บ่อสร้าง หมู่บ้านเล็กๆ ในอำเภอสันกำแพง ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางตะวันออกราว 9 กิโลเมตร คือต้นกำเนิดของ "ร่มบ่อสร้าง" ร่มกระดาษสามือวาดที่กลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของเชียงใหม่ ที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกรู้จัก
จากบ่อน้ำริมกอไผ่ซาง สู่หมู่บ้านหัตถกรรมร่ม
ชื่อ "บ่อสร้าง" เพี้ยนมาจาก "บ่อซาง" เนื่องจากชาวบ้านขุดบ่อน้ำไว้ใกล้กอไผ่ซาง ชาวบ้านบ่อสร้างส่วนใหญ่สืบเชื้อสายไทลื้อ อพยพมาจากสิบสองปันนา (ปัจจุบันอยู่ในมณฑลยูนนาน ประเทศจีน) มาตั้งถิ่นฐานในดินแดนล้านนา
ตำนานเล่าว่าอาชีพทำร่มของหมู่บ้านนี้เริ่มจากพระครูอินถา พระสงฆ์จากวัดบ่อสร้าง ที่ออกธุดงค์ไปปฏิบัติธรรมแถบชายแดนไทย-พม่า และได้พบเห็นวิถีการทำร่มกระดาษของชาวบ้านในแถบนั้น เมื่อกลับมาจึงนำวิชาความรู้มาถ่ายทอดให้ชาวบ้านบ่อสร้าง ซึ่งมีวัตถุดิบพร้อมทั้งไม้ไผ่และต้นปอสาอยู่แล้วในพื้นที่
3 สิ่งที่ควรรู้จักเกี่ยวกับร่มบ่อสร้าง

1. กรรมวิธีทำร่มแบบดั้งเดิม
โครงร่มทำจากไม้ไผ่เหลาเป็นซี่บางๆ ด้ามและหัวร่มทำจากไม้เนื้ออ่อน ส่วนตัวร่มทำจาก "กระดาษสา" ซึ่งผลิตจากเยื่อเปลือกต้นปอสา มีเส้นใยยาวกว่ากระดาษทั่วไปทำให้เหนียวและทนทานแม้จะบางเบา หลังขึงกระดาษบนโครงแล้วจะเคลือบด้วยน้ำมันหรือยางธรรมชาติเพื่อกันน้ำ ก่อนวาดลวดลายด้วยมือทีละคัน
2. ลวดลายและสีสันจากธรรมชาติ
ลวดลายดั้งเดิมมักเป็นลายดอกไม้ ลายธรรมชาติ หรือทิวทัศน์ล้านนา วาดด้วยสีที่แต่เดิมสกัดจากเปลือกไม้และพืชท้องถิ่น ปัจจุบันแม้จะมีการใช้สีสมัยใหม่เพิ่มความหลากหลาย แต่ช่างฝีมือหลายคนในหมู่บ้านยังคงรักษาเทคนิคการวาดด้วยมือแบบดั้งเดิมไว้
3. เทศกาลร่มบ่อสร้างประจำปี

ทุกปีในช่วงสุดสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนมกราคม (ปี 2569 ตรงกับวันที่ 16-18 มกราคม) หมู่บ้านบ่อสร้างจะจัดงาน "เทศกาลร่มบ่อสร้างและงานหัตถกรรมสันกำแพง" ประดับร่มสีสันสดใสไปตามถนนทั้งสาย มีขบวนพาเหรด การสาธิตทำร่ม การประกวดวาดลาย และการประกวดธิดาร่มบ่อสร้าง เป็นช่วงเวลาที่คึกคักที่สุดของปี
เปรียบเทียบ: มาเที่ยววันธรรมดา vs ช่วงเทศกาล
- บรรยากาศ — วันธรรมดา: เงียบสงบ ได้ดูช่างทำร่มทำงานจริงแบบใกล้ชิด / ช่วงเทศกาล: คึกคักสุดขีด มีขบวนพาเหรดและการแสดง
- กิจกรรม — วันธรรมดา: เดินชมโชว์รูมและโรงงานทำร่มเล็กๆ ได้เรื่อยๆ / ช่วงเทศกาล: มีเวิร์กช็อปวาดร่ม การประกวด และตลาดนัดหัตถกรรมพิเศษ
- ความหนาแน่น — วันธรรมดา: นักท่องเที่ยวน้อย เดินเลือกซื้อได้สบาย / ช่วงเทศกาล: คนแน่นมาก ควรมาแต่เช้าหรือจองที่พักล่วงหน้า
Local Insider Tips
- การเดินทาง: บ่อสร้างอยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางถนนสันกำแพงราว 9 กิโลเมตร นั่งรถประมาณ 20-25 นาที เหมาะรวมทริปกับการช้อปปิ้งงานหัตถกรรมอื่นๆ ในย่านสันกำแพง
- ซื้อของฝาก: หลายร้านมีบริการเพนต์ลายร่มให้เลือกเองหรือใส่ชื่อ เหมาะเป็นของฝากที่ไม่เหมือนใคร แต่ควรถามเรื่องบรรจุภัณฑ์กันกระแทกก่อนซื้อ เพราะกระดาษสาค่อนข้างบอบบาง
เที่ยวหัตถศิลป์ล้านนาให้ครบกับ Terra Lanna
พักผ่อนในเชียงใหม่แบบเข้าถึงวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นด้วย โรงแรมของเราในตัวเมืองเชียงใหม่ หรือให้ทีมงานท้องถิ่นจัด ทริปเจาะลึกหมู่บ้านหัตถกรรมสันกำแพง ให้คุณโดยเฉพาะ
อ่านเพิ่มเติม: บทที่ ๓ (๔) หัตถกรรมท้องถิ่น