บ้านถวาย หมู่บ้านในอำเภอหางดง ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางใต้ราว 15 กิโลเมตร คือศูนย์รวมงานแกะสลักไม้และหัตถกรรมที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไทย มีร้านค้าและโรงงานกว่า 500 แห่งเรียงรายตลอดถนนที่มีหลังคาคลุมยาวเกือบ 1 กิโลเมตร
จากงานแกะสลักวัด สู่หมู่บ้าน OTOP ต้นแบบแห่งแรกของไทย
ตำนานท้องถิ่นเล่าว่าฝีมือแกะสลักของชาวบ้านถวายเริ่มต้นจากพระสงฆ์ในวัดประจำหมู่บ้านที่สอนวิชาแกะสลักให้ชาวบ้านเพื่อเป็นอาชีพเสริมรายได้ ก่อนที่ในช่วง พ.ศ. 2500-2505 ชาวบ้านสามคน คือ พ่อหนานแดง ปันธุสะ พ่อใจมา อินแก้ว และพ่อฮื้อน ปันธุสาสน์ จะเดินทางไปเรียนวิชาแกะสลักเพิ่มเติมที่ร้านย่านถนนวัวลาย ใกล้ประตูเชียงใหม่ แล้วนำความรู้กลับมาถ่ายทอดต่อในหมู่บ้าน
จากจุดเริ่มต้นนั้น บ้านถวายพัฒนาเป็นอาชีพหลักที่สร้างรายได้ให้แทบทุกครัวเรือน กระทั่งปี พ.ศ. 2543 ได้รวมกลุ่มเป็น "กลุ่มหัตถกรรมบ้านถวายเพื่อการส่งออก" และในปี พ.ศ. 2547 ได้รับคัดเลือกจากกรมพัฒนาชุมชนให้เป็น "หมู่บ้าน OTOP ต้นแบบ" แห่งแรกของประเทศไทย
3 สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปเดินบ้านถวาย
1. ไม่ได้มีแค่งานแกะสลักไม้
แม้จะขึ้นชื่อเรื่องแกะสลักไม้สักและเฟอร์นิเจอร์ แต่บ้านถวายยังรวมงานหัตถกรรมแขนงอื่นไว้ในที่เดียว ทั้งงานลงรักปิดทอง เครื่องเงิน เครื่องเขิน ผ้าทอ งานจักสาน และเครื่องปั้นดินเผา ทำให้เป็นแหล่งช้อปปิ้งของแต่งบ้านและของฝากที่ครบวงจรที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ
2. เฟอร์นิเจอร์สั่งทำตามขนาด
หลายร้านรับสั่งทำเฟอร์นิเจอร์ไม้สักตามขนาดและดีไซน์ที่ต้องการ ตั้งแต่โต๊ะ เตียง ไปจนถึงประตูแกะสลัก พร้อมบริการจัดส่งไปต่างประเทศ เหมาะสำหรับคนที่กำลังตกแต่งบ้านหรือธุรกิจโรงแรม/ร้านอาหารสไตล์ล้านนา
3. เดินได้ทั้งวันแบบมีหลังคาคลุม
ร้านค้ากว่า 500 ร้านเรียงตัวตามถนนที่มีหลังคาคลุมตลอดเส้นทาง เดินช้อปได้สบายแม้แดดจัดหรือฝนตก เปิดทุกวัน 09:00-17:00 น.
เปรียบเทียบ: ซื้อของที่ระลึกชิ้นเล็ก vs สั่งทำเฟอร์นิเจอร์ชิ้นใหญ่
- เวลา — ของที่ระลึกชิ้นเล็ก: ซื้อและหิ้วกลับได้ทันที / เฟอร์นิเจอร์สั่งทำ: ใช้เวลาผลิตหลายสัปดาห์ถึงเป็นเดือน ต้องวางแผนล่วงหน้า
- งบประมาณ — ของที่ระลึกชิ้นเล็ก: เริ่มต้นหลักร้อยบาท เหมาะเป็นของฝาก / เฟอร์นิเจอร์สั่งทำ: ราคาสูงกว่ามาก ควรสอบถามและเปรียบเทียบหลายร้านก่อนตัดสินใจ
- การจัดส่ง — ของที่ระลึกชิ้นเล็ก: ใส่กระเป๋าเดินทางได้เลย / เฟอร์นิเจอร์สั่งทำ: ต้องใช้บริการขนส่งระหว่างประเทศ ควรสอบถามค่าใช้จ่ายและระยะเวลาส่งให้ชัดเจนก่อนมัดจำ
Local Insider Tips
- การเดินทาง: บ้านถวายอยู่ห่างจากประตูท่าแพประมาณ 17 กิโลเมตร ขับรถราว 25 นาที (ช่วงเร่งด่วนอาจถึง 40 นาที) แนะนำเผื่อเวลาถ้าจะไปช่วงเย็นวันธรรมดา
- ต่อรองราคา: ร้านส่วนใหญ่เปิดให้ต่อรองได้ โดยเฉพาะเมื่อซื้อหลายชิ้นหรือสั่งทำเฟอร์นิเจอร์ ลองเดินดูหลายร้านเปรียบเทียบราคาก่อนตัดสินใจซื้อ
เติมเต็มทริปหัตถศิลป์ล้านนากับ Terra Lanna
พักผ่อนใกล้แหล่งช้อปปิ้งหัตถกรรมได้สะดวกด้วย โรงแรมของเราในเชียงใหม่ หรือให้ทีมงานท้องถิ่นจัด ทริปเจาะลึกหมู่บ้านหัตถกรรมหางดงและสันกำแพง ให้คุณโดยเฉพาะ
อ่านเพิ่มเติม: บทที่ ๓ (๔) หัตถกรรมท้องถิ่น