ร่มเงาป่าต้นน้ำแม่ออน: กำเนิดศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตก
สวัสดีครับลูกหลานและนักเดินทางทุกท่าน วันนี้ลุงคำขอพาทุกท่านมุ่งหน้าสู่ทิศตะวันออกของนครเชียงใหม่ สู่หุบเขาแม่ออนอันเขียวชอุ่มและอุดมสมบูรณ์ หลายท่านอาจคุ้นเคยกับชื่อหมู่บ้านแม่กำปอง แต่ก่อนที่ท่านจะขับรถขึ้นไปถึงหมู่บ้านท่องเที่ยวชื่อดังแห่งนั้น เพียงประมาณ 4 กิโลเมตร จะมีสถานที่แห่งหนึ่งที่ร่มรื่น เงียบสงบ และเปี่ยมไปด้วยองค์ความรู้ทางการเกษตร นั่นคือ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตก
ศูนย์แห่งนี้ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2524 จากพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 จำนวน 300,000 บาท เพื่อใช้เป็นศูนย์สาธิตและส่งเสริมการเพาะเห็ด การปลูกกาแฟอราบิก้า และพืชเมืองหนาว เพื่อเป็นอาชีพทางเลือกให้แก่ราษฎรในตำบลห้วยแก้ว คำว่า “ตีนตก” มาจากชื่อเดิมของหมู่บ้าน ซึ่งมีสภาพภูมิประเทศเป็นหุบเขาลึกริมลำธารน้ำตกแม่ลาย สายน้ำเย็นใสที่ไหลรินตลอดปีท่ามกลางแมกไม้หนาทึบ
ความพิเศษของตีนตกคือการเป็นต้นแบบของ วนเกษตร (Agroforestry) ที่เน้นการทำเกษตรโดยไม่ตัดไม้ทำลายป่า แต่ใช้ร่มเงาของต้นไม้ใหญ่ดั้งเดิมในป่าดิบเขาเป็นเกราะกำบังแสงแดดและความชื้นให้แก่พืชผลด้านล่าง การได้มาเยือนที่นี่จึงเหมือนการได้สัมผัสผืนป่าที่ยังมีลมหายใจอันบริสุทธิ์ สำหรับครอบครัวที่มีเด็กเล็กและวางแผนเดินทางท่องเที่ยวทั่วเชียงใหม่ ลุงคำขอเตือนใจว่าความปลอดภัยบนท้องถนนเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด ควรศึกษาและปฏิบัติตาม กฎหมายคาร์ซีทสำหรับเด็กและบริการเช่ารถตู้ครอบครัวในเชียงใหม่ เพื่อให้การเดินทางผ่านเส้นทางภูเขาของลูกน้อยปลอดภัยและถูกกฎหมายในทุกเส้นทางครับ
ดินแดนวานิลลาแท้สายพันธุ์เบอร์เบินแห่งเดียวในล้านนา
หากจะกล่าวถึงความมหัศจรรย์ทางการเกษตรที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของโครงการหลวงตีนตก ลุงคำขอยกให้ การเพาะปลูกวานิลลา (Vanilla) สายพันธุ์เบอร์เบิน (Bourbon Vanilla) อินทรีย์ ซึ่งเป็นพืชตระกูลกล้วยไม้เลื้อยที่มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมจากประเทศมาดากัสการ์และเม็กซิโก
วานิลลาเป็นหนึ่งในเครื่องเทศที่แพงและต้องใช้ความประณีตมากที่สุดในโลก เพราะดอกวานิลลาจะบานเพียงปีละครั้ง และในแต่ละดอกจะบานเพียงไม่กี่ชั่วโมงในยามเช้าเท่านั้น เกษตรกรที่ตีนตกจะต้องเดินตรวจแปลงและใช้ไม้จิ้มฟันหรือก้านไม้ไผ่ขนาดจิ๋วในการ “ผสมเกสรด้วยมือ (Hand Pollination)” ทีละดอกอย่างแผ่วเบาและแม่นยำ หากผสมไม่ทันในช่วงเช้า ดอกจะร่วงโรยและไม่ติดฝัก
หลังจากติดฝักแล้ว จะต้องรอให้ฝักแก่จัดนานถึง 8-9 เดือน จากนั้นจึงนำเข้าสู่กระบวนการบ่มแบบดั้งเดิม (Curing Process) ทั้งการลวกน้ำร้อน การอบผ้า การตากแดด และการบ่มแห้งในกล่องไม้อีกนานกว่า 6 เดือน จนกระทั่งฝักเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มเกือบดำ มีผลึกวานิลลินสีขาวระยิบระยับเกาะตามผิวฝัก และส่งกลิ่นหอมหวานเย้ายวนใจอันเป็นเอกลักษณ์ วานิลลาแท้จากตีนตกจึงมีคุณภาพสูง เป็นที่ต้องการของร้านเบเกอรี่ระดับเชฟมิชลินทั่วประเทศ การได้ชมขั้นตอนอันละเอียดอ่อนนี้ทำให้เราตระหนักถึงคุณค่าของความเพียรพยายาม ซึ่งไม่ต่างจากการออกเดินเท้าเพื่อพิชิตเส้นทางธรรมชาติอันยิ่งใหญ่ เช่น เส้นทางเดินป่าศึกษาธรรมชาติกิ่วแม่ปานบนยอดดอยอินทนนท์ ที่ต้องใช้ความอดทนเพื่อแลกกับความงดงามของทะเลหมอกยามเช้าครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
กาแฟอราบิก้าใต้ร่มเงาไม้ใหญ่และโรงเพาะเห็ดเมืองหนาว
นอกจากวานิลลาแล้ว ตีนตกยังเป็นแหล่งกำเนิดของ กาแฟอราบิก้าคุณภาพสูง (Shade-grown Arabica Coffee) เมล็ดกาแฟที่นี่ถูกปลูกใต้ร่มเงาของต้นก่อ ต้นจำปีป่า และต้นไทรธรรมชาติ ทำให้ผลกาแฟสุกช้าๆ ดูดซับสารอาหารและแร่ธาตุในดินได้อย่างเต็มที่ ส่งผลให้เมล็ดกาแฟมีความหนาแน่น มีความเป็นกรดผลไม้ที่สดชื่น และมีกลิ่นหอมคล้ายดอกไม้ป่าและคาราเมล
ท่านสามารถเดินลัดเลาะไปตามทางเดินสะพานไม้ริมธารน้ำตก เพื่อชมแปลงปลูกกาแฟที่แซมอยู่ตามธรรมชาติ พร้อมแวะเยี่ยมชม โรงเพาะเห็ดเมืองหนาว ซึ่งเป็นอีกหนึ่งผลผลิตหลักของโครงการ ที่นี่มีการเพาะเห็ดหอมสด (Shiitake) บนท่อนไม้และก้อนเชื้ออินทรีย์ เห็ดโคนญี่ปุ่น (Yanagi Matsutake) และเห็ดหลินจือแดง เห็ดที่เก็บสดๆ จากโรงเรือนมีความแน่น กรอบ และหวานฉ่ำ ไร้กลิ่นอับชื้น
บรรยากาศริมธารน้ำที่ตีนตกเงียบสงบจนได้ยินเพียงเสียงน้ำไหลกระทบโขดหินและเสียงนกร้องเจื้อยแจ้ว การเดินทอดน่องท่ามกลางแมกไม้นี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับนักเดินทางที่รักความสงบของธรรมชาติ หากท่านชื่นชอบการผจญภัยในเส้นทางธรรมชาติของภาคเหนือ ยังมีเส้นทางเดินเขาอันงดงามอย่าง เส้นทางเดินป่าอุทยานแห่งชาติดอยขุนตาลและอุโมงค์รถไฟประวัติศาสตร์ ที่รอให้ท่านไปสัมผัสเสน่ห์ป่าเขาของภาคเหนือในอีกมิติหนึ่งครับ
จิบกาแฟริมธารและอิ่มอร่อยกับเมนูเห็ดหอมสด ณ สโมสรตีนตก
หลังจากเดินชมแปลงเกษตรและสูดโอโซนบริสุทธิ์จนสดชื่นแล้ว ลุงคำขอเชิญชวนให้มานั่งพักผ่อนที่ ร้านอาหารและคาเฟ่สโมสรโครงการหลวงตีนตก ตัวอาคารเป็นเรือนไม้เปิดโล่งที่ตั้งยื่นออกไปริมธารน้ำตกแม่ลาย มีระเบียงไม้ให้นั่งห้อยขาฟังเสียงสายน้ำไหลผ่านแก่งหินเย็นฉ่ำ
เมนูไฮไลท์ที่ห้ามพลาดเด็ดขาด ได้แก่:
- กาแฟสดตีนตกดริปริมธาร: กาแฟอราบิก้าคั่วสด บดและดริปผ่านฟิลเตอร์ร้อนๆ กลิ่นหอมฟุ้งแตะจมูก รสชาตินุ่มละมุน ดื่มด่ำท่ามกลางลมเย็นของหุบเขา
- ไอศกรีมวานิลลาแท้โครงการหลวง: ใช้ฝักวานิลลาแท้ที่ปลูกในสถานี ผสมผสานกับนมสดแท้ ท่านจะมองเห็นเม็ดวานิลลาสีดำเล็กๆ กระจายอยู่ทั่วเนื้อไอศกรีม รสชาติหวานมัน หอมละมุนลิ้น แตกต่างจากวานิลลาสังเคราะห์อย่างสิ้นเชิง
- เห็ดหอมสดคั่วซีอิ๊วดอย: เห็ดหอมสดดอกโตเนื้อหนานุ่ม นำมาคั่วในกระทะกับซีอิ๊วขาวโครงการหลวงและพริกไทยดำ กรอบนอกนุ่มฉ่ำใน
- ยำเห็ดเมืองหนาวรวมมิตรกุ้งสด: รวมเห็ดหอมสด เห็ดโคนญี่ปุ่น และเห็ดหูหนูดำ คลุกเคล้าน้ำยำสมุนไพรรสแซ่บ เปรี้ยว เผ็ด กลมกล่อมลงตัว
หลังจากอิ่มอร่อยกับธรรมชาติอันเงียบสงบแล้ว หากครอบครัวของท่านมีเด็กๆ และต้องการมองหากิจกรรมยามค่ำคืนที่ตื่นเต้นและเปิดโลกการเรียนรู้ ลุงขอแนะนำให้พาเด็กๆ ไปเปิดประสบการณ์ที่ เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี นั่งรถรางชมสัตว์ยามค่ำคืนและการแสดงพฤติกรรมสัตว์นักล่า เพื่อเติมเต็มความสุขในวันพักผ่อนของทุกคนในครอบครัวครับ
คำแนะนำจากลุงคำ: การเดินทางและแผนเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยว
ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตกเป็นจุดกึ่งกลางที่สมบูรณ์แบบสำหรับการจัดทริปท่องเที่ยวในอำเภอแม่ออน ลุงคำขอแนะนำแนวทางการจัดสรรเวลาและการเดินทางดังนี้ครับ:
- การขับขี่บนถนนสายแม่ออน: จากตัวเมืองเชียงใหม่ถึงศูนย์ตีนตก ถนนลาดยางอย่างดีและไม่ลาดชันมากนัก รถยนต์ทุกประเภทขับขี่ได้อย่างสบาย แต่ช่วงหลังจากศูนย์ตีนตกขึ้นไปยังหมู่บ้านแม่กำปอง ถนนจะแคบลงและมีความลาดชันสูง ขอให้ขับขี่ด้วยความระมัดระวัง ใช้เกียร์ต่ำ และไม่จอดรถกีดขวางเลนจราจร
- การจัดทริปหนึ่งวัน (One-Day Trip): ลุงแนะนำให้ออกเดินทางจากเมืองเชียงใหม่ช่วง 08:30 น. แวะชมถ้ำเมืองออนและแช่น้ำพุร้อนสันกำแพง จากนั้นช่วง 11:30 น. เดินทางมาถึงศูนย์โครงการหลวงตีนตกเพื่อรับประทานอาหารกลางวัน จิบกาแฟริมธาร และเดินชมแปลงวานิลลา ช่วงบ่าย 14:00 น. ค่อยเดินทางขึ้นไปเดินเล่นถนนคนเดินแม่กำปองและแวะวัดคันธาพฤกษา (วัดแม่กำปอง)
- สำหรับสายเดินป่าผจญภัย: หากท่านหลงใหลความงดงามของทิวเขาและชอบการเดินป่าระยะไกล ลุงขอแนะนำให้เก็บข้อมูล เส้นทางเดินป่าดอยม่อนจอง ทุ่งหญ้าสีทองและกวางผา 2 วัน 1 คืน ไว้ในลิสต์ทริปเดินป่าในฝันสำหรับการมาเยือนเชียงใหม่ในฤดูหนาวถัดไป
- การเลือกซื้อของฝาก: อย่าลืมแวะร้านค้าสหกรณ์ของโครงการหลวงที่ตีนตก ซื้อฝักวานิลลาแห้ง กาแฟคั่วบด เมล็ดถั่วแมคคาเดเมีย และน้ำผึ้งป่าธรรมชาติกลับไปเป็นของฝาก ผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นส่งตรงจากมือเกษตรกรสู่ผู้บริโภคโดยตรง
ขอให้ทุกท่านรื่นรมย์กับความสงบ ร่มเงาไม้ใหญ่ เสียงสายน้ำ และกลิ่นหอมหวานของวานิลลาแท้ที่ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตก แม่ออน แล้วพบกับเรื่องเล่าท้องถิ่นฉบับต่อไปของลุงคำนะครับ สวัสดีครับ!
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: