนชาวม้ง มีเมนูเด็ดที่ลุงคำอยากให้ลองชิม:
- สลัดผักดอยหนองหอย: ผักกาดหวาน เบบี้คอส และเรดโอ๊คที่กรอบกรุบ ปลูกด้วยน้ำบริสุทธิ์บนดอย เสิร์ฟคู่น้ำสลัดครีมมะนาวดอย หรือน้ำสลัดงาญี่ปุ่นโครงการหลวง
- กะหล่ำปลีทอดน้ำปลาแท้: นำกะหล่ำปลีที่เพิ่งตัดสดๆ จากแปลงขั้นบันได ฉีกเป็นชิ้นใหญ่แล้วทอดไฟแรงกับน้ำปลาดี กลิ่นหอมไหม้กระทะอ่อนๆ ความหวานกรอบของผักทำให้จานนี้อร่อยจนลืมไม่ลง
- หมูอบหมั่นโถวยอดดอย: เนื้อหมูหมักสมุนไพรภูเขาอบจนนุ่ม ทานคู่กับหมั่นโถวนึ่งร้อนๆ เข้ากันอย่างลงตัวกับอากาศหนาวเย็น
- น้ำสตรอว์เบอร์รีปั่นสด: ใช้สตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80 สดๆ ปั่นแบบไม่หวงเครื่อง รสชาติเปรี้ยวอมหวานชื่นใจ ดื่มแล้วสดชื่นหายเหนื่อยทันที
การได้ลิ้มรสความสดชื่นของผลิตผลบนพื้นที่สูงเช่นนี้ ชวนให้นึกถึงความสุขของการท่องเที่ยวในธรรมชาติอีกหลายแห่งในเชียงใหม่ ซึ่งคล้ายคลึงกับ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตกกับเส้นทางวานิลลาและกาแฟอราบิก้า ที่ส่งมอบผลผลิตสดใหม่จากป่าต้นน้ำสู่โต๊ะอาหารเช่นกันครับ
คำแนะนำจากลุงคำ: เทคนิคเที่ยวหนองหอย-ม่อนแจ่ม เลี่ยงรถติดและปลอดภัย
ม่อนแจ่มเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมสูงมาก โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ของฤดูหนาว (พฤศจิกายนถึงมกราคม) ลุงคำขอฝากคำแนะนำเชิงปฏิบัติเพื่อให้ท่านเที่ยวได้อย่างมีความสุข ดังนี้ครับ:
- ช่วงเวลาทองของการเที่ยว: หากต้องการสัมผัสความเงียบสงบ ชมทะเลหมอก และถ่ายรูปโดยไม่ต้องเบียดเสียดกับผู้คน ลุงแนะนำให้เดินทางมาถึงยอดม่อนแจ่มก่อนเวลา 07:30 น. หรือเลือกเดินทางมาเที่ยวในวันธรรมดา (จันทร์-พฤหัสบดี) การจราจรจะคล่องตัวและหาที่จอดรถได้ง่ายกว่ามาก
- การขับขี่บนทางลาดชัน: ทางขึ้นม่อนแจ่มช่วง 3 กิโลเมตรสุดท้ายมีความลาดชันและถนนแคบ ขอให้ผู้ขับขี่ใช้เกียร์ 1 หรือเกียร์ L เมื่อขับขึ้นและลงเขา ห้ามเหยียบเบรกแช่เป็นเวลานาน หากเจอกลุ่มรถติดบนเนินชัน ให้ดึงเบรกมือช่วยออกตัวเพื่อไม่ให้รถไหลชนคันหลัง
- การเชื่อมโยงเส้นทางไหว้พระ: สำหรับท่านที่เดินทางมาจากตัวเมืองเชียงใหม่ ขากลับสามารถวางแผนแวะไหว้พระขอพรเพื่อความร่มเย็นในใจที่ วัดผาลาด วัดป่าริมน้ำตกบนดอยสุเทพ ซึ่งเป็นเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่สงบเงียบและงดงามเป็นเอกลักษณ์
- การสนับสนุนสินค้าชุมชนชาวม้ง: บริเวณทางเดินขึ้นม่อนแจ่มจะมีชาวบ้านม้งนำผลไม้สด ลูกพลับ เคปกูสเบอร์รี พวงกุญแจผ้าปัก และชุดชาวเขามาวางจำหน่าย อย่าลืมแวะอุดหนุนสินค้าท้องถิ่นเพื่อเป็นกำลังใจและสร้างรายได้หมุนเวียนสู่ครอบครัวชาวดอยครับ
ขอให้ทุกท่านเพลิดเพลินกับไอหมอก ท้องฟ้าสีคราม และความเขียวขจีของแปลงผักขั้นบันได ณ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย ม่อนแจ่ม เที่ยวอย่างมีสติและอนุรักษ์ธรรมชาติ แล้วพบกันใหม่ในบันทึกเรื่องเล่าฉบับต่อไปของลุงคำนะครับ สวัสดีครับ!
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: