เวลาใครเดินผ่านถนนสามล้านเพื่อจะไปไหว้พระที่ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร หรือรอคิวไก่ย่างร้านดังอย่าง SP Chicken แทบไม่มีใครสังเกตซอยเล็กๆ ชื่อ สามล้าน ซอย 1 ที่แยกตัวเข้าไปเพียงไม่กี่ก้าว แต่ถ้าหลานลองเงี่ยหูฟังดีๆ จะได้ยินเสียง ตอก-ตอก-ตอก ของค้อนเหล็กกระทบแผ่นทองเหลืองดังลอดออกมาเบาๆ แทรกเสียงเมืองเก่าอยู่เป็นจังหวะ
เสียงนั้นคือหัวใจของชุมชน วัดพวกแต้ม หนึ่งในชุมชนช่างฝีมือโบราณไม่กี่แห่งในเขตกำแพงเมืองชั้นในที่ลมหายใจของงานช่างยังไม่กลายเป็นแค่ป้ายพิพิธภัณฑ์ ลุงคำชอบพาคนรู้จักเลี้ยวเข้าซอยนี้เสมอ เพราะมันทำให้เห็นว่าเชียงใหม่ในอดีตแบ่งเขต "พวก" หรือกลุ่มช่างหลวงกันอย่างไรครับ
ประวัติ "พวกแต้ม" และวิหารเงียบกลางตรอกสามล้าน
ในภาษาบริหารบ้านเมืองยุคอาณาจักรล้านนา คำว่า "พวก" ไม่ได้แปลว่ากลุ่มเพื่อนเฉยๆ แต่หมายถึงหมู่เหล่าไพร่พลหรือขุนนางช่างฝีมือที่มีหน้าที่รับราชการเฉพาะทาง ชุมชนย่านนี้แต่เดิมเป็นกลุ่ม "พวกแต้ม" หรือช่างลงรักปิดทองและช่างตกแต่งศาสนสถานของเมืองเชียงใหม่ ก่อนจะสืบสานต่อมาสู่ภูมิปัญญาช่างตีเครื่องทองเหลืองที่ชาวล้านนาเรียกว่า "คัวตอง"
ตัววัดพวกแต้มเองมีขนาดกะทัดรัด ร่มรื่น และเงียบสงบผิดกับถนนสามล้านด้านนอกอย่างสิ้นเชิง วิหารล้านนาหลังคาซ้อนชั้นและองค์เจดีย์สีขาวประดับยอดฉัตรทองเหลืองฝีมือช่างในชุมชนตั้งเคียงข้างกันอย่างพอดี เปิดให้เข้าไปกราบพระและพักใจได้ฟรีทุกวัน (ประมาณ 06:00–18:00 น.) โดยไม่ต้องเบียดกับคณะทัวร์
สล่าคัวตองหน้าประตูวัด: ชมศิลปะตีฉัตรและ "ขอบ" โลหะแบบสดๆ
สิ่งที่ทำให้ซอยหน้าวัดพวกแต้มพิเศษกว่าวัดไหนในย่านเดียวกันคือ "ถนนช่างมีชีวิต" บ้านเรือนไม้และห้องแถวหน้าประตูวัดยังคงเป็นโรงงานขนาดย่อมของ สล่า (ช่างฝีมืออาวุโส) ที่สืบทอดการตัด ดุนลาย และตอกฉลุแผ่นทองเหลืองกับทองแดงด้วยมือล้วนๆ
- ฉัตรยอดพระเจดีย์และวิหาร: เครื่องสูงหลายชั้นฉลุลายกนกโปร่งแสงที่ต้องตอกด้วยสิ่วทีละรู เพื่อลดแรงต้านลมเมื่อนำไปติดตั้งบนยอดเจดีย์สูง
- ขอบและประทีปโคมโลหะล้านนา: งาน Khorb หรือแผงฉลุประดับขอบหลังคา เชิงชาย และโคมไฟทองเหลืองแบบโบราณ
- ของที่ระลึกทำมือชิ้นเล็ก: หน้าร้านช่างบางบ้านมีแผ่นทองเหลืองฉลุรูปนักษัตร พวงกุญแจ หรือโคมไฟตั้งโต๊ะขนาดเล็กวางจำหน่ายในราคายุติธรรม
"ลุงเดินผ่านซอยนี้ทีไรก็อดหยุดดูมือสล่าไม่ได้ แผ่นทองเหลืองเรียบๆ แผ่นเดียว โดนสิ่วเคาะไม่กี่ร้อยทีกลายเป็นลายพริ้วเหมือนผ้าลูกไม้ นี่แหละของจริงที่ไม่ต้องตีตั๋วเข้าชม" — ลุงคำ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
วิธีเดินเที่ยว มารยาทการแต่งกาย และข้อควรรู้ในย่านช่างฝีมือ
จากหน้าวัดพระสิงห์ หลานสามารถเดินย้อนลงมาทางถนนสามล้านเข้าซอย 1 ได้ภายใน 3–4 นาที หากพักแถว โรงแรมใกล้ประตูท่าแพ สามารถเดินเท้าเชื่อมต่อตามเส้นทางใน คู่มือเดินเที่ยวเมืองเก่าเชียงใหม่ หรือเช็กแนวกำแพงเมืองโบราณใกล้เคียงจาก คู่มือคูเมืองและกำแพงเมืองเชียงใหม่ ได้สบาย
หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมฉัตรยอดเจดีย์ล้านนาต้องฉลุโปร่งเป็นรูละเอียด คำตอบทางช่างก็คือเมื่อนำฉัตรทองเหลืองสูงหลายชั้นขึ้นไปติดตั้งบนยอดเจดีย์ในฤดูมรสุม ลมแรงจะพัดผ่านช่องฉลุได้โดยไม่ดันฉัตรให้คดงอหรือหักโค่น แถมแสงแดดยามเช้ายังส่องทะลุลายกนกเกิดประกายระยิบระยับเหมือนผ้าไหมทองอีกด้วย
ข้อควรจำเล็กน้อยเมื่อเข้าวัดและเดินชมหน้าบ้านช่าง: แต่งกายสุภาพปิดไหล่และเข่าเมื่อเข้ากราบพระในวิหาร (ถอดรองเท้าก่อนก้าวขึ้นบันไดวิหารทุกครั้ง) และหากต้องการเดินดูสล่าตีฉัตรหน้าประตูวัด แนะนำมาวันจันทร์–เสาร์ เวลาราว 09:30–16:00 น. ก่อนยกกล้องถ่ายภาพมือสล่าที่กำลังตอกลายควรกล่าวขออนุญาตสั้นๆ พร้อมรอยยิ้มเสมอครับ
มื้ออร่อยและเส้นทางเดินต่อในเมืองเก่า
เดินชมงานทองเหลืองและไหว้พระที่วัดพวกแต้มเสร็จตอนสายๆ หลานจะแวะทานไก่ย่างร้านดังปากซอย หรือเดินลัดเลาะลงไปทางถนนราชมรรคาเพื่อชิมอาหารเหนือเก่าแก่ที่ ร้านเฮือนเพ็ญ เมืองเก่า ก็ลงตัวมาก และถ้าตรงกับเย็นวันอาทิตย์ เส้นสามล้านกับถนนราชดำเนินที่อยู่ถัดไปจะเชื่อมต่อสู่ ถนนคนเดินท่าแพวันอาทิตย์ ได้พอดิบพอดี ช่วงสายเก้าโมงเช้าแสงแดดยังเอียงนุ่ม เหมาะถ่ายรูปฉัตรทองเหลืองตัดฟ้าสีครามและเดินต่อเข้าซอยเล็กในเมืองเก่าได้แบบไม่ร้อน แถมมีร้านน้ำผลไม้และกาแฟโบราณในตรอกข้างเคียงให้แวะพักขาได้สบายครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: