คู่มือท่องเที่ยวเชียงใหม่ 2026

ดูเพิ่ม →
คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

เจาะลึกระดับบัตร CAD Chiang Mai Khomloy Sky Lantern Festival 2026 ทั้ง 6 โซนที่นั่ง จุดนัดขึ้นรถ CMECC และ MAY

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน 25 พฤศจิกายน 2026 จากประตูท่าแพถึงสำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ พร

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

เทียบข้อดีข้อเสียแบบไม่กั๊ก ระหว่างเที่ยวงานยี่เป็งฟรีในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่ กับการซื้อบัตรงาน CAD ขอมลอย 4,9

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

เจาะลึก 8 ร้านอาหารและห้องอาหารริมแม่น้ำปิงสำหรับดินเนอร์คืนลอยกระทง 24–25 พฤศจิกายน 2026 พร้อมงบประมาณเซตเมนู

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

แผนเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน ฉบับคนไม่มีรถส่วนตัว นั่งรถไฟด่วนขบวนพิเศษมาลงสถานีเชียงใหม่ช่วงเช้า ต่อสองแถวแ

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ทำความรู้จักประเพณีจุดผางประทีปดินเผาบูชาเมืองเชียงใหม่ในเทศกาลยี่เป็ง ความเชื่อล้านนาเรื่องแสงสว่างดับมืด บรร

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

คู่มือเอาตัวรอดเรื่องการเดินทางคืนลอยกระทงเชียงใหม่ 24–25 พฤศจิกายน 2026 จุดปิดถนนตั้งแต่ 16:00–17:00 น. เหตุผ

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

เจาะลึกการเช่าชุดพื้นเมืองล้านนา (ผ้าซิ่น เสื้อปั๊ด ชุดหม้อห้อม) ย่านประตูท่าแพ อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ และถนนรา

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

รีวิว 5 รูฟท็อปบาร์วิวสวยที่สุดในเชียงใหม่สำหรับค่ำคืนยี่เป็งและลอยกระทง 2026 พร้อมเงื่อนไข Minimum Spend การแ

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

รีวิว The Inside House เชียงใหม่ โรงแรมบูติก 5 ดาวในคูเมืองเก่า คฤหาสน์สีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา สระว่ายน้ำกระ

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

คู่มือเลือกที่พักดอยสะเก็ด เชียงใหม่ บ่อน้ำพุร้อนดอยสะเก็ด รีสอร์ตสุขภาพ วิลล่าสไตล์เซน แช่น้ำแร่ธรรมชาติผ่อนค

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

รวมโรงแรมริมแม่น้ำปิงที่ดีที่สุดในเชียงใหม่ ย่านวัดเกตและช้างคลาน สัมผัสความเงียบสงบ ชมวิวพระอาทิตย์ตก รีสอร์ต

เรื่องใหม่จากเชียงใหม่

อ่านทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลพิเศษ

ดีลโรงแรมและที่พักเชียงใหม่ ลดสูงสุด 60%

เช็คราคาโปรโมชั่นพิเศษ จองตรงผ่าน Agoda พาร์ทเนอร์อย่างเป็นทางการ การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

ห้องสมุดล้านนา

ดูห้องสมุดทั้งหมด →

เก่าดี: ประเพณีและวัฒนธรรมล้านนาแต่โบราณ

พระครูโสภณกิตติญาณ (มหาสิงห์ ดวงวิไล)

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

พระเจริญ จรณสมฺปนฺโน (หัวหน้าห้องสมุด มจร. วิทยาเขตเชียงใหม่)

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

กรมศิลปากร กองโบราณคดี ฝ่ายอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนังและประติมากรรมติดที่ · เรียบเรียงโดย ธวัชชัย ปุณณลิมปภุล

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ประธานอำนวยการ: พระธรรมดิลก จันทร์ กุสโล | บรรณาธิการ: พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน)

โชติการาม...บูรพาจารย์

โชติการาม...บูรพาจารย์

พระครูโสภณกวีวัฒน์ (ผู้รวบรวมและเรียบเรียง โดยฉันทานุมัติของพระพุทธพจนวราภรณ์ จันทร์ กุสโล) | จัดพิมพ์โดยคณะสงฆ์ธรรมยุต เชียงใหม่-ลำพูน-แม่ฮ่องสอน

ประเพณีไทยภาคเหนือ

สงวน โชติสุขรัตน์ | คำนิยมโดย พระธรรมราชานุวัตร และ เสฐียรโกเศศ (พระยาอนุมานราชธน) | จัดพิมพ์โดย สงวนการพิมพ์

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่

อยากอ่านเรื่องแบบไหนวันนี้?

อ่านทั้งหมด →

ย่านไหนก็มีเรื่องเล่า

Lamphun · ภาคเหนือของไทย

สวนอินทรีย์
แท้จริง

สวนที่ดูแลมากกว่า 20 ปี บนผืนดินลำพูน — ด้วยความเชื่อว่าอาหารที่ดีเริ่มต้นจากดินที่ดี

20+ปีแห่งการดูแล
50+ชนิดพืชสมุนไพร
100%อินทรีย์แท้จริง
Scroll
อัปเดตเดือนนี้ ปฏิทินกิจกรรมเชียงใหม่ ตุลาคม 2569 อ่านรายการทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลที่พัก

วางแผนทริปเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดี ลดสูงสุด 60%

พักผ่อนใกล้จุดนัดพบทัวร์ ย่านนิมมานฯ และคูเมืองเก่า การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยกเลิกฟรี 100% Pay at Hotel
ดูโปรโมชั่นโรงแรม Agoda
TRIP.COM OFFICIAL PARTNER · ทัวร์และตั๋ว

จองบัตรเข้าชม กิจกรรม และเดย์ทัวร์เชียงใหม่ การันตีราคาดีที่สุด

เปิดประสบการณ์เที่ยวเชียงใหม่แบบครบวงจร ทัวร์ดอยอินทนนท์ ปางช้าง ล่องแก่ง บัตรเข้าสวนสัตว์ไนท์ซาฟารี และเวิร์กช็อปวัฒนธรรม จองง่าย ยืนยันทันที พร้อมรับคะแนน Trip Coins ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยืนยันทันที Instant Confirmation Trip Coins Reward
จองทัวร์ & ตั๋ว Trip.com
เรียงตาม:

Terra Lanna กำลังรวบรวมและแปลหนังสือหายากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตล้านนา เพื่อเก็บรักษาและส่งต่อเรื่องราวเหล่านี้ให้ผู้อ่านทั่วโลก

เรียงตาม:
Nampiangdin Boutique Hotel Chiang Mai
ที่พักของเรา

Nampiangdin Boutique Hotel

โรงแรมบูติค 4 ดาว สไตล์ล้านนา ใจกลางเชียงใหม่

★★★★ 4-Star Boutique 46 ห้องพัก 15 นาทีจากสนามบิน ฟรีรับส่งสนามบิน
46
ห้องพัก
4★
Star Boutique
20+
ปีแห่งประสบการณ์
15 min
จากสนามบิน
4.8 Google Reviews
★★★★★
8.9 Booking.com
4.5 TripAdvisor
★★★★ 4-Star Boutique
เกี่ยวกับเรา

ประสบการณ์ล้านนา
ที่แท้จริง

Nampiangdin Boutique Hotel คือโรงแรมบูติคระดับ 4 ดาว ที่ผสมผสานสถาปัตยกรรมล้านนาโบราณเข้ากับความสะดวกสบายสมัยใหม่ ตั้งอยู่ใจกลางเชียงใหม่ บนถนนนันทาราม ห่างจากสนามบินเพียง 15 นาที มีบรรยากาศอบอุ่น บริการจากหัวใจ พร้อมสวนร่มรื่น สระว่ายน้ำกลางแจ้ง และร้านอาหารที่คัดสรรวัตถุดิบท้องถิ่น

ห้องพัก

เลือกประสบการณ์ที่ใช่สำหรับคุณ

ทุกห้องมีระเบียงส่วนตัว วิวสระว่ายน้ำ แอร์ WiFi ฟรี มินิบาร์ และอาหารเช้ารวม

สิ่งอำนวยความสะดวก

ครบครันทุกความต้องการ

★★★★★

"ห้องพักกว้างขวาง สะดวกสบายมาก การตกแต่งสวยงามมาก ทีมงานบริการดีเยี่ยมเหมือนโรงแรม 5 ดาว อาหารเช้าสดอร่อยหลากหลาย"

นักท่องเที่ยว · Booking.com
★★★★★

"Spacious and comfortable with excellent design. The staff provided truly five-star service. Beautiful garden atmosphere and incredibly peaceful."

International Guest · TripAdvisor
★★★★★

"บริการรับส่งสนามบินสะดวกมาก สวนสวยงาม งานไม้แกะสลักประณีต ประทับใจตั้งแต่เข้าประตูจนถึง Check-out"

ผู้เข้าพัก · Google Reviews
เขียน Google Review
ที่ตั้งและติดต่อ

เดินทางมาหาเรา

ที่อยู่
14/3 Nantaram 5Kor, Nantaram Road
Tambol Haiya, Amphoe Muang
Chiang Mai 50100, Thailand
โทรศัพท์
เว็บไซต์
การเดินทาง
ห่างจากสนามบินนานาชาติเชียงใหม่ 15 นาที
ห่างจากประตูเมือง 1 กม.
CHIANG MAI HOTEL DIRECTORY

ที่พักในเชียงใหม่

ค้นหา เปรียบเทียบราคา และดูพิกัดความสะดวกสบายรอบโรงแรมจาก Agoda และ Trip.com

ฟีลลิ่งการพักผ่อนที่คุณตามหา:
1,280+ โรงแรม
พร้อมราคาสด
2 แหล่งข้อมูล
Agoda · Trip.com
24/7 อัปเดตราคา
ทุกวัน
ลุงคำช่วยเลือก

ไม่แน่ใจว่าจะพักโซนไหนดี? ให้ลุงคำช่วยเลือกโรงแรมที่ตรงใจ

ตอบคำถาม 3 ข้อสั้นๆ ลุงคำช่วยคัดกรองโรงแรมที่เหมาะกับคุณ ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นคู่ หรือมาเป็นครอบครัว พร้อมคะแนนรีวิวจริง

Official Partner Hub · Agoda & Trip.com

การันตีราคาโรงแรมเชียงใหม่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี 100%

ค้นหาและเปรียบเทียบที่พักกว่า 1,280 แห่งในเชียงใหม่ จองก่อนจ่ายทีหลัง ไม่ต้องตัดบัตรเครดิตทันที หรือจองแพ็กเกจเที่ยวบินและกิจกรรมผ่าน Trip.com

แผนที่ที่พัก

โรงแรมแนะนำในเชียงใหม่

เรียงตามคะแนนรีวิว — อัปเดตราคาทุกวัน

Active & Available in Chiang Mai

Your Eyes, Ears & Boots on the Ground in Chiang Mai

Moving, investing, or sourcing in Northern Thailand? We provide what no remote tool or overseas agency can ever match: genuine local presence, native northern dialect negotiation, and zero-bias on-site execution.

24h Fast On-Site Turnaround
Bilingual Fluent English & Kam Mueang
0% Markup Zero Farang Price Guarantee
100% Confidential & Independent
Why You Need a Local Fixer

Why Technology Cannot Replace Local Boots on the Ground

Overseas expats, digital nomads, and remote investors face significant friction when managing property or sourcing in Northern Thailand. Having trusted on-the-ground representation eliminates risks, protects your budget, and gives you total peace of mind.

Common Pitfalls of Managing Remotely

  • Misleading Listings: Online photos are frequently edited or years out of date. In reality, properties may have hidden mold, weak water pressure, noisy air-conditioning, or loud construction right outside your window.
  • Unwarranted Price Markups: Without local Thai and Northern dialect negotiation skills, foreigners often face inflated quotes—paying 20%–40% above true local market rates for rent, contractor labor, and artisan craft manufacturing.
  • Unreliable Wi-Fi Claims: Landlords routinely advertise 'high-speed internet' that turns out to be congested shared building Wi-Fi with high latency, dropping client Zoom calls and disrupting remote work.
  • Zero On-Site Emergency Recourse: When an air conditioner leaks, plumbing bursts, or a guest locks themselves out late at night, remote coordination across time zones is stressful and ineffective.

The Terra Lanna Advantage

  • Objective High-Definition Video Inspections: We physically inspect every corner of the property, testing plumbing pressure, air-con odor, noise decibels, and surrounding neighborhood conditions without bias.
  • Direct Native & Northern Dialect Negotiation: We speak fluent Thai and Kam Mueang directly with landlords, technicians, and workshop owners—securing authentic, fair local terms and lease conditions.
  • Certified On-Site Speedtests: We plug in directly to run certified Ookla Speedtests (measuring ping latency, jitter, download, and upload speeds) before you commit to any rental deposit.
  • Trusted Keyholding & Urgent Dispatch: Permanently stationed in Chiang Mai, ready to handle emergency lockout rescues, supervise contractors, and deliver structured photo/video reports directly to you.
Our 4 Core Capabilities

What Overseas Clients Hire Us to Do

Four specialized on-the-ground services tailored for expats, remote entrepreneurs, Airbnb owners, and international media agencies.

For Nomads & Expats

Local Fixer & Personal Assistant

Your personal problem solver in Chiang Mai. Whether you are landing soon or already living here, we eliminate bureaucratic stress, rental headaches, and language barriers.

Core Focus

Condo pre-lease walk-throughs, Wi-Fi stability tests, lease negotiation to kill farang markups, parcel reception, and initial government/immigration logistics guidance.

Key Deliverables
  • Detailed video walkthrough & timestamped photo inspection
  • Live Ookla Wi-Fi speedtest (latency, download/upload speeds)
  • Lease contract review & direct Thai landlord negotiation
  • Urgent parcel pickup, mail forwarding & local errands
Book Property Inspection →
For E-Commerce & Retail

Sourcing Agent & Quality Control (QC)

Overseas retailers and interior designers import handcrafted furniture, teakwood, ceramics, and textiles from Chiang Mai artisan hubs. We are your dedicated QC eyes on the workshop floor.

Geographical Advantage

We know the back alleys of Baan Tawai, San Kamphaeng, Bo Sang, Hang Dong, and Mae Rim. We talk directly to carvers and weavers in local dialect, preventing communication errors.

Key Deliverables
  • In-person workshop & factory visits across Chiang Mai & Lamphun
  • Detailed QC reports: timber moisture check, seam strength, finish quality
  • Bilingual sample procurement & local price negotiation
  • Packaging oversight & international shipping/forwarding coordination
Request Sourcing Agent →
For Property Owners

Local Property Manager & Inspector

Foreign investors who own condos or pool villas in Chiang Mai for Airbnb need trustworthy local oversight. We inspect rooms after cleaning, hold emergency keys, and dispatch trusted tradesmen.

Timezone Synergy

We chat and report to you during your evening hours overseas, then execute daytime on-site checkups and maintenance across Chiang Mai during local business hours.

Key Deliverables
  • Post-cleaning inspection checklist (cleanliness, linen, amenities)
  • Emergency physical keyholder & lock-out rescue service
  • On-site dispatch for leaking air-con, plumbing, or electrical repairs
  • Quarterly preventative maintenance audits & inventory checks
Inquire Property Caretaker →
For Production & VIP Travel

Location Scout & Custom Itinerary Planner

Commercial film crews, YouTube creators, and high-end travelers demand secret, authentic locations away from mass tourist traps. We scout hidden temple grounds, mountain overlooks, and private chef tables.

Exclusive Synergy

Seamlessly paired with Terra Lanna's private farmstead: organic orchard walks, botanical craft liquor workshops, and private campfire dinners in Lamphun.

Key Deliverables
  • On-site location scouting with lighting notes, acoustics & GPS coords
  • Custom vintage cartography & bespoke curated private guest maps
  • Vetted private chef tables, hidden forest cafes & quiet temples
  • Private booking access to Terra Lanna organic farmstead & workshops
Commission Location Scout →
Fast & Frictionless

How the Process Works

From initial inquiry to completed mission in 4 simple steps.

01

1. Send Your Brief

Share your requirements, links, or address via email or the booking form below.

02

2. Action Plan in 2 Hours

We confirm feasibility, provide an exact upfront quote, and schedule the on-site mission.

03

3. On-The-Ground Execution

We drive directly to the property, factory, or location with our equipment and live status updates.

04

4. Comprehensive Report

You receive comprehensive video walkthroughs, speedtest stats, defect photos, and our honest local recommendations.

Request a Fixer or Property Inspection

Tell us what you need done on the ground in Chiang Mai. We reply within 2 hours during active daytime hours.

Frequently Asked Questions

Everything You Need to Know

Online listings in Thailand frequently feature stale photos, hidden structural/mold defects, or inflated 'Farang' prices (20%–40% above local rates). Without speaking northern Thai or being physically present to smell the room, test the water pressure, and check for noisy construction, you risk getting trapped in an inflexible 12-month lease. We serve as your unbiased on-site representative.

We cover all major expat and residential districts: Old City (Sri Phum, Phra Sing), Nimmanhaemin, Santitham, Jed Yod, Chang Phueak, Chang Khlan / Night Bazaar, Wat Gate / Riverside, Mae Hia, Hang Dong, San Kamphaeng, Doi Saket, and Mae Rim. We also travel to Lamphun artisan workshops upon request.

Standard requests are completed within 24–48 hours. Urgent same-day emergency callouts can often be accommodated depending on current schedule. Contact us via email (terralanna67@gmail.com) for rapid dispatch.

We bring a laptop and mobile testing kit directly to the unit. We connect to the actual in-room router and run certified Ookla Speedtests measuring ping latency, jitter, download Mbps, and upload Mbps. We also check 4G/5G mobile signal backup coverage inside the room.

Never. Terra Lanna maintains a zero-kickback, zero-commission policy. When negotiating rent or product costs, 100% of the discount goes directly to you. You pay us solely for our time, expertise, and transparent on-the-ground service.

We accept Wise (formerly TransferWise), standard international bank wire transfer, Thai PromptPay / QR bank transfer, and major credit cards via Stripe.

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ · พ.ศ. ๒๕๔๒ (ค.ศ. 1999) · เชียงใหม่

บทที่ ๓ (๔) หัตถกรรมท้องถิ่น

งานแกะสลักไม้ เครื่องจักสาน และเครื่องปั้นดินเผาแบบดั้งเดิมของเชียงใหม่

บทที่ ๓ (๔) หัตถกรรมท้องถิ่น

หัตถกรรม (ต่อ)

เครื่องปั้นดินเผา (จบ)

เตาเผา เป็นเตาอิฐเรียงเป็นรูปทรงเตาบูชท ใส่ฟืนด้านล่าง การเตรียมดิน นำดินที่ตากแห้งแล้วตำในครกกระเดื่อง หรือนำเข้าบดในเครื่องบดดินเพื่อความรวดเร็ว แล้วร่อนด้วยตะแกรงเพื่อแยกเศษวัสดุออก แล้วนำดินไปแช่น้ำให้เข้ากันแล้วเก็บไว้ต่อไป การปั้น นำดินปริมาณพอเหมาะแบ่งปั้นขึ้นรูปด้วยแป้นหมุนหรือขึ้นรูปด้วยมือตามชนิดของภาชนะ ให้ผนังภาชนะสม่ำเสมอและเรียบ การตกแต่ง ตกแต่งผิวก่อนแห้งสนิทด้วยลวดลายกดประทับ ขูดขีด หรือปั้นแปะ แล้วทาน้ำโคลนบาง แต้มสีด้วยดินแดงหรือสีอื่น การเผา นำภาชนะที่ปั้นไว้และตากแห้งแล้ว เช่น หม้อน้ำ น้ำต้น หรือคนโท ลงเรียงในเตาเผา ใส่ฟืนด้านล่าง จุดไฟเผาไปประมาณ ๒-๓ เซนติเมตร รอจนดลาดความร้อนลงจึงสามารถเก็บภาชนะที่เผาสุกได้ รูปแบบ เครื่องปั้นดินเผาเหมืองกุงจะมีรูปแบบที่รู้จักกันทั่วไปคือน้ำต้นหรือคนโท หม้อดิน บอกไฟ ฝางประทีป ตะเกียง และรูปแบบใหม่ๆ ตามที่ผู้ว่าจ้างกำหนด

เครื่องเขิน

เครื่องเขิน คือ เครื่องใช้ที่ทำด้วยรักและชาด เป็นเครื่องใช้สอยที่ทำขึ้นด้วยวิธีเฉพาะอย่างหนึ่ง ประกอบด้วยไม้หรือไม้ไผ่ ทำเป็นรูปเครื่องใช้สอยต่างๆ ตามต้องการแล้วจึงมีวิธีการบุรุงและตกแต่งให้สวยงาม โดยใช้ยางรัก สี ชาด มุก ทองคำเปลว หรือเงินแผ่ว เป็นวัตถุดิบสำคัญในการทำ

เชียงใหม่เป็นแหล่งกำเนิดเครื่องเขินของไทยตั้งแต่เริ่มแรกจนถึงปัจจุบัน ซึ่งเวลาที่เชียงใหม่เป็นแหล่งผลิตเครื่องเขิน และเป็นแหล่งรวบรวมช่างทำเครื่องเขินของไทย หมู่บ้านที่ได้ชื่อว่ามีการทำเครื่องเขินเป็นล่ำเป็นสัน คือ หมู่บ้านเขิน ตำบลหายยา อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

เครื่องเขินมีจุดเริ่มต้นมาจากจีน ตามประวัติกล่าวว่า กรมวิธีการผลิตเครื่องเขินได้เริ่มในสมัยถังโจว เริ่มพัฒนามาในสมัยจิ้นจนถึงสมัยชิง และแพร่หลายไปตามต่างๆ ผ่านทางเกาะลีตี้ญี่ปุ่น หรือไทเชิงตอนใต้องจีนจนไทย เครื่องเขินเรียกตามนามของผู้ประดิษฐ์เมือ คือ ไทเชิงที่มีถิ่นฐานอยู่ที่เมืองเชียงตุงที่ถูกกวาดต้อนมาโดยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) ในขณะที่พระองค์ยังไม่ได้ครองราชสมบัติ และดำรงตำแหน่งแม่ทัพไปตีเวียงจันทร์ จึงได้นำเอาเชลยเหล่านั้นมาตั้งกราวอยู่ที่เชียงใหม่และถ่ายทอดวิชาหัตถกรรมนี้ให้แก่ชาวเชียงใหม่ ต่อมาในสมัยพระเจ้าบุเรงนองของพม่าเข้าตีเชียงใหม่ และกวาดต้อนช่างเครื่องเขินของเชียงใหม่ไปยังเมืองหงสาวดี โดยกษัตริย์เมืองเชียงใหม่ต้องส่งเครื่องบรรณาการ ประกอบด้วยช้าง ม้า ผ้าไหม และกวาดต้อนช่างเครื่องเขินไปให้พม่าด้วย หลังจากอิทธิพลของพม่าล้านนาอ่อนกำลังลง พระเจ้ากาวิละได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. ๒๓๒๕ ได้เพิ่มพูนเมืองเชียงใหม่โดยใช้นโยบาย "เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง" พระเจ้ากาวิละที่ทรงพาชาวเชียงใหม่ที่ถูกหนีหน้าเข้าไปกลับเข้าเมืองพร้อมด้วยผู้คนจากสิบสองปันนา ไทใหญ่ ไทลื้อ และไทเขิน ตั้งบ้านเรือนให้ถิ่นฐานวัสดาร ตำบลหายยา อำเภอเมืองเชียงใหม่ ดังนั้น เครื่องเขินจึงเติบทางกลับมามีถิ่นฐานที่เชียงใหม่อีกครั้งหนึ่ง จนเป็นที่รู้จักแพร่หลายไปในปัจจุบัน

การทำเครื่องเขินเชียงใหม่ในปัจจุบัน ใช้แกนออกเป็น ๒ แบบ คือ แนวเดิมที่ถือเอกลักษณ์มาแต่โบราณ ที่นิยมใช้โครงไม้ หรือไม้ไผ่สานเป็นชาด ลงสีแดง (ชาด) หรือรมควันดำ และเขียนลายแบบลายรดน้ำ หรือลายกำมะลอ เป็นแนวทางใหม่ที่นิยมใช้โครงวัสดุอื่นๆ เช่น โลหะ พลาสติก กระดาษ โดยนิยมทำของประดับตกแต่ง สีและลายหลากหลายตามความนิยมของคนในปัจจุบัน

วิธีทำเครื่องเขิน จำแนกตามลวดลายและการประดับ มี ๕ แบบ ได้แก่ เครื่องเขินลายชุด เครื่องเขินลายทองรดน้ำ เครื่องเขินรักสีแบบญี่ปุ่น เครื่องเขินประดับเปลือกไข่

วัตถุดิบที่ใช้ในการทำเครื่องเขิน ยางรัก หรือที่ชาวล้านนาไทยเรียกว่า "น้ำฮัก" คือ ต้นรัก ซึ่งมีหลายพันธุ์ด้วยกัน แต่ที่นิยมใช้กรีดเอายางรักมากที่สุด คือ ไม้รักใหญ่ หรือ อักหลวง ลักษณะเป็นไม้ขนาดใหญ่ลำต้น เปลือกบาง ด้านนอกสีเทาแก่ เกล็ดเป็นแว่นเล็กๆ เปลือกด้านในสีน้ำตาลคล้ำ เนื้อไม้สีแดงเข้ม ความสูง ๑๕-๒๐ เมตร ขนาดโตวัดรอบต้นถึง ๓ เมตร พบมากที่เขตอำเภอจอมทอง ฝาง และแม่ริม

การเจาะหรือกรีดยางรักจะทำได้ใน ๓ ระยะ คือ ช่วงเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม จะได้น้ำยางคุณภาพต่ำ เพราะมีน้ำฝนและเศษใบไม้ปะปน ช่วงเดือนพฤศจิกายน-มกราคม ยางที่เก็บได้ในระยะนี้เป็นยางที่ข้นและเหนียว สะอาดกว่าที่เก็บได้ในฤดูฝน มีคุณภาพดีมากเพราะมีน้ำปนน้อยมีฝุ่นออก เรียกว่า "อักนาย" หรือ รักเหมย ส่วนช่วงที่สาม เป็นช่วงฤดูแล้งเข้าฤดูร้อน ยางจะไหลออกมาน้อยและช้ามาก ยางที่ออกมามักจะแห้งติดรอยเจาะ จึงต้องขูดออก ทำให้ผิวไม้เปลี่ยนไม่สุกในต้นฝน จึงสกปรกมาก เรียกว่า "อักบื้อ"

น้ำยางรักมาใช้งานทำเครื่องเขิน มีวิธีผลิตด้วยการผสมส่วนต่างๆ เพื่อนำมาใช้งานที่แตกต่างกัน ได้แก่ รักรองพื้น รักสมุก และรักน้ำเกลี้ยง รักรองพื้น ได้จากยางรักที่กรอง ถ้าเอาผักคำในตอก ถ้าผสมดินที่ตะแคงเอียดคลุกเคล้าให้เหนียว ใช้สำหรับปั้น ยกร่อง หรือแต่งผิว ส่วนรักน้ำเกลี้ยง ได้จากการผสมน้ำยางรักกับน้ำมันเพื่อให้ผิวแห้งเร็วและสม่ำเสมอ มันเคลือบเงา ใช้ทาทับบนรักสมุกให้มีความเงางาม

รูปแบบและลวดลายเครื่องเขิน

ในอดีต เครื่องเขินที่เป็นเครื่องใช้สอย นิยมผลิตเป็นรูปขันน้ำ (โอหรือถ้วน) ถาด (ไถล) เชี่ยนหมาก (ขันหมาก) ตลับ (แอ๊บ) มีทั้งตลับเดี่ยวและตลับเชิดหีบ (เอ๊บ) ขันโตก กล่องบุหรี่ (ของมูล) เป็นต้น

พัฒนาการด้านรูปแบบและลวดลายเครื่องเขินในปัจจุบัน ถูกกำหนดด้วยความพยายามด้านการขยายตัวทางการตลาดและการต่ายอิทธิพลตามกระแสของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่ขยายตัวมากในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา จึงพบเครื่องเขินในรูปทรงและลวดลายที่แปลกไปจากเดิมมาก โดยออกแบบในรูปสินค้าที่ระลึกมากกว่าเพื่อการใช้สอย ได้แก่ กรอบรูป ที่เสียบขนมนาย ที่รองแก้ว แจกัน กำไลแขน ปิ่นปักผม เป็นต้น อย่างไรก็ตาม เครื่องเขินรูปลักษณ์เดิมก็ยังคงอยู่ เพียงแต่เปลี่ยนบทบาทหน้าที่ที่มาเป็นสินค้าที่ระลึกมากขึ้น

เครื่องเขินลายชุด เป็นเครื่องเขินตามแบบพื้นเมืองเดิมของเชียงใหม่ ซึ่งนิยมทำกันมากบริเวณบ้านเขิน ตำบลหายยา อำเภอเมืองเชียงใหม่ วิธีการทำ ใช้ไม้ไผ่เหยียดจักสานขึ้นรูปทรงภาชนะต่างๆ นำมาลงรักที่ไว้ให้แห้ง แล้วขูดแต่งผิวให้เรียบ ลงรักสมุกทั้งด้านนอกด้านใน เมื่อแห้งสนิทให้ใช้หินขัดเกลี้ยงเกลา แล้วทารักเกลี้ยงทักเงาอีกเที่ยว แล้วเขียนลายด้วยเหล็กมือ แกะสลักลวดลายด้วยเหล็กแหลม แล้วนำมาลงสี ซึ่งนิยมใช้สีดำสนิทนภูนแดง จะติดตามร่องของลวดลาย จากนั้นใช้น้ำมันมะพร้าวทาให้ขึ้นเป็นเงางาม

เครื่องเขินลายทองรดน้ำ เป็นเครื่องเขินที่ทำจากโครงไม้เยียะ ลงรักแบบเดียวกับเครื่องเขินลายชุด ต่อจากนั้นได้แต่แปลงเทคนิคไม่กลึง โครงโทะ พลาสติกหรือไม้ดินเผา เมื่อได้ภาชนะที่ลงรักขั้นสุดท้ายแล้วขึ้นลวดลายด้วยหินตม ใช้ผู้กันบุ่มน้ำยา เขียนลายลากไปตามเส้นที่เขียนไว้ ใช้สำสำหรับๆ ตอยางรักถออกบนลวดลาย เพื่อให้เหนียวพอประมาณ นำทองคำเปลวมาปิดบนลวดลาย แล้วนำเครื่องเขินรักสีแบบญี่ปุ่นล้างน้ำเพื่อให้ลวดลายที่ติดทองแล้วดสามีเถือกงาม

เครื่องเขินสี หรือเครื่องเขินรักสีแบบญี่ปุ่น เครื่องเขินแต่เดิมทำได้เพียงสีดำสำรัก และสีแดง (ชาด) เท่านั้น ต่อมาได้นำรักสีของญี่ปุ่นมาผสมกับรักไทย จนได้สีต่างๆ ส่วนขั้นตอนและวิธีการทำไม่ได้แตกต่างจากเครื่องเขินสองประเภทแรกมากนัก คือ จะเขียนลวดลายด้วยรักสีในขั้นสุดท้าย

เครื่องเขินประดับเปลือกไข่ เครื่องเขินประเภทนี้ เป็นเครื่องเขินแต่เดิมทำได้เพียงสีดำสัก และแดง ต่อมาได้นำวัสดุอื่นๆ มาประดับ เช่น เกล็ดมุก เปลือกไข่ เป็นต้น โดยเฉพาะเปลือกไข่นั้น มักนิยมเปลือกไข่เป็ดและไข่ไก่ การประดับเปลือกไข่ จะทำในขั้นสุดท้าย เมื่อลงพื้นลวดลายด้วยรักสีแล้ว วิธีประดับจะติดสนิทกับผิววัสดุ แล้วเข้าตู้อบแห้ง ทารักรองพื้น ๑ ครั้ง แล้วอบแห้ง จากนั้นขัดด้วยกระดาษทรายเบอร์ ๒ เบา ๆ ทารักรองพื้นครั้งที่ ๒ แล้วอบแห้งอีกครั้ง ขัดด้วยกระดาษทรายน้ำให้เรียบ เช็ดน้ำรักใส แล้วเข้าตู้อบ ๑ คืน แล้วขัดเงาด้วยยาชักเงามีน้ำมันตั้ว ทำเช่นนี้ ๓ รอบ เป็นอันเสร็จ

เครื่องเงิน

ถ้าจะศึกษาย้อนหลังถึงหลักฐานและประวัติเครื่องเงินที่ใช้ในดินแดนล้านนามาแล้ว เชียงใหม่เป็นเมืองที่มีประวัติเกี่ยวข้องกับการทำเครื่องเงินที่ยาวนาน ตั้งแต่ครั้งพระเจ้าเม็งรายมาแล้ว แต่เป็นที่น่าเสียดายที่หลักฐานเครื่องเงินเก่าๆ ที่เราพอจะหาได้ไม่ค่อยมีอยู่กว่า ๑๐๐ ปี เท่านั้น และในช่วงหนึ่งของประวัติศาสตร์ศิลปะเครื่องเงินเชียงใหม่ที่ค่อนข้างชนะขาดหายไปบ้าง แต่ลักษณะของช่างเชียงใหม่ก็ได้สืบทอดมาปรากฏในเครื่องเงินเชียงใหม่ที่คือช่างทรงบาตร ซึ่งมีลักษณะการตีลายที่แตกต่างไปจากศิลปะเครื่องเงินของเชียงใหม่แบบเดิมที่ใช้ลวดลายนูนต่ำ

เนื่องจากเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางของกลุ่มชนกลุ่มเล็กๆ ทางภาคเหนือตอนบนติดกับ พม่า ลาว จีน และมีชาวเขาเผ่าต่างๆ อยู่กระจัดกระจายทั่วไป เชียงใหม่จึงมีเครื่องเงินใช้กันแพร่หลาย อาจกล่าวได้ว่าในบรรดาสามัญชนแล้วชาวเหนือเป็นผู้ใช้เครื่องเงินมากที่สุดโดยเฉพาะชาวเหนือ เทียบไปจากชาวไทย-ชาวเหนือ เทียบเท่าหมดดีเดียว

ในครั้งก่อนเครื่องเงินผลิตเป็นเครื่องใช้ต่างๆ ของเชียงใหม่เกือบทั้งหมด มักจะได้มาจาก พม่า จีน ลาว นั้นๆ แต่ในปัจจุบันเครื่องใช้เหล่านี้ไม่มีหลงเหลืออยู่แล้ว สิ่งที่เป็นสามัญ ซึ่งยังคงผลิตซื้อขายอย่างต่อเนื่องเชียงใหม่ และบางอย่างแพร่หลายไปทั่วประเทศ คือ ขัน ถัน หรือ สลุง และตลับเครื่อง (หมาก) โดยเฉพาะขัน และสลุง ยังคงทำอยู่ทั่วไปในเชียงใหม่ ลักษณะเด่นของสลุงเงินเชียงใหม่ อยู่ที่การใช้ลวดลายเรียบร้อยก่อน แล้วจึงตอกลับด้านในให้นูนตามครอบร่างลอนของนั้น มักจะใช้วิธีแกะลายจากด้านนอกด้านเดียว ลักษณะเด่นและรูปทรงของเครื่องเงินก็จะมีแบบเฉพาะของตนเอง ส่วนมากเมื่อคนนึกถึงเครื่องเงินเชียงใหม่จะนึกถึงขันทรงบาตร ที่มีลายนูนมาก แต่จริงนั้นเครื่องเงินแบบพม่า ส่วนสลุงแบบเชียงใหม่นั้นปากสูงกว่าจะกว้างกว่า เส้นผ่าศูนย์กลางตอนกลางไม่ต่างกันมาก เกือบตรงเป็นทรงกระบอก ซึ่งแตกต่างจากภาคกลางที่ปากกว้างและก้นแคบแบบที่เรียกว่า มะนาวตัด

ลวดลายที่เช่นกัน สลุงของพม่านิยมทำลายรูปปราสาท รูปสิงห์สนักัดของเชียงใหม่ลายลึกไม่มากเท่าพม่า แต่ลึกกว่าทางภาคกลาง แต่ลึกกว่าทางภาคกลาง ระยะต่อมาจึงเริ่มมีลายชาด ลายตอกกระถิน ลายตอกดอกนักัด ลายลอกเวก ลายลอกทานตะวัน ลายลายเลี้ยว ลายลายกนกวัฒ ลายฝักข้าวโพดบ้าง ลายฝักช้าวโพดบ้าง

ส่วนลวดลายที่ใช้ประดับกดแบนบนสลุงนั้น ลวดลายที่เป็นแบบของสลุงเงิน เป็นการผสมผสานความคิดทางวัฒนธรรมของชนหลายกลุ่มที่อาศัยอยู่เมืองเชียงใหม่ เช่นลวดลายนักษัตร ผสมผสานกับลวดลายพันธุ์พฤกษา หรือมีลวดลายเครือเถาผสมกับลวดลายเทพพนม การจัดองค์ประกอบมีลักษณะเฉพาะของเมืองเชียงใหม่ จากการศึกษาได้พบว่าลวดลายที่ปรากฏบนสลุงสามารถแบ่งออกได้เป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ ๕ กลุ่ม คือ

ลวดลายสัตว์ต่างๆ ที่พบมักจะเป็นลวดลายปีนักษัตร หรือลวดลายยงคล ๑๒ นักษัตรนี้ เป็นลวดลายยงคล เพราะมีความเชื่อแต่ดั้งเดิมตัวกัน กรอบหน้าเรียก โซงหนึ่ง ขันใหญ่มีครบทั้ง ๑๒ ขันในหนึ่ง ๑๒ กรอบวงเรียกครบ ๑๒ โซง ส่วนกำหนดต่างๆ กัตต่างๆ ทางภาคกลาง แบ่งลายด้วยกรอบ ๔ กรอบ ที่พื้นทานบ้าง ตกพุดตาลบ้าง ทันภาคกลางไม่มีมากกว่า ๔ กรอบ นอกจากกรอบปลายแล้ว ลายทนบ้าง ตกดอกสัตว์ ๑๒ ราศี ยังอยู่ในลายแวดล้อมของดอกกระถินบ้าง ดอกทานตะวันบ้าง

ลวดลายที่เกี่ยวกับพืชและดอกไม้ เป็นการนำเอาลักษณะเด่นของพืชหรือดอกไม้ประดิษฐ์แปลง ให้เป็นลวดลายต่างๆ เช่นลายดอกทานตะวัน ลายดอกเครือแก้ว ลายดอกกระถิน ก็ออกแบบให้มีลักษณะเป็นดอกแตกร่วนรูปกลม มีใบยาวขึ้นไป ตอนบน เหมือนเขาสัตว์ ไม่เหมือนใบกระถินจริง ส่วนดอกทานตะวันและลายสับปะรดนั้น ตัดแปลงมาจากลายดอกกระถินทุกอย่าง นอกจากตัวดอกลักษณะปะรดเท่านั้น มีใบยาวตอนบนเหมือนกัน ซึ่งไม่เหมือนใบสับประดจริง

ลวดลายที่เกี่ยวกับมนุษย์และเทวดา เป็นการนำเอาลักษณะทางของมนุษย์ที่พบเห็น ไม่ว่าท่าทางในการเดิน การฟ้อนรำ มาดัดแปลงตกแต่งในลวดลาย เช่น ลายเทพพนม ลายเทวดา ลายฉ่านเดี่ยว ลวดลายเกี่ยวกับข้าวของเครื่องใช้ และลวดลายประดับของลวดลายออกจากกัน หรือใช้ประดับไปตามโครงสร้างของลวดลายหลักๆ อย่างเช่น ลายไปปลา ลายหัวปลา ลายเส้นลวด ลายลูกแก้ว ลายกันหอย ลายดำ เป็นต้น

สลุงของเชียงใหม่นั้น เนื่องจากระยะหลังนิยมทำเป็นสลุงใหญ่จึงมีการดีเงิน เป็นปุ่มกลมบ้าง แบบบัว รองไว้ได้สลุง ๓-๔ ปุ่มเสมอกัน เพื่อกันกันสลุงครูดพื้น ปุ่มนี้เพิ่มพัฒนาทำขึ้นมาในระยะไม่นานนัก สลุงใหญ่ปัจจุบันมีปุ่มหรือดีเป็นรูปต่างๆ ส่วนที่เป็นรูปช้าง ๓-๔ ตัว ซึ่งน้ำหนักเฉพาะช้างก็เกินกว่า ๑๐๐ บาทแล้ว สลุงใหญ่รุ่นหลังใหญ่กว่าสลุงหาเสียอีก แต่มักเป็นสลุงที่ลายเฉพาะตามขอบ ส่วนลายพื้นแมนแบบสลุงหาเดียวไม่ค่อยทำในใหญ่ๆ แล้ว

ปัจจุบันกิจการเครื่องเงินที่เชียงใหม่ ไม่ได้หยุดนิ่ง แม้ของดั้งเดิมพวกขันดตลับต่างๆ จะไม่ได้ทำกันแล้วสำหรับขันเงินแล้ว ก็ได้พัฒนาให้มีรูปแบบและขนาดต่างๆ มากขึ้นเพื่อมุ่งขายเป็นของที่ระลึก ได้มีการทำเลียนแบบของใช้พื้นเมืองอย่างอื่นๆ ด้วยเงิน เช่น โคมตั้งแบบชาไกกลึง และเครื่องหวายสาน น้ำต้นดินเผา นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาโดยใช้วัสดุ เช่น แผ่นลอสูมิเนีย มาตกแต่งด้วยวิธีแบบทำเครื่องเงิน เป็นภาพประวัติศาสตร์ตำนานนิทาน เรื่องราวที่นิยม คือ เรื่องราวจากเรื่องรามเกียรติ์ รวมทั้งสัตว์ป่าฮิมพานต์ และที่ขาดไม่ได้ คือ โฉลกช้างในลักษณาตามธรรมชาติทางเหนือ (มักจะขายได้ราคาสูงมาก เพราะเป็นความสำหรับผู้มีฐานะซึ่งกันไปในกลุ่มชาวต่างชาติและเป็นผู้มีความนิยมมองเห็นคุณค่าของงานอุตสาหกรรมท่องเที่ยวเป็นส่วนให้เกิดเครื่องประดับต่างๆใหม่ๆ ให้ใช้ขายเป็นของที่ระลึกมากขึ้น

แหล่งเครื่องเงินเชียงใหม่นั้น มีช่างฝีมือกระจัดกระจายอยู่ตามหมู่บ้านต่างๆ เช่น ที่บ้านแม่ย่อย อำเภอสันทราย อำเภอฝาง อำเภอแม่แจ่ม และหมู่บ้านชาวเชียงใหม่ที่ถนนวัวลาย ซึ่งเป็นถิ่นดั้งเดิมของเครื่องเงินแต่โบราณ และมีขายไปตลาดเพชรทั้งป้าบ่ป้าสร้าง อำเภอสันกำแพง จะมีการผลิตเครื่องเงินแสดงแก่นักท่องเที่ยวด้วยตัวเอง

กระดาษสา

มากกว่า ๖๐๐ ปีมาแล้วชาวพื้นเมืองล้านนา ได้ตัดไม้เพื่อใช้ในการดำรงชีวิต ต้นไม้ชนิดใดที่ตัดแล้วสามารถแตกยอดขึ้นมาใหม่ได้ ต่อความยาวของลำต้นออกไปโดยไม่ขาดจากกัน เป็นจุดเริ่มต้นในการค้นหาผลของการใช้ประโยชน์จากเส้นใย ของต้นไม้ชนิดนี้ ซึ่งกระทำกันเป็นวัตถุขนหลักในการใช้ประโยชน์จากเส้นใยของต้นไม้ชนิดนี้ ชาวพื้นเมืองได้ตั้งชื่อพันธุ์ไม้ชนิดนี้ว่า "ต้นสา" หลังจากมีการทำกระดาษสาแบบราชธานี ล้านนา และแพร่หลายออกไป โดยใช้เรียกศิลปะแบบธรรมดาแบบฉบับ คือ เมื่อได้เยื้อเปลือกจากต้นสา มาเกลี้ยงออกเป็นแผ่นบนตะแกรงไม่ได้ แล้วนำไปตากแห้งด้วยแสงอาทิตย์ ซึ่งเป็นวิธีผลิตแบบดั้งเดิมของบรรพบุรุษสืบต่อกันมา ในอดีตเราได้รับวิธีการทำกระดาษสาแบบตั้งเดิม แต่ประโยชน์ใช้สอยไม่กว้างขวางนักโดยนำมาทำสมุดข่อยข้อความทางศาสนาและตำรับพื้นเมืองต่างๆ เรียกว่า ปั๊บหนังสือ ทางแดนล้านนาบ่อสร้าง อำเภอสันกำแพง ได้มีผู้นำกระดาษสามาประดิษฐ์เป็นร่มในปัจจุบัน โดยใช้ที่ได้จากต้นสาเมื่อได้เยื้อบางเบาบางแกรน้ำแล้วหมักไว้ให้กันน้ำได้ระยะหนึ่ง

ในปัจจุบันกระดาษสาได้มีการผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ในรูปแบบต่างๆ หลากหลายชนิดเป็นสินค้าพื้นเมืองที่ก่อให้เกิดรายได้จากนักท่องเที่ยวและการส่งออกไปหลายร้อยล้านบาท ทำให้เกิดงานอาชีพหัตถกรรมแก่คนไทยอื่นๆ ที่ยังได้รับการพัฒนาคุณภาพและรูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ อย่างต่อเนื่องด้วยความร่วมมือของทั้งภาครัฐและเอกชน เป็นสินค้าหัตถกรรมประเภทหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่

วิธีทำกระดาษสา กระดาษสาทำได้โดยนำส่วนเปลือกซึ่งได้จากกิ่งที่มีอายุระหว่าง ๑-๓ ปี มาแช่น้ำประมาณ ๒๔ ชั่วโมง แล้วนำไปต้มกับน้ำเถ้าประมาณ ๔-๖ ชั่วโมง หรือถ้าต้องการเร็วก็ใช้โซดาไฟ จะทำให้อ่อนตัวเร็วขึ้น คือ ใช้เวลาเพียง ๕๐-๖๐ นาที แล้วนำไปล้างน้ำสะอาด ก่อนนำไปฟอกสีด้วยแคลเซียมไฮโปคลอไรด์อีก ๓๐ นาทีก่อนนำไปล้าง ก็จะได้เปลือกสาที่ผ่านการต้มและฟอกสีขาว ก่อนนำไปทุบหรือตีต่อไป ซึ่งจะได้ผลผลิตที่ต่างกันในรายละเอียดคือ

วิธีการทุบ นำเปลือกสาที่ต้มแล้วมาวางบนท่อนไม้ ใช้ค้อนทุบจนเยื่อสาแยกจากกัน แต่ผลที่ได้จะยังคงสภาพเส้นใยที่ยังเกาะกันเป็นเส้นใยๆ ไม่เปื่อยนุ่มมาก ทำให้แผ่นกระดาษที่เหนียว ทนกว่าการปั้นด้วยเครื่องตี

วิธีการตีด้วยเครื่อง นำเปลือกสาที่ผ่านการต้มและฟอกสีแล้ว มาปั่นในเครื่องที่ถูกติดตั้ง ทำให้เส้นใยสาแตกออกเป็นชิ้นเล็กอย่างในเวลาอันรวดเร็ว เมื่อนำไปทำกระดาษจะได้กระดาษที่เรียบสม่ำเสมอกันแต่เปื่อยง่ายกว่าแบบการทุบด้วยฝ้อนไม้

การทำแผ่นกระดาษมี ๒ วิธีคือ

การตักช้อน นำเยื่อสาที่เตรียมไว้แล้วมาผ้อมสี แล้วนำลงไปละลายในบ่อน้ำซีเมนต์สี่เหลี่ยมสูงประมาณ ๔๐ เซนติเมตร ใช้ไม้ควบให้เยื่อสากระจายตัวสม่ำเสมอ แล้วใช้ตะแกรงลวดหรือพลาสติกช้อนตัก วิธีนี้สามารถทำได้เร็วถึง ๓๐๐-๖๐๐ แผ่นต่อวันต่อคน

วิธีการแตะ วิธีนี้จะเปลี่ยนจากบ่อน้ำสีเมนต์เป็นกระบะตั้งพื้นพองรับทั่วกระป๋องหรือกระบอกไม้ผ่อกระจายตัว นำเยื่อสาในปริมาณตามกำหนดของความหนาของแต่ละแผ่นมาผสมในกระป๋องหรือกระบอกไม่ผ่อกระจายตัว แล้วเทลงตะแกรงใช้มือตะเกลี่ยเยื่อสาให้กระจายทั่วแผ่น หากต้องการจะได้ดอกไม้ให้ดอกไม้จริงก็สามารถทำได้โดยการนำลงเรียงบนแผ่นกระดาษ แล้วใช้หลังนิ้วมือและเยื่อสาปิดทับดอกไม้ ก่อนนำไปตากให้แห้ง วิธีการแตะนี้จะทำได้ช้ากว่าการช้อน คือ วันละประมาณ ๔๐-๑๐๐ แผ่น

งานหัตถกรรมช่วยให้ผู้สูงอายุมีรายได้ (คำอธิบายภาพ)

งานกระดาษ ที่นิยมใช้ตกแต่งในพิธีกรรมและความเชื่อต่างๆ บางประเภทสามารถจัดทำได้ง่ายๆ บางประเภทต้องอาศัยฝีมือและความชำนาญ ฝึกฝนจึงจะทำได้สวยงาม เช่น

ตุงร้อยแปด ใช้ในพิธีสืบชะตา สะเดาะเคราะห์ และบูชาเทพเจ้าพเคราะห์ นิยมใช้กระดาษว่าวสีต่างๆ หรือกระดาษสาตัดรูปสามเหลี่ยมขายรงขนาด ๔x๑๐ เซนติเมตร พับกับไม้เสียบแล้วนำเสียบเข้ากับต้นไม้ที่ใช้ฟางมัดเข้าด้วยกัน แล้วใช้ตุงจำนวน ๑๐๘ มาเสียบให้เป็นพุ่ม

ช่อน้ำทาน วัสดุและลักษณะรูปทรงเดียวกับตุงร้อยแปด แต่ขนาดใหญ่กว่าและนิยมฉลุลายให้สวยงาม แล้วนำกระดาษตัดเป็นเส้นเล็ก มาพับกับก้านไม้ นำไปปักเครื่องไทยทาน ต้นคำ ต้นกล้วย พร้อมปัจจัยในพิธีทอดกฐินยอดหลวง หรือปักกองเจดีย์ทราย ในวันสงกรานต์

ตุงใส่หมู หรือ ตุงพยายาม ใช้กระดาษว่าวขนาดสี่เหลี่ยมจัตุรัสสีเดียวกันได้ วางซ้อนกันพับทะแยงมุมรูปสี่เหลี่ยมขายรง ๓-๔ ทบ ใช้กรรไกรตัดสลับฟันปลาไปมาแล้วคลี่กระดาษออก นำไปมัดกิ่งไม้ กองทราย หรือภายในอาคาร เป็นการตกแต่งและพุทธบูชา

ตุงไชย หรือ ตุงไจย มีลักษณะเป็นแผ่นกระดาษหรือผ้ายาวนิยมใช้แขวนให้ห้อยลงมาทั้งนอกอาคารและในอาคาร ขนาดกว้างประมาณ ๑๐-๓๐ เซนติเมตร ประกอบด้วยส่วนหัว ส่วนตัว และส่วนหาง ส่วนหางนิยมทำรูปปราสาท ต่อสี่ ลายทานให้เป็นสิริมงคลสวยงาม เป็นลายช้าง เจดีย์ ดอกไม้ ปราสาท เป็นต้น นิยมทำถวายพระพุทธรูปโดยแขวนไว้ในศาสนสถานหรือจะแขวนกับปลายไม้ไผ่ให้ปักไว้ในบริเวณเส้นทางที่จะไปวัดเพื่อแสดงจะมีการจัดงานฉลองของงานประเพณีอยู่ลอย ลำดับ (สัปดาห์)

โคมหูแมว เป็นโคมแขวน จึงต้องขึ้นโครงด้วยไม้ไผ่เป็นรูปแปดเหลี่ยม แต่ดยอง แล้วดยอกเข้า ติดโครงส่วนบนเป็นรูปสามเหลี่ยม บานอด ๔ หู ส่วนเอวต่อหางให้ห้อยลงไป เมื่อโครงเสร็จก็ปิดกระดาษที่แล้วตกแต่งด้วยกระดาษเงินกระดาษทองของขลุยลายให้สวยงาม นอกจากโคมหูแมวที่นิยมตกแต่งสถานที่ในงานสนุกสนานรื่นเริงเป็นประเพณีที่ปิ่งแล้ว ยังได้นำมาทำโคมด้วยกระดาษชนิดอื่นๆ เช่น กระดาษย่น กระดาษว่าว กระดาษแก้วใส ให้เป็นรูปต่างๆ ด้วยการปรับแบบ ประยุกต์ตามความต้องการอีก เช่น โคมเงี้ยว โคมตุง โคมกาว โคมญี่ปุ่น และโคมจีน

โคมลอย เป็นโคมที่นิยมทำเพื่อปล่อยในเทศกาลลอยกระทง ขนาดที่นิยมทำคือ ใช้กระดาษว่าวจำนวน ๑๔ แผ่น พับติดกันให้เป็นรูปทรงกระบอก ส่วนฐานใช้ไม้ไผ่ขดเป็นวงกลม คุมตัวโคม เพื่อจุดไฟปล่อยให้โคมลอยขึ้นอย่างสมดุล

ตุงค่าคิง ตัดกระดาษให้ได้ความยาวเท่ากับความสูงของเจ้าของตุง กว้างประมาณ ๒๐ เซนติเมตร แล้วตัดกระดาษเงิน กระดาษทองให้เป็นลวดลายตกแต่งติดตามตัวตุงและขอบตุง ตุงค่าคิงมักใช้ในพิธีสืบชะตา สะเดาะเคราะห์ และขึ้นบ้านใหม่

ตุง ๓ หาง หรือตุงสูปคาน หรือตุงมีดหาย ใช้กระดาษชาวตัดเป็นรูปโครงร่างอย่างคร่าวๆ ประกอบด้วย ๓ ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนตัว ซึ่งมีเสาด้วย และส่วนหางมี ๓ ชาย หรือจึงเรียกตุง ๓ หาง ใช้อีกชานชวนศพผู้ไปสู่สวรรค์หรือป่าช้า

ปราสาทศพ ตัวปราสาทพระด้วยไม้ โดยออกแบบให้มีความงดงามตามคติความเชื่อว่าเป็นยานพาหนะไปสู่สวรรค์แล้วใช้กระดาษสีประจำวันเกิด หรือกระดาษเงิน กระดาษทองตัดเป็นลวดลายที่นิยมดงามเพื่อประดับตกแต่งปราสาทเพื่อปิดโครงไม้ไม่ให้เห็นความยาม

ร่มหรือจ้อง โครงของร่มประกอบไปด้วยส่วนสำคัญ คือ คันร่ม อาจจะเป็นไม้ไผ่รวกหรือไม้เนื้ออ่อน หัวร่ม ใช้ไม้เนื้ออ่อนกว่าตัวคัน ตุ้มปม ไม้ไผ่หน้อยอ่อนย่อ เพื่อสอดตามขนาดสั้น ซี่ร่มมี ๒ ขนาด คือ ซี่ยาวร้อยกับหัวร่ม และซี่สั้นเอวยึดกับคันยาว เป็นการบังคับโครงร่มไม่ให้เป็นไปตามความต้องการของการใช้งานเมื่อกุมและกางใช้

เมื่อได้โครงร่มแล้วจึงนำกระดาษสาหรือกระดาษสีน้ำตาลมาปิดทับโครงร่ม ด้วยยางลาวกาตะโกนและเมื่อแห้งแล้วก็ทาทับด้วยน้ำมันมะพร้าวทั้งด้านนอกและด้านในเพื่อกันน้ำแล้วนำไปเขียนรูปแต่งแต้มให้ดูสวยงาม

ผ้าทอ

การทอผ้าเป็นหัตถกรรมพื้นบ้านที่ทำกันทั่วไปในชนบท เนื่องจากผ้าคือสิ่งจำเป็นในชีวิตประจำวัน ทั้งเป็นเครื่องนุ่งห่ม เครื่องนอนเครื่องใช้ต่างๆ นอกจากนี้ยังใช้ผ้าทอเพื่อใช้ในพิธีกรรมและทอสำหรับถวายวัดกับพระศาสนาเสมอมา นับตั้งแต่เครื่องนุ่งห่มของพระภิกษุสามเณร ย่าม ผ้าห่อคัมภีร์ ตุง เป็นต้น

ในอดีตการทอผ้าเป็นวัฒนธรรมและระบบวิถีการสังคมของผู้หญิงที่ทำสืบทอดกันมาโดยผ่านสถาบันครอบครัวเป็นหลัก โดยอาศัยการสั่งสอนและเรียนรู้จากประสบการณ์ที่ถ่ายทอดกันมาถึงลูกและถ่ายทอดสืบเนื่องกัน ถ้าสตรีใดไม่มีความรู้ในการทอผ้า ก็ยังไม่พร้อมที่จะมีครอบครัว เพราะการทอผ้าถือเป็นคุณสมบัติของผู้หญิงที่จะยกมาให้ชาย ให้ลูกสาวมีพิธีแต่งงานด้วยได้ นอกจากนั้นการทอผ้าในงานพระงานอื่นๆยังเป็นโอกาสที่จะช่วยให้สาวหญิงสาวได้เพิ่มพูนความรู้จักชอบเรียนรู้ถึงนิสัยซึ่งกันและกัน อันช่วยชักนำไปสู่ความรักและการแต่งงานสร้างครอบครัวกันได้

ผ้าทอพื้นเมืองในจังหวัดเชียงใหม่ที่มีชื่อละเอียดต่อไปนี้

ผ้าฝ้าย เป็นผ้าที่ผลิตจากฝ้าย ฝ้ายพันธุ์พื้นเมือง ซึ่งมีอยู่ ๒ พันธุ์ คือ ฝ้ายสีขาว และฝ้ายสีน้ำตาลหรือฝ้ายสีเสี้ยม ซึ่งเป็นฝ้ายที่มีคุณลักษณะพิเศษคือเส้นใยที่นุ่มและเหนียว โดยเฉพาะฝ้ายสีน้ำตาลนั้นมีธรรมชาติที่งดงาม ผ้าฝ้ายทอมือนั้นนอกจากใช้สีธรรมดาแล้วยังนิยมย้อมสีเส้นใยของฝ้ายหรือสีย้อมด้วยวิธีเทคนิคมัดหมี่เส้นยืนที่ลำภาคกลาง และธรรมชาติและสมุนไพรต่างๆ ซึ่งจะได้ผ้าที่มีเสน่ห์สวยงามสมกลิ่นอายนวลนวลไม่จืดชาดเหมือนผ้าที่ย้อมด้วยสีวิทยาศาสตร์

ผ้าฝ้ายทอมือมีทั้งทอเป็นผ้าพื้น คือ ผ้าที่มีสีเดียวอาจเป็นสีเดิมของฝ้ายหรือสีย้อม สีเดียวล้วนทอเป็นผืนยาวติดต่อกันไปสำหรับนำไปใช้สอย เช่น ตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าสวมใส่หรือเครื่องใช้ต่างๆ แต่ปัจจุบันมีการทอเป็นลวดลายสวยงาม แหล่งทอผ้าฝ้ายในจังหวัดเชียงใหม่มีอยู่ทั่วไปแทบทุกอำเภอ ที่มีชื่อเสียงคือ แหล่งทอผ้าชิ้นตันจกในอำเภอแม่แจ่ม ผ้าทอย้อมสีธรรมชาติและมีเทคนิคผัดหมี่เส้นยืนที่อำเภอสันป่าตอง และอำเภอดอยเต่า

ผ้าไหม เป็นผ้าที่ทอจากเส้นไหมของเส้นใยรังไหมมีความสวยงาม ในอดีตมีเฉพาะในคุ้มของเจ้านายชั้นสูง โดยสั่งซื้อเส้นไหมดิบมาจากประเทศจีนโดยผ่านประเทศพม่า ปัจจุบันแหล่งทอผ้าไหมที่มีชื่อเสียง คือ แหล่งทอผ้าไหมยกดอกที่อำเภอสันกำแพง มีการทอเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ มีทั้งที่ทอเป็นผ้าพื้น ผ้ายกดอก และผ้ายกดอกลายสวยงาม

ภาษาและวรรณกรรม

เชียงใหม่ ตั้งแต่อดีตเป็นดินแดนที่รวมเอาความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งท้องถิ่นที่รับน้ำและบนภูเขาและชาวต่างชาติต่างภาษาอาศัยอยู่ในบริเวณเดียวกัน อันนับเนื่องมาจากความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรที่เอื้อประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต ส่งผลให้เชียงใหม่เกิดพัฒนาการในด้านต่างๆ จนกลายเป็นศูนย์กลางทางศาสนา การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม ของเมืองในเขตล้านนาอื่นๆ รายรอบจวบจนถึงปัจจุบัน

การรวมตัวกันของกลุ่มคนที่ใช้ภาษาสำเนียงไม่เหมือนกัน ถึงแม้การเขียนตัวอักษรก็มีเอกลักษณ์เฉพาะของตน ดูเหมือนจะทำให้เกิดความแตกต่างแยกเป็นชุมชนทวนความเป็นจริงแล้ว ในเนื้อหาของประเพณี ศิลปวัฒนธรรม ความคิด ความเชื่อ ความหมายที่แสดงออกผ่านวรรณกรรมกลับบอกถึงความสัมพันธ์ที่มีคุณค่าระหว่างชุมชนต่อชุมชน และระหว่างคนกับคนอย่างแนบแน่นชัดเจน ในที่นี้จะขอจำแนกกลุ่มตระกูลภาษาพูดและตัวอักษรที่ใช้ในการจารึกที่พบในเขตเมืองเชียงใหม่มาอย่างพอเข้าใจ ดังนี้

ภาษาพูด

นอกจากภาษามาตรฐานหรือภาษาไทยกลางแล้ว ภาษาพูดในจังหวัดเชียงใหม่อาจแบ่งได้เป็น ๒ กลุ่มใหญ่ คือ ภาษากลุ่มตระกูลไทยและนอกกลุ่มตระกูลไทย

ภาษากลุ่มตระกูลไทย ที่ใช้พูดในจังหวัดเชียงใหม่ได้แก่ ภาษาไทยล้านนา ภาษาไทใหญ่ ภาษาไทลื้อ ภาษาไทเขิน และภาษาไทยอง

ภาษาไทยล้านนาหรือคำเมือง ใช้พูดในทุกตำบลของจังหวัดเชียงใหม่

ภาษาไทใหญ่หรือคำเงี้ยว ใช้พูดในหมู่บ้านชาวไทใหญ่ที่กระจายอยู่ในอำเภอต่างๆ เช่นที่อำเภอฝาง แม่อาย ไชยปราการ เวียงแหง เชียงดาว สันป่าตอง และอำเภอเมืองเชียงใหม่

ภาษาไทลื้อหรือคำลื้อ ใช้พูดในหมู่บ้านชาวไทลื้อที่กระจายอยู่ในอำเภอต่างๆ เช่น อำเภอสะเมิง ฝาง แม่อาย ดอยสะเก็ด

ภาษาไทเขินหรือคำเขิน ใช้พูดในหมู่บ้านชาวไทเขินซึ่งกระจายอยู่ในอำเภอต่างๆ เช่น อำเภอเมือง หางดง สันป่าตอง

ภาษาไทยองหรือคำยอง ใช้พูดในหมู่บ้านชาวไทยองซึ่งกระจายอยู่ในอำเภอต่างๆ เช่น อำเภอสันกำแพง หางดง สันป่าตอง จอมทอง

ภาษานอกกลุ่มตระกูลไทย ที่ใช้พูดในจังหวัดเชียงใหม่ ได้แก่ ภาษาจีน ภาษาพม่า ภาษากะเหรี่ยง ภาษามูเซอหรือลาหู่ ภาษาเมี่ยนหรือเย้า ภาษาลีซอหรือลีซู ภาษาอีก้อหรืออาข่า ภาษาปะหล่องหรือดาระอั้ง ภาษาลัวะหรือละว้า

ภาษานอกกลุ่มตระกูลไทยเหล่านี้เป็นคำเรียกรวมๆ ไม่ได้จำแนกละเอียดลงไปในแต่ละภาษา เช่น ภาษาจีนไม่ได้จำแนกเป็นจีนกลาง จีนแต้จิ๋ว จีนไหหลำ จีนซ่อ ภาษากะเหรี่ยงไม่ได้จำแนกเป็นสกอว์ ภาษาโปว ภาษาบเว เป็นต้น

ภาษาจีน ใช้พูดกันในชุมชนชาวจีนในย่านการค้าอำเภอต่างๆ ทั่วไป ภาษานี้มักจะจำกัดอยู่เฉพาะในกลุ่มชาวจีนสูงอายุ ส่วนชาวจีนรุ่นใหม่ตั้งแต่วัยกลางคนลงมาถึงวัยเด็ก มักจะไม่ค่อยพูดภาษาจีนกันแล้ว มักจะใช้ภาษาไทยมาตรฐานกับภาษาไทยล้านนามากกว่า

ภาษาพม่า ใช้พูดกันในชุมชนชาวพม่าที่อพยพเข้ามาตั้งครอบครัวตามชายแดนไทย-พม่าแถบอำเภอแม่อาย ฝางและอำเภอเวียงแหง

ภาษากะเหรี่ยง ใช้พูดในชุมชนชาวกะเหรี่ยงซึ่งมักจะตั้งอยู่ในเขตป่าเขาของอำเภอต่างๆ แทบจะทุกอำเภอ

ภาษามูเซอ ใช้พูดในชุมชนชาวมูเซอซึ่งมักจะตั้งอยู่ในเขตป่าเขาของบางอำเภอ เช่น อำเภอแม่อาย ฝาง เชียงดาว แม่แตง เวียงแหง อมก๋อย

ภาษามัง ใช้พูดในชุมชนชาวเมี่ยนซึ่งมักจะตั้งอยู่ในเขตป่าเขาแทบทุกอำเภอ

ภาษาเย้า ใช้พูดในชุมชนชาวเย้า ซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าเขาของอำเภอแม่อาย ฝาง และแม่ริม

ภาษาลีซอ ใช้พูดในชุมชนชาวลีซอซึ่งมักจะตั้งอยู่ในป่าเขาของบางอำเภอ เช่น อำเภอแม่อาย ฝาง พร้าว แม่แตง เชียงดาว อมก๋อย

ภาษาอีก้อ ใช้พูดในชุมชนชาวอีก้อซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าเขาห่างไกลของ อำเภอแม่อาย เชียงดาว ฝาง และอำเภอแม่แตง

ภาษาปะหล่อง ใช้พูดในชุมชนชาวปะหล่อง ซึ่งตั้งอยู่ในเขตป่าเขาของอำเภอแม่อาย ฝางและอำเภอเชียงดาว

ภาษาลัวะ ใช้พูดในชุมชนชาวลัวะซึ่งมักจะตั้งบ้านเรือนในเขตป่าเขาของ บางอำเภอ เช่น อำเภอ...(ข้อความหน้าถัดไปยังต่อ)

ตัวอักษร

นอกจากตัวอักษรแบบราชการหรือตัวอักษรไทยกลางแล้ว ภาษาเขียนที่ปรากฏหลักฐานเป็นลายลักษณ์ในจังหวัดเชียงใหม่ ได้แก่ภาษาในกลุ่มตระกูลไทย ภาษาจีน ภาษาพม่า ภาษากะเหรี่ยง และภาษาเย้า ในกลุ่มภาษาตระกูลไทย มีระบบอักษรใช้อยู่ ๒ ชนิด คือ

อักษรธรรมล้านนา ใช้บันทึกภาษาไทยล้านนา ไทลื้อ ไทเขินและไทยอง บางทีก็เรียกระบบอักษรชนิดนี้ว่า อักษรล้านนา หรือตัวเมือง หรือตัวลื้อ หรือตัวเขิน ทั้งไทยล้านนา ไทเขินและไทยองใช้ระบบอักษรธรรมร่วมกัน จึงสามารถอ่านเอกสารของกันและกันได้

อักษรฝักขาม ใช้ในวัตถุจารึกบางยุคสมัยของอาณาจักรล้านนา ล้มลุกจันทน์หอม กล่าวไว้ในวรรณกรรมท้องถิ่นล้านนาว่า อักษรฝักขามวิวัฒนาการมาจากอักษรสุโขทัยผสม กับรูปแบบอักษรท้องถิ่น อักษรฝักขามนิยมใช้ในช่วง พ.ศ. ๒๐๐๐-๒๐๔๕ ต่อมาการใช้ก็ลดน้อยลง

อักษรไทยนิเทศ ใช้ในการจารึกโคลงกลอนบางเรื่อง เช่นตำนานล้านนา ลมูล จันทน์หอมกล่าวไว้ในหนังสือเล่มเดียวกันว่าอักษรไทยนิเทศมีชื่อเรียกกว่าอักษรของเมืองบ้าง อักษรขอมไทยบ้าง อักษรชนิดนี้เป็นการนำเอาอักษรแบบสุโขทัยหรือทไทยอักษรขอมมาเขียนเป็นรูปกลมๆ แบบล้านนาและนำมาผสมเข้ากับอักษรล้านนาศักดิ์แบบไทยอักษรไทยนิเทศเป็นอักษรลูกผสมระหว่างอักษรล้านนากับอักษรฝักขาม

อักษรไทใหญ่ นอกจากตัวอักษรในกลุ่มตระกูลไทยดังกล่าวแล้ว ในเชียงใหม่ยังพบมีการใช้ตัวอักษรของชนชาติอื่นดังนี้

ภาษาจีน ใช้ตัวอักษรจีนในการบันทึก มักใช้เฉพาะภายในกลุ่มชาวจีนและกลุ่มวิชาชีพทางการค้าขาย

ภาษาพม่า ใช้ตัวอักษรพม่าในการบันทึก มักใช้เฉพาะในกลุ่มชุมชนชาวพม่าที่ได้รับการศึกษาแบบพม่าเท่านั้น

ภาษากะเหรี่ยง ไม่มีระบบอักษรของตัวเอง กะเหรี่ยงบางกลุ่มจะยืมระบบอักษรพม่ามาประยุกต์ใช้กับภาษาของตัวเอง กะเหรี่ยงบางกลุ่มจะประยุกต์ระบบอักษรโรมันมาใช้กับภาษาของตัวเอง

ภาษาเย้า ไม่มีตัวอักษรของตัวเอง ใช้ระบบอักษรจีนในการจดบันทึก

อ่านเพิ่มเติม: วัดศรีสุพรรณ — พระอุโบสถเงินที่ช่างฝีมือวัวลายสร้างด้วยมือตนเอง

อ่านเพิ่มเติม: วัดศรีสุพรรณ เชียงใหม่: คู่มือชมอุโบสถเงินหลังแรกของโลก

อ่านเพิ่มเติม: บ้านถวาย: หมู่บ้านแกะสลักไม้และศูนย์หัตถกรรมใหญ่ที่สุดของไทย

อ่านเพิ่มเติม: บ่อสร้าง: หมู่บ้านร่มกระดาษมือวาดแห่งเชียงใหม่

About Us & Content Policy

Our Mission

Terra Lanna Travel was founded out of a love for Lanna history and culture.

Hotels & Tours: A Supporting Role

The hotel accommodations and tour programs featured on this site are a supplementary source of income.

Our Role

Our main role is to tell stories and share knowledge about Lanna history.

About Our Images

The images on this website include both genuine photographs and AI-restored images from old black-and-white photographs.

Privacy Policy / นโยบายความเป็นส่วนตัว

Last updated: 26 April 2026 | อัปเดตล่าสุด: 26 เมษายน 2569

1. ข้อมูลที่เราเก็บรวบรวม / What We Collect

เราเก็บข้อมูลเฉพาะที่จำเป็นต่อการให้บริการ ได้แก่:

  • ชื่อ อีเมล และข้อความที่คุณส่งผ่านแบบฟอร์มติดต่อ
  • ข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (หน้าที่เยี่ยมชม, แหล่งที่มา) ผ่าน first-party cookies
  • Name, email, and message submitted via contact form
  • Website usage data (pages visited, referral source) via first-party cookies

2. วิธีที่เราใช้ข้อมูล / How We Use It

  • ตอบคำถามและจัดการการจองทัวร์ / Respond to enquiries and manage tour bookings
  • วิเคราะห์ว่า content ใดเป็นประโยชน์กับผู้เยี่ยมชม / Understand which content is useful
  • ปรับปรุงเว็บไซต์และบริการ / Improve our website and services

3. Affiliate Links & Partner Disclosures

เว็บไซต์นี้มีลิงก์ affiliate ไปยัง Agoda, Viator และ Trip.com เมื่อคุณคลิกลิงก์เหล่านี้และทำการจอง เราอาจได้รับค่าคอมมิชชัน โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับคุณ ราคาที่แสดงบนเว็บไซต์นี้สำหรับที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) เป็นราคาสดที่ดึงมาจากพาร์ทเนอร์โดยตรง ส่วนราคาที่ Trip.com ต้องคลิกออกไปเช็คที่เว็บพาร์ทเนอร์โดยตรง

This site contains affiliate links to Agoda, Viator, and Trip.com. When you click these links and make a booking, we may earn a commission at no extra cost to you. Hotel prices (Agoda) and tour prices (Viator) shown on this site are live prices pulled directly from our partners; Trip.com prices require clicking through to the partner's own site. Affiliate cookies are only set when you click these links directly.

4. Cookies & Tracking Technologies

เราใช้คุกกี้ (Cookies) และเทคโนโลยีติดตามที่จำเป็นเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการให้บริการ:

  • คุกกี้การตั้งค่า (Preference Cookies): จำการตั้งค่าภาษา (TH / EN) และสถานะการยินยอมคุกกี้ของคุณ
  • คุกกี้สถิติและการวิเคราะห์ (Analytics Cookies): วิเคราะห์แนวโน้มการเข้าชมหน้าเว็บเพื่อปรับปรุงคุณภาพเนื้อหา ผ่าน Google Analytics (G-CSV1H77PY8)

We use cookies and similar technologies to enhance your browsing experience:

  • Preference Cookies: Remember your selected language and cookie banner consent status.
  • Analytics Cookies: Help us understand audience engagement and improve article quality via Google Analytics.

5. นโยบายโฆษณา Google AdSense / Google AdSense Advertising Disclosures

เว็บไซต์นี้ใช้บริการโฆษณาจาก Google AdSense เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและการผลิตเนื้อหาคุณภาพ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและนโยบายความเป็นส่วนตัวของ Google เราขอแจ้งให้ผู้ใช้ทราบดังนี้:

  • ผู้ให้บริการภายนอก ซึ่งรวมถึง Google ใช้คุกกี้ (รวมถึง DoubleClick cookie) เพื่อแสดงโฆษณาตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์นี้หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในอินเทอร์เน็ตของผู้ใช้ในอดีต
  • การใช้คุกกี้เพื่อการโฆษณาช่วยให้ Google และพาร์ทเนอร์สามารถแสดงโฆษณาที่เกี่ยวข้องและตรงกับความสนใจของผู้ใช้ อิงตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์ของเราและ/หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
  • ผู้ใช้มีสิทธิ์เลือกปิดการใช้งาน (Opt-out) โฆษณาที่ปรับแต่งตามโปรไฟล์ความสนใจส่วนบุคคลได้ทุกเวลา โดยเข้าไปที่ Google Ads Settings หรือเข้าไปที่เว็บไซต์ www.aboutads.info เพื่อปิดการใช้คุกกี้ของผู้ให้บริการภายนอกสำหรับการโฆษณาตามความสนใจ

This website partners with Google AdSense to display advertisements. In strict accordance with Google AdSense Publisher Policies, please be advised:

  • Third-party vendors, including Google, use cookies (including the DoubleClick cookie) to serve ads based on a user's prior visits to this website or other websites across the Internet.
  • Google's use of advertising cookies enables it and its partners to serve personalized ads to users based on their visits to our site and/or other sites on the Internet.
  • Users may opt out of personalized advertising at any time by visiting Google Ads Settings. Alternatively, users can opt out of a third-party vendor's use of cookies for personalized advertising by visiting www.aboutads.info.

6. สิทธิ์ของคุณ / Your Rights (PDPA & GDPR)

ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และมาตรฐานสากล คุณมีสิทธิ์:

  • ขอดู แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนตัวของคุณ
  • ถอนความยินยอมได้ทุกเวลา
  • Request access to, correction, or deletion of your personal data
  • Withdraw consent at any time

7. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเรื่องข้อมูลส่วนตัว: terralanna67@gmail.com

For privacy enquiries: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย

Terms of Service / ข้อกำหนดการใช้งาน

Last updated: 25 September 2026 | อัปเดตล่าสุด: 25 กันยายน 2569

1. เกี่ยวกับบริการของเรา / About Our Service

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("เรา", "Terra Lanna") ให้บริการเว็บไซต์ที่รวมหลายส่วนเข้าด้วยกัน ได้แก่ ที่พัก Nampiangdin Boutique Hotel ทัวร์ฟาร์มออร์แกนิกที่ลำพูน โปรแกรมทัวร์คัดสรร ไดเรกทอรีโรงแรมพร้อมราคาสดจากพาร์ทเนอร์ บล็อกเรื่องราวเชิงวัฒนธรรมล้านนา และ "ห้องสมุดล้านนา" ซึ่งเป็นคลังหนังสือประวัติศาสตร์/วัฒนธรรมล้านนาที่แปลและเรียบเรียงขึ้นใหม่ การใช้งานเว็บไซต์นี้ถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับนี้

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("we", "Terra Lanna") operates a website combining several parts: Nampiangdin Boutique Hotel accommodation, organic farm tours in Lamphun, curated tour programs, a hotel directory with live partner pricing, a Lanna culture blog, and the "Lanna Library" (ห้องสมุดล้านนา) — a collection of translated and re-edited Lanna history and culture books. By using this website, you agree to these Terms.

2. เนื้อหาบล็อกและห้องสมุดล้านนา / Blog & Lanna Library Content

บทความบล็อกและหนังสือใน "ห้องสมุดล้านนา" เป็นผลงานที่เรียบเรียง แปล และดัดแปลงขึ้นโดย Terra Lanna จากแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์/วรรณกรรมล้านนาสาธารณะ โดยมีเจตนาเพื่อการสานต่อและอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนาให้เข้าถึงได้ในหลายภาษา เนื้อหาที่แปล/เรียบเรียงใหม่นี้เป็นลิขสิทธิ์ของ Terra Lanna ส่วนผลงานต้นฉบับยังคงเป็นของผู้ประพันธ์/สำนักพิมพ์เดิมตามที่ระบุไว้ในแต่ละเล่ม รูปภาพประกอบบางส่วนเป็นภาพถ่ายจริง และบางส่วนสร้าง/บูรณะขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI จากภาพถ่ายเก่าขาวดำ (ดูรายละเอียดที่หน้า About Us) เนื้อหาทั้งหมดจัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการศึกษาและวัฒนธรรม ห้ามคัดลอกหรือนำไปเผยแพร่ซ้ำเพื่อการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

Blog articles and books in the "Lanna Library" are compiled, translated, and adapted by Terra Lanna from public Lanna historical/literary sources, with the intent of continuing and preserving Lanna culture in multiple languages. This translated/re-edited content is copyrighted by Terra Lanna; original source works remain the property of their original authors/publishers as credited within each volume. Some accompanying images are genuine photographs, while others are AI-restored or AI-generated from old black-and-white photographs (see the About Us page for details). All content is produced for educational and cultural purposes. Copying or commercial redistribution without written permission is prohibited.

3. การจองผ่านลิงก์พาร์ทเนอร์ / Bookings via Partner Links

ราคาที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) ที่แสดงบนเว็บไซต์ดึงมาจากพาร์ทเนอร์แบบสด แต่การจองจริงจะเกิดขึ้นบนเว็บไซต์ของพาร์ทเนอร์นั้นๆ ซึ่งอยู่ภายใต้ข้อกำหนดและนโยบายการยกเลิก/คืนเงินของพาร์ทเนอร์เอง ไม่ใช่ของ Terra Lanna เราเป็นเพียงผู้แนะนำ (affiliate) และไม่ใช่คู่สัญญาในการจองนั้น จึงไม่รับผิดชอบต่อปัญหาการให้บริการ การยกเลิก หรือข้อพิพาทที่เกิดจากพาร์ทเนอร์ (รายละเอียดค่าคอมมิชชัน affiliate ดูที่ Privacy Policy)

Hotel (Agoda) and tour (Viator) prices shown on this site are pulled live from our partners, but the actual booking is completed on the partner's own website and is governed by that partner's own terms and cancellation/refund policy — not Terra Lanna's. We act only as an affiliate referrer and are not a party to that booking contract, and are not responsible for service issues, cancellations, or disputes arising from the partner. (See Privacy Policy for affiliate commission details.)

4. การใช้งานที่ไม่เหมาะสม / Prohibited Use

ห้ามใช้เว็บไซต์นี้เพื่อ: ละเมิดกฎหมายไทยหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง, คัดลอก/ดึงข้อมูล (scrape) เนื้อหาจำนวนมากโดยไม่ได้รับอนุญาต, หรือพยายามเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต

You may not use this website to: violate Thai or applicable law, scrape or bulk-extract content without permission, or attempt unauthorized system access.

5. ข้อจำกัดความรับผิด / Limitation of Liability

เราให้ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้ "ตามสภาพที่เป็นอยู่" โดยพยายามอย่างสมเหตุสมผลให้ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน แต่ไม่รับประกันว่าเนื้อหา ราคา หรือความพร้อมให้บริการจะถูกต้อง สมบูรณ์ หรือปราศจากข้อผิดพลาดตลอดเวลา Terra Lanna ไม่รับผิดต่อความเสียหายทางอ้อม ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หรือการสูญเสียผลกำไร ที่เกิดจากการใช้เว็บไซต์นี้หรือบริการของพาร์ทเนอร์ ภายใต้ขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต

We provide information on this website "as is" and make reasonable efforts to keep it accurate and current, but do not guarantee that content, prices, or availability are correct, complete, or error-free at all times. To the maximum extent permitted by law, Terra Lanna is not liable for indirect, incidental damages, or loss of profit arising from use of this website or our partners' services.

6. กฎหมายที่ใช้บังคับ / Governing Law

ข้อกำหนดฉบับนี้อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ข้อพิพาทใดๆ ให้อยู่ในเขตอำนาจศาลไทย

These Terms are governed by the laws of Thailand. Any disputes shall be subject to the jurisdiction of Thai courts.

7. การเปลี่ยนแปลงข้อกำหนด / Changes to These Terms

เราอาจปรับปรุงข้อกำหนดนี้เป็นครั้งคราว การใช้งานเว็บไซต์ต่อไปหลังการเปลี่ยนแปลงถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับใหม่

We may update these Terms from time to time. Continued use of the website after changes constitutes acceptance of the revised Terms.

8. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเกี่ยวกับข้อกำหนดการใช้งาน: terralanna67@gmail.com

For questions about these Terms: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย