สวัสดีครับหลานๆ และเพื่อนนักเดินทางทุกคน วันนี้ลุงคำขออาสาพาทุกท่านย้อนเวลากลับไปสู่อดีตอันรุ่งโรจน์เมื่อกว่า 700 ปีก่อน ยุคสมัยก่อนที่เมืองเชียงใหม่จะถือกำเนิดขึ้น หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อของ เวียงกุมกาม เมืองหลวงใต้พิภพที่สาบสูญไปนานนับศตวรรษจากมหาอุทกภัยแม่น้ำปิง แต่รู้หรือไม่ว่าจุดเริ่มต้นและหัวใจสำคัญทางจิตวิญญาณของราชธานีโบราณแห่งนี้ อยู่ที่วัดแห่งหนึ่งซึ่งยังคงมีชีวิตและเต็มไปด้วยเรื่องเล่าขาน นั่นคือ วัดช้างค้ำ หรือที่มีชื่อดั้งเดิมในพงศาวดารว่า วัดกานโถม นั่นเองครับ
กำเนิดเวียงกุมกามและประวัติศาสตร์วัดช้างค้ำ (กานโถม) มรดกใต้ผืนดิน 700 ปี
เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อพญามังรายมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์มังราย ได้ทรงรวบรวมอาณาจักรล้านนาและเข้ายึดครองเมืองหริภุญชัย (ลำพูน) ได้สำเร็จในปี พ.ศ. 1835 พระองค์ทรงมีพระราชดำริที่จะสร้างราชธานีแห่งใหม่ขึ้นเพื่อรองรับการค้าและการขยายอำนาจ จึงทรงเลือกพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำปิงทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของดอยสุเทพ และสถาปนาเมืองหลวงแห่งแรกนามว่า เวียงกุมกาม ขึ้นในปี พ.ศ. 1837
เมื่อแรกสร้างเมือง พญามังรายทรงโปรดเกล้าฯ ให้นายช่างชื่อ กานโถม เป็นผู้ควบคุมการก่อสร้างวัดประจำเมืองขึ้นเป็นแห่งแรก จึงเป็นที่มาของชื่อวัดกานโถม พระองค์ทรงสร้างเจดีย์ทรงปราสาทสี่เหลี่ยมซ้อนชั้นตามคติศิลปะหริภุญชัย ผสมผสานกับช่างฝีมือชาวล้านนา พร้อมทั้งอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุและหน่อต้นพระศรีมหาโพธิ์จากศรีลังกามาปลูกไว้เคียงคู่พระอาราม เพื่อให้เป็นศูนย์รวมศรัทธาของไพร่ฟ้าประชาชนทุกคน
ทว่าด้วยชัยภูมิที่ตั้งอยู่ติดกับลำน้ำปิงเดิม เมื่อเวลาผ่านไปจนถึงช่วงปลายสมัยราชอาณาจักรล้านนา ราวพุทธศตวรรษที่ 21-22 ได้เกิดมหาอุทกภัยครั้งรุนแรง น้ำปิงเอ่อล้นทะลักตลิ่งพัดพาตะกอนดินทรายจำนวนมหาศาลเข้าทับถมเวียงกุมกามจนจมหายไปใต้ดินลึกกว่า 1.5 ถึง 3 เมตร กลายเป็นเมืองร้างที่หลับใหลอยู่ใต้ร่มเงาหมู่บ้านสารภีและป่าซางนานหลายร้อยปี จนกระทั่งกรมศิลปากรได้เริ่มการขุดค้นทางโบราณคดีอย่างจริงจังในปี พ.ศ. 2527 ความมหัศจรรย์ของวัดกานโถมและเวียงกุมกามจึงได้ปรากฏสู่สายตาชาวโลกอีกครั้ง
สถาปัตยกรรมเจดีย์ช้างค้ำและวิหารไม้สักทอง มนต์ขลังแห่งล้านนาโบราณ
จุดเด่นที่สุดเมื่อก้าวเข้าสู่วัดช้างค้ำในปัจจุบัน คือ พระเจดีย์ช้างค้ำ อันสง่างาม ตัวเจดีย์เป็นทรงสี่เหลี่ยมผสมทรงกลมตามแบบล้านนาประยุกต์ โดยบริเวณฐานชั้นล่างสุดประดับด้วยประติมากรรมปูนปั้นรูปช้างครึ่งตัวจำนวน 8 เชือก โผล่ออกมาค้ำจุนองค์เจดีย์ไว้รอบทิศ ซึ่งสะท้อนคติความเชื่อเรื่องช้างแก้วในพระพุทธศาสนาผู้ค้ำจุนจักรวาลและพิทักษ์พระบรมสารีริกธาตุ ลุงคำบอกเลยว่าลวดลายปูนปั้นที่หลงเหลืออยู่นั้นแสดงถึงฝีมือเชิงช่างชั้นครูที่มีชีวิตชีวาอย่างยิ่ง
ถัดจากองค์เจดีย์ ท่านจะได้พบกับฐานรากของ วิหารโบราณ ที่ถูกขุดเปิดชั้นดินลงไปให้เห็นระดับพื้นเดิมในอดีต ท่านจะเห็นแนวกำแพงอิฐแดงโบราณ เสาศิลาแลง และแท่นแก้ว (ชุกชี) ที่เคยประดิษฐานพระประธาน ซึ่งเมื่อเทียบกับระดับผิวดินปัจจุบันที่สร้างวิหารหลังใหม่ด้านบน จะเห็นความต่างของระดับดินได้อย่างชัดเจน นับเป็นบทเรียนประวัติศาสตร์ที่มีชีวิตจริงๆ ครับ
นอกจากนี้ ภายในบริเวณวัดยังมีวิหารไม้สักทองทรงล้านนาประยุกต์ที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นศูนย์รวมการปฏิบัติธรรมของชุมชน ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์และมีจิตรกรรมบอกเล่าเรื่องราวการสร้างเวียงกุมกามและประวัติศาสตร์ของพญามังราย ลุงคำขอแนะนำให้กราบสักการะองค์พระพุทธรูปเพื่อความเป็นสิริมงคล ก่อนจะออกเดินทางสำรวจโบราณสถานรอบๆ บริเวณครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
การเดินทางและวิธีท่องเที่ยว: นั่งรถม้า สกูตเตอร์ หรือนั่งสองแถวแดงลุยเวียงโบราณ
สำหรับการเดินทางมายังวัดช้างค้ำและเวียงกุมกาม ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ นั้นสะดวกสบายมาก เพราะอยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ลงมาทางทิศใต้เพียง 5-6 กิโลเมตรเท่านั้น หากท่านเดินทางมาจากสนามบินหรือสถานีรถไฟ สามารถศึกษาตัวเลือกการเดินทางได้จาก คู่มือเดินทางจากสนามบินเชียงใหม่เข้าเมือง เพื่อวางแผนการเดินทางอย่างคุ้มค่า
เมื่อเดินทางเข้ามาในเขตเมือง การใช้บริการรถโดยสารสาธารณะสีแดงถือเป็นวิถีชีวิตที่คลาสสิกมาก อย่าลืมอ่าน กติกาการขึ้นรถสองแถวแดงเชียงใหม่และการต่อรองราคา เพื่อให้ทราบอัตราค่าโดยสารที่แท้จริงและไม่โดนโก่งราคา หรือหากใครชอบความคล่องตัวในการขี่ลัดเลาะตามตรอกซอกซอยโบราณ ลุงคำแนะนำให้เช่ามอเตอร์ไซค์ แต่ต้องตรวจสอบใบขับขี่และสวมหมวกนิรภัยตามข้อแนะนำใน ข้อควรรู้การเช่ามอเตอร์ไซค์เชียงใหม่และการผ่านด่านตรวจ เพื่อความปลอดภัยตลอดทริปครับ
เมื่อมาถึงบริเวณวัดช้างค้ำ กิจกรรมยอดนิยมที่ไม่ควรพลาดคือ การนั่งรถม้าโบราณ ชมรอบเวียงกุมกาม โดยคนขับรถม้าซึ่งเป็นชาวบ้านในท้องถิ่นจะทำหน้าที่เป็นมัคคุเทศก์เล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ของแต่ละวัดให้ฟังอย่างออกรส เสียงกีบเท้าม้ากระทบพื้นถนนเบาๆ ท่ามกลางสวนลำไยและบ้านเรือนไม้เก่า จะมอบบรรยากาศย้อนยุคที่อบอุ่นและผ่อนคลายอย่างที่หาไม่ได้จากที่อื่นในเชียงใหม่เลยครับ
ข้อแนะนำการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ข้อควรปฏิบัติ และช่วงเวลาที่สวยที่สุด
เพื่อให้การเที่ยวชมวัดช้างค้ำและเวียงกุมกามเป็นประสบการณ์ที่น่าประทับใจ ลุงคำมีเคล็ดลับและข้อพึงระวังจากประสบการณ์ของคนพื้นที่มาฝากกันดังนี้ครับ:
- ช่วงเวลาทองในการถ่ายภาพ: แนะนำให้มาถึงช่วง 08:00–10:00 น. หรือช่วง 16:00–17:30 น. เพราะแสงแดดจะสาดส่องลงบนเนื้ออิฐโบราณสีส้มอมแดงได้อย่างสวยงาม และหลีกเลี่ยงความร้อนอบอ้าวในตอนกลางวันได้ดี
- การแต่งกายและกิริยามารยาท: วัดช้างค้ำเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษาจริง ควรแต่งกายสุภาพ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงยาวคลุมเข่า ถอดหมวกและแว่นตากันแดดก่อนเข้ากราบพระในวิหาร
- การอนุรักษ์โบราณวัตถุ: ซากฐานเจดีย์และแนวกำแพงอิฐมีความเปราะบางมาก ห้ามปีนป่าย ยืนเหยียบบนขอบอิฐ หรือหยิบจับเศษกระเบื้องโบราณกลับไปเป็นของที่ระลึกเด็ดขาด
- การวางแผนเชื่อมโยงโปรแกรมเที่ยว: หากท่านมาเที่ยวเชียงใหม่ช่วงเทศกาลลอยกระทง สามารถแวะมาสักการะวัดช้างค้ำในช่วงกลางวัน แล้วไปร่วมกิจกรรมต่อตาม จุดลอยกระทงระบบปิดเชียงใหม่เที่ยวแบบรักษ์โลก 2569 หรือหากมีแพลนขึ้นดอยในวันถัดไป ก็อย่าลืมเช็กข้อมูล เส้นทางเดินชมสายหมอกกิ่วแม่ปานดอยอินทนนท์ เพื่อจัดกระเป๋าเตรียมรับลมหนาวได้อย่างสมบูรณ์แบบ
การได้มายืนอยู่ต่อหน้าเจดีย์ช้างค้ำ ได้สัมผัสกลิ่นอายดินและความเงียบสงบของเวียงกุมกาม จะทำให้เราตระหนักถึงวัฏจักรของกาลเวลาและความยิ่งใหญ่ของบรรพชนล้านนา ลุงคำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเรื่องเล่านี้จะช่วยเติมเต็มจิตวิญญาณแห่งการเดินทางของทุกท่าน หากมีโอกาสมาเชียงใหม่ อย่าลืมแวะมาเยือนนครใต้พิภพแห่งนี้กันนะครับ เจ้า!
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: