เสียงค้อนตอกขันเงินใต้ร่มไม้: วัวลายก่อนแสงไฟถนนคนเดินจะเปิด
หลานเอ๊ย ถ้านักท่องเที่ยวพูดถึงถนนวัวลาย ภาพในหัวร้อยทั้งร้อยมักเป็นร้านปิ้งย่างกับแผงขายของแน่นขนัดในคืนวันเสาร์ แต่สำหรับคนเชียงใหม่อย่างลุง วัวลายตัวจริงไม่ได้เริ่มตอนห้าโมงเย็นวันเสาร์หรอก มันเริ่มตอนเก้าโมงเช้าวันธรรมดา แถวตรอกซอกซอยแคบๆ ที่ทอดตัวจากคูเมืองด้านทิศใต้นอกประตูเชียงใหม่เข้าไปยังย่านบ้านช่าง ในยามเช้านั้นถนนแทบไม่มีเสียงแตรรถ มีแต่เสียง ต๊อก...ต๊อก...ต๊อก เป็นจังหวะสม่ำเสมอคล้ายชีพจร เสียงนั้นคือค้อนเหล็กขนาดเล็กกำลังเคาะสิ่วสลักลงบนแผ่นเงินบริสุทธิ์ที่วางแนบไว้บนชันผสมดินและน้ำมันยาง กลิ่นควันไฟอ่อนๆ จากเตาเป่าแล่นไฟสำหรับชุบอ่อนโลหะลอยปนมากับกลิ่นกาแฟดำของชาวบ้าน นี่คือชุมชนช่างตีเครื่องเงินที่มีชีวิตต่อเนื่องมาเกินสองร้อยปี
รากเหง้าของช่างวัวลายมาจากชาว ไทเขิน (เชียงตุง) และชาวไทใหญ่ (เงี้ยว) ที่ถูกกวาดต้อนและเชิญเข้ามาตั้งรกรากในสมัยพระเจ้ากาวิละเพื่อฟื้นฟูบ้านเมืองหลังยุคพม่าครองเมือง ยุคเก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมืองนั้น ช่างฝีมือถูกจัดให้อยู่นอกกำแพงเมืองตามความถนัด ช่างเครื่องเขินอยู่ย่านนันทาราม ส่วนช่างตีเงินลงหลักปักฐานตลอดแนวถนนวัวลาย สืบต่อความรู้กันแบบรุ่นต่อรุ่นในตระกูลช่าง ตั้งแต่การหลอมเม็ดเงิน รีดแผ่น ตีขึ้นรูปทรงขันด้วยค้อนไม้และทั่งเหล็ก จนถึงงาน ดุนลายและสลักลาย (Repoussé and Chasing) ที่เคาะทั้งด้านหน้าและด้านหลังจนลายนักษัตร ลายก้านขด และสัตว์หิมพานต์นูนเด่นมีมิติ
กลางวันสายคราฟต์ vs คืนวันเสาร์ 17:00–22:30 น.: เลือกไปเวลาไหนดี
นักเดินทางมักถามลุงว่าควรไปวัวลายวันไหน คำตอบขึ้นอยู่กับว่าหลานอยากได้อะไร เพราะถนนเส้นเดียวกันนี้เปลี่ยนหน้าตาเหมือนคนละโลกในเวลาต่างกัน
- ช่วงกลางวัน (จันทร์–เสาร์ ประมาณ 09:00–16:30 น.): เหมาะกับคนที่อยากเห็นกระบวนการผลิตของจริง เดินเข้าไปพูดคุยกับช่างรุ่นครูตามร้านเก่าแก่และตรอกด้านข้าง เช่น ซอยวัวลาย 2 และซอยรอบวัด พ่อครูหลายหลังยินดีให้ยืนดูวิธีตอกลายอย่างใกล้ชิด และถ้าสนใจงานทำมือชิ้นเล็กอย่างจี้เงิน แหวนเงิน หรือแผ่นโลหะดุนลาย บางเวิร์กชอปในกลุ่มชุมชนเปิดรับสอนระยะสั้น 2–3 ชั่วโมงด้วย ค่าอุปกรณ์เริ่มต้นหลักร้อยปลายๆ ถึงพันต้นๆ ขึ้นกับน้ำหนักเงิน
- ถนนคนเดินวัวลาย คืนวันเสาร์ (17:00–22:30 น.): ถนนทั้งสายจะปิดไม่ให้รถเข้า แผงลอยกว่าหลายร้อยร้านตั้งเรียงยาวตั้งแต่ปากประตูเชียงใหม่ไปจนเกือบถึงถนนทิพย์เนตร ของกินเมืองราคาประหยัด งานผ้าทอ และเครื่องประดับเงินแฟชั่นเดินเลือกสนุกมาก แต่คนจะแน่นสุดช่วง 19:00–21:00 น. แทบไม่มีจังหวะให้ยืนคุยเรื่องเทคนิคกับช่างได้เลย ถ้าอยากเทียบอารมณ์กับตลาดอีกคืน แนะนำให้ไป ถนนคนเดินวันอาทิตย์ในคูเมือง เพื่อดูงานคราฟต์บนถนนราชดำเนินควบคู่กัน
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
สองวัดช่างเงินที่ต้องเดินเชื่อมให้ครบ: วัดศรีสุพรรณ และ วัดหมื่นสาร
มาวัวลายแล้วไม่แวะเข้าวัดในชุมชนถือว่ายังมาไม่ถึง เพราะวัดที่นี่ไม่ได้เป็นแค่สถานที่ทำบุญ แต่เป็นเหมือนพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งและโรงเรียนฝึกสล่าช่างเงินรุ่นใหม่
จุดแรกที่ทุกคนรู้จักดีคือ วัดศรีสุพรรณ (อุโบสถเงิน) ในซอยวัวลาย 2 ซึ่งพระสงฆ์และคณะช่างเงินในหมู่บ้านช่วยกันสลักดุนแผ่นเงิน นิกเกิล และอะลูมิเนียมหุ้มอุโบสถทั้งหลังอย่างวิจิตร ด้านข้างยังมีศาลาสิบหมู่ล้านนาที่เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวลองตอกลายบนแผ่นโลหะเป็นที่ระลึกได้ด้วย (จำไว้เรื่องหนึ่งว่าตามจารีตโบราณและเขตพัทธสีมา สตรีไม่สามารถเข้าไปภายในตัวอุโบสถเงินได้ แต่เดินชมลวดลายรอบนอกและบริเวณวัดได้เต็มที่)
เดินทะลุซอยถัดมาไม่กี่นาทีจะพบ วัดหมื่นสาร วัดคู่แฝดของช่างเงินวัวลายที่เงียบสงบกว่าและคนพลุกพล่านน้อยกว่า ที่นี่มีหอศิลปวัฒนธรรมและวิหารพระเจ้าทันใจที่ตกแต่งด้วยงานสลักโลหะฝีมือช่างในซอยเช่นกัน เหมาะแก่การมานั่งพักหลบแดดฟังเสียงลมยามบ่ายก่อนเดินต่อไปประตูเชียงใหม่
การเดินทาง ที่จอดรถ และวิธีแยกเครื่องเงินแท้ในตลาด
จากประตูท่าแพหรือในเวียงเดินลงใต้มาประตูเชียงใหม่ใช้เวลาแค่ 10–15 นาที หรือดูเส้นทางเดินต่อเนื่องจาก คู่มือเดินเล่นเมืองเก่าเชียงใหม่ ได้เลย ถ้ามาคืนวันเสาร์ ลุงขอเตือนเรื่องที่จอดรถเลยว่า อย่าเอารถยนต์ส่วนตัวมาจอดริมถนนวัวลายเด็ดขาด เพราะถนนปิดและซอยเล็กมาก แนะนำให้จอดแถวตลาดประตูเชียงใหม่ฝั่งคูเมือง หรือนั่งรถแดง/Grab มาลงหน้าประตูเชียงใหม่แล้วเดินเข้าไป ตามคำแนะนำใน คู่มือการเดินทางเชียงใหม่ จะสบายใจที่สุด และถ้ากำลังหาที่พักในเมืองที่เดินถึงวัวลายได้ง่าย ลองดูโซน โรงแรมใกล้ประตูท่าแพและคูเมืองเก่า หรือจะเดินต่อไปชิมมื้อเช้าแถว ร้านข้าวซอยเด็ดในตัวเมือง ก็อยู่ไม่ไกล
คำแนะนำจากลุงคำ: จะซื้อเครื่องเงินวัวลายดูอะไรดี
เวลาเดินเลือกซื้อเครื่องเงิน ลุงอยากให้แยกระหว่าง เงินแท้ 92.5% หรือ 99% (Sterling / Fine Silver) กับ โลหะผสมชุบเงิน (Alpaca / Nickel Silver) ให้ออก ของแท้ต้องมีน้ำหนักถ่วงมือ มีตราประทับเปอร์เซ็นต์เงิน และร้านช่างตระกูลดั้งเดิมมักบอกตรงๆ ว่ารายการไหนเป็นเงินแท้ชั่งน้ำหนักขายเป็นกรัม รายการไหนเป็นเครื่องโลหะดุนลายราคาเบาสำหรับแต่งบ้าน ถ้าเห็นขันใบโตลวดลายละเอียดยิบแต่ราคาแค่สามสี่ร้อยบาท ให้รู้ไว้เลยว่านั่นคืออะลูมิเนียมหรืออัลปาก้า ไม่ใช่เงินแท้ ซึ่งจริงๆ ก็สวยและเหมาะแก่การซื้อเป็นของฝากเช่นกัน แค่ให้คนขายบอกตามตรงและเรารู้ทันราคาก็ไม่เสียความรู้สึกแล้วครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: