บ้านเหมืองกุง ตำนานช่างปั้นดินเผาน้ำต้นคู่แผ่นดินล้านนา
หากหลานๆ เคยเดินทางไปเยือนวัดวาอารามเก่าแก่ในเชียงใหม่ หรือเคยเห็นบ้านเรือนกาแลโบราณ คงเคยสะดุดตากับคนโทดินเผาคอยาวทรงวิจิตรที่ตั้งอยู่บนร้านน้ำหน้าบ้าน หรือ น้ำต้น ดินเผาสีส้มอิฐที่ใช้บรรจุน้ำศักดิ์สิทธิ์ถวายพระพุทธรูป วันนี้ลุงคำจะพาทุกคนไปสัมผัสต้นกำเนิดของงานดินเผาเหล่านี้ที่ บ้านเหมืองกุง ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง หมู่บ้านช่างปั้นดินเผาที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน
ประวัติศาสตร์ของบ้านเหมืองกุงสืบย้อนหลังไปได้กว่าสองร้อยปี ในยุคฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่หลังปลดแอกจากการปกครองของพม่า พระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 1 ได้ดำเนินนโยบาย เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง กวาดต้อนผู้คนจากหัวเมืองไทลื้อและไทใหญ่ที่มีฝีมือเชิงช่างหลากหลายสาขาเข้ามาตั้งรกรากในเชียงใหม่ โดยกลุ่มช่างปั้นดินเผาจากเมืองปุและเมืองสาดได้มาตั้งถิ่นฐาน ณ ริมลำเหมืองกุง เนื่องจากค้นพบว่าดินเหนียวริมลำธารแห่งนี้มีความละเอียด เหนียวแน่น และมีแร่ธาตุเหล็กสีแดงธรรมชาติที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการปั้นภาชนะดินเผา
น้ำต้นและหม้อน้ำดินเผา: วิศวกรรมความเย็นไร้สายไฟแห่งล้านนา
ภูมิปัญญาที่ลุงคำภาคภูมิใจและอยากบอกเล่าให้คนรุ่นใหม่ฟังมากที่สุด คือศาสตร์การทำ หม้อน้ำดินเผา (Mo Nam) และ น้ำต้น (Nam Ton) ซึ่งทำหน้าที่เป็นตู้เย็นธรรมชาติประจำเรือนล้านนามาหลายชั่วอายุคน ชาวบ้านเหมืองกุงจะนำดินเหนียวสีดำใต้ผิวดินมาหมักและนวดผสมกับทรายแม่น้ำในสัดส่วนที่แม่นยำ เมื่อนำมาขึ้นรูปบนแป้นหมุนโบราณและนำไปเผาในเตาฟืนกลางแจ้ง เนื้อดินเผาจะมีรูพรุนขนาดจิ๋ว (Micro-pores) กระจายตัวอยู่อย่างสม่ำเสมอทั่วทั้งใบ
เมื่อเราตักน้ำใส่หม้อน้ำดินเผา น้ำจะซึมผ่านรูพรุนเล็กๆ เหล่านี้ออกมาที่ผิวด้านนอกเพียงบางเบา เมื่อผิวดินเผาสัมผัสกับกระแสลมธรรมชาติ น้ำที่ผิวนอกจะเกิดการระเหยตัว และดึงเอาพลังงานความร้อนออกจากภายในหม้อ ส่งผลให้น้ำดื่มที่อยู่ในหม้อดินเผามีอุณหภูมิลดต่ำลงและเย็นสดชื่นอย่างน่าอัศจรรย์ ดื่มแล้วชื่นใจ ชุ่มคอ และมีกลิ่นไอดินสะอาดหอมกรุ่น ซึ่งตู้เย็นสมัยใหม่ไม่สามารถให้ความรู้สึกสดชื่นตามธรรมชาติแบบนี้ได้เลย
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดีล่วงหน้าได้ราคาถูกกว่า
เช็คห้องว่างและดีลลับบน Agoda พาร์ทเนอร์ทางการของ Terra Lanna การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง
เวิร์กช็อปปั้นดินบนแป้นหมุนโบราณและสล่ารุ่นเก๋า
เมื่อเดินทางเข้ามาในหมู่บ้านเหมืองกุง หลานๆ จะได้ยินเสียงเคาะดินและเห็นภาพของคุณยายคุณตาและสล่าปั้นดินกำลังนั่งอยู่หน้า แป้นหมุนโบราณ (Kick Wheel) ที่ใช้เท้าถีบหมุนจังหวะสม่ำเสมอ มือทั้งสองข้างประคองดินเหนียวก้อนกลม ค่อยๆ ดึงขึ้นรูปเป็นหม้อน้ำ แจกัน หรือน้ำต้นได้อย่างคล่องแคล่วและงดงามราวกับมีเวทมนตร์
ที่นี่เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวทุกคนได้ลงมือทดลองเวิร์กช็อปปั้นดินด้วยตนเอง ช่างสล่าจะคอยแนะนำการจับดิน การกำหนดลมหายใจและสมาธิในการคุมศูนย์กลางของดินบนแป้นหมุน เป็นกิจกรรมที่ช่วยสร้างสมาธิและผ่อนคลายจิตใจได้อย่างยอดเยี่ยม นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมลงสีเพ้นท์ลวดลายบนกระถางดินเผา และการเลือกซื้อเครื่องปั้นดินเผาประดับบ้านและสวนในราคาจากผู้ผลิตโดยตรง
เชื่อมโยงเครือข่ายงานช่างศิลป์หัตถกรรมพื้นบ้านล้านนา
สำหรับนักเดินทางที่ชื่นชอบงานฝีมือเชิงช่างโบราณ ลุงคำขอแนะนำให้เชื่อมโยงทริปบ้านเหมืองกุงเข้ากับแหล่งหัตถศิลป์ชั้นครูรอบเชียงใหม่และลำพูน เริ่มต้นจากการตามรอยเตาเผาเครื่องถ้วยชามโบราณพันปีที่ บ้านออนใต้ สันกำแพง แหล่งเตาเผาโบราณและวิถีชุมชนวัฒนธรรม
จากนั้น เดินทางขึ้นไปทางดอยสะเก็ดเพื่อสัมผัสเสน่ห์เรือนไม้และผ้าทอของชาวไทลื้อแท้ๆ ที่ บ้านหลวงเหนือ ดอยสะเก็ด หมู่บ้านวัฒนธรรมไทลื้อโบราณ หากหลงใหลในความประณีตของผืนผ้าทอยกตีนจกล้านนาอันดับหนึ่งของสยาม ต้องเดินทางข้ามดอยไปที่ ผ้าตีนจกแม่แจ่ม มรดกภูมิปัญญาการทอผ้าซิ่นโบราณ
นอกจากนี้ ในอำเภอสันป่าตองที่อยู่ติดกัน ยังมีแหล่งตีเหล็กกล้าโบราณที่เลื่องชื่อคือ หมู่บ้านตีมีดโบราณสันป่าตอง ช่างตีเหล็กกล้าแห่งล้านนา และหากข้ามสะพานเข้าสู่จังหวัดลำพูน ก็สามารถแวะชมการออกแบบเฟอร์นิเจอร์และเครื่องเรือนไม้ไผ่ระดับพรีเมียมได้ที่ บ้านแม่ทา ลำพูน ชุมชนช่างหัตถกรรมเครื่องเรือนไม้ไผ่ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของภูมิปัญญาช่างล้านนาอย่างแท้จริง
ข้อมูลการเดินทางและการเข้าชมบ้านเหมืองกุง
- ที่ตั้ง: หมู่บ้านเหมืองกุง หมู่ 7 ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ 50230
- การเดินทาง: จากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 108 (เชียงใหม่-ฮอด) ขับตรงลงมาทางอำเภอหางดง ประมาณ 10 กิโลเมตร เมื่อถึงหลักกิโลเมตรที่ 10 จะเห็นสัญลักษณ์น้ำต้นดินเผาขนาดยักษ์ตั้งเด่นอยู่ริมถนนฝั่งขวา ให้เลี้ยวขวาเข้าสู่ซอยหมู่บ้านเหมืองกุง
- เวลาเปิดให้เข้าชม: เปิดทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08:30 – 17:00 น.
- คำแนะนำจากลุงคำ: การร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อปปั้นดินควรสวมใส่เสื้อผ้าที่ซักทำความสะอาดง่าย ไม่กลัวเลอะคราบดิน และตัดเล็บมือให้สั้นพอเหมาะ เพื่อให้สามารถขึ้นรูปทรงดินเหนียวบนแป้นหมุนได้อย่างราบรื่นและสวยงามครับ
วางแผนเที่ยวเชียงใหม่ · บริการจองผ่านพันธมิตรทางการ
เปรียบเทียบราคาที่พัก เดย์ทัวร์ ตั๋วเครื่องบิน และรถเช่าล่วงหน้า เพื่อรับข้อเสนอที่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี: