คู่มือท่องเที่ยวเชียงใหม่ 2026

ดูเพิ่ม →
คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

เจาะลึกระดับบัตร CAD Chiang Mai Khomloy Sky Lantern Festival 2026 ทั้ง 6 โซนที่นั่ง จุดนัดขึ้นรถ CMECC และ MAY

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน 25 พฤศจิกายน 2026 จากประตูท่าแพถึงสำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ พร

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

เทียบข้อดีข้อเสียแบบไม่กั๊ก ระหว่างเที่ยวงานยี่เป็งฟรีในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่ กับการซื้อบัตรงาน CAD ขอมลอย 4,9

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

เจาะลึก 8 ร้านอาหารและห้องอาหารริมแม่น้ำปิงสำหรับดินเนอร์คืนลอยกระทง 24–25 พฤศจิกายน 2026 พร้อมงบประมาณเซตเมนู

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

แผนเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน ฉบับคนไม่มีรถส่วนตัว นั่งรถไฟด่วนขบวนพิเศษมาลงสถานีเชียงใหม่ช่วงเช้า ต่อสองแถวแ

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ทำความรู้จักประเพณีจุดผางประทีปดินเผาบูชาเมืองเชียงใหม่ในเทศกาลยี่เป็ง ความเชื่อล้านนาเรื่องแสงสว่างดับมืด บรร

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

คู่มือเอาตัวรอดเรื่องการเดินทางคืนลอยกระทงเชียงใหม่ 24–25 พฤศจิกายน 2026 จุดปิดถนนตั้งแต่ 16:00–17:00 น. เหตุผ

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

เจาะลึกการเช่าชุดพื้นเมืองล้านนา (ผ้าซิ่น เสื้อปั๊ด ชุดหม้อห้อม) ย่านประตูท่าแพ อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ และถนนรา

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

รีวิว 5 รูฟท็อปบาร์วิวสวยที่สุดในเชียงใหม่สำหรับค่ำคืนยี่เป็งและลอยกระทง 2026 พร้อมเงื่อนไข Minimum Spend การแ

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

รีวิว The Inside House เชียงใหม่ โรงแรมบูติก 5 ดาวในคูเมืองเก่า คฤหาสน์สีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา สระว่ายน้ำกระ

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

คู่มือเลือกที่พักดอยสะเก็ด เชียงใหม่ บ่อน้ำพุร้อนดอยสะเก็ด รีสอร์ตสุขภาพ วิลล่าสไตล์เซน แช่น้ำแร่ธรรมชาติผ่อนค

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

รวมโรงแรมริมแม่น้ำปิงที่ดีที่สุดในเชียงใหม่ ย่านวัดเกตและช้างคลาน สัมผัสความเงียบสงบ ชมวิวพระอาทิตย์ตก รีสอร์ต

เรื่องใหม่จากเชียงใหม่

อ่านทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลพิเศษ

ดีลโรงแรมและที่พักเชียงใหม่ ลดสูงสุด 60%

เช็คราคาโปรโมชั่นพิเศษ จองตรงผ่าน Agoda พาร์ทเนอร์อย่างเป็นทางการ การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

ห้องสมุดล้านนา

ดูห้องสมุดทั้งหมด →

เก่าดี: ประเพณีและวัฒนธรรมล้านนาแต่โบราณ

พระครูโสภณกิตติญาณ (มหาสิงห์ ดวงวิไล)

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

พระเจริญ จรณสมฺปนฺโน (หัวหน้าห้องสมุด มจร. วิทยาเขตเชียงใหม่)

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

กรมศิลปากร กองโบราณคดี ฝ่ายอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนังและประติมากรรมติดที่ · เรียบเรียงโดย ธวัชชัย ปุณณลิมปภุล

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ประธานอำนวยการ: พระธรรมดิลก จันทร์ กุสโล | บรรณาธิการ: พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน)

โชติการาม...บูรพาจารย์

โชติการาม...บูรพาจารย์

พระครูโสภณกวีวัฒน์ (ผู้รวบรวมและเรียบเรียง โดยฉันทานุมัติของพระพุทธพจนวราภรณ์ จันทร์ กุสโล) | จัดพิมพ์โดยคณะสงฆ์ธรรมยุต เชียงใหม่-ลำพูน-แม่ฮ่องสอน

ประเพณีไทยภาคเหนือ

สงวน โชติสุขรัตน์ | คำนิยมโดย พระธรรมราชานุวัตร และ เสฐียรโกเศศ (พระยาอนุมานราชธน) | จัดพิมพ์โดย สงวนการพิมพ์

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่

อยากอ่านเรื่องแบบไหนวันนี้?

อ่านทั้งหมด →

ย่านไหนก็มีเรื่องเล่า

Lamphun · ภาคเหนือของไทย

สวนอินทรีย์
แท้จริง

สวนที่ดูแลมากกว่า 20 ปี บนผืนดินลำพูน — ด้วยความเชื่อว่าอาหารที่ดีเริ่มต้นจากดินที่ดี

20+ปีแห่งการดูแล
50+ชนิดพืชสมุนไพร
100%อินทรีย์แท้จริง
Scroll
อัปเดตเดือนนี้ ปฏิทินกิจกรรมเชียงใหม่ ตุลาคม 2569 อ่านรายการทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลที่พัก

วางแผนทริปเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดี ลดสูงสุด 60%

พักผ่อนใกล้จุดนัดพบทัวร์ ย่านนิมมานฯ และคูเมืองเก่า การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยกเลิกฟรี 100% Pay at Hotel
ดูโปรโมชั่นโรงแรม Agoda
TRIP.COM OFFICIAL PARTNER · ทัวร์และตั๋ว

จองบัตรเข้าชม กิจกรรม และเดย์ทัวร์เชียงใหม่ การันตีราคาดีที่สุด

เปิดประสบการณ์เที่ยวเชียงใหม่แบบครบวงจร ทัวร์ดอยอินทนนท์ ปางช้าง ล่องแก่ง บัตรเข้าสวนสัตว์ไนท์ซาฟารี และเวิร์กช็อปวัฒนธรรม จองง่าย ยืนยันทันที พร้อมรับคะแนน Trip Coins ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยืนยันทันที Instant Confirmation Trip Coins Reward
จองทัวร์ & ตั๋ว Trip.com
เรียงตาม:

Terra Lanna กำลังรวบรวมและแปลหนังสือหายากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตล้านนา เพื่อเก็บรักษาและส่งต่อเรื่องราวเหล่านี้ให้ผู้อ่านทั่วโลก

เรียงตาม:
Nampiangdin Boutique Hotel Chiang Mai
ที่พักของเรา

Nampiangdin Boutique Hotel

โรงแรมบูติค 4 ดาว สไตล์ล้านนา ใจกลางเชียงใหม่

★★★★ 4-Star Boutique 46 ห้องพัก 15 นาทีจากสนามบิน ฟรีรับส่งสนามบิน
46
ห้องพัก
4★
Star Boutique
20+
ปีแห่งประสบการณ์
15 min
จากสนามบิน
4.8 Google Reviews
★★★★★
8.9 Booking.com
4.5 TripAdvisor
★★★★ 4-Star Boutique
เกี่ยวกับเรา

ประสบการณ์ล้านนา
ที่แท้จริง

Nampiangdin Boutique Hotel คือโรงแรมบูติคระดับ 4 ดาว ที่ผสมผสานสถาปัตยกรรมล้านนาโบราณเข้ากับความสะดวกสบายสมัยใหม่ ตั้งอยู่ใจกลางเชียงใหม่ บนถนนนันทาราม ห่างจากสนามบินเพียง 15 นาที มีบรรยากาศอบอุ่น บริการจากหัวใจ พร้อมสวนร่มรื่น สระว่ายน้ำกลางแจ้ง และร้านอาหารที่คัดสรรวัตถุดิบท้องถิ่น

ห้องพัก

เลือกประสบการณ์ที่ใช่สำหรับคุณ

ทุกห้องมีระเบียงส่วนตัว วิวสระว่ายน้ำ แอร์ WiFi ฟรี มินิบาร์ และอาหารเช้ารวม

สิ่งอำนวยความสะดวก

ครบครันทุกความต้องการ

★★★★★

"ห้องพักกว้างขวาง สะดวกสบายมาก การตกแต่งสวยงามมาก ทีมงานบริการดีเยี่ยมเหมือนโรงแรม 5 ดาว อาหารเช้าสดอร่อยหลากหลาย"

นักท่องเที่ยว · Booking.com
★★★★★

"Spacious and comfortable with excellent design. The staff provided truly five-star service. Beautiful garden atmosphere and incredibly peaceful."

International Guest · TripAdvisor
★★★★★

"บริการรับส่งสนามบินสะดวกมาก สวนสวยงาม งานไม้แกะสลักประณีต ประทับใจตั้งแต่เข้าประตูจนถึง Check-out"

ผู้เข้าพัก · Google Reviews
เขียน Google Review
ที่ตั้งและติดต่อ

เดินทางมาหาเรา

ที่อยู่
14/3 Nantaram 5Kor, Nantaram Road
Tambol Haiya, Amphoe Muang
Chiang Mai 50100, Thailand
โทรศัพท์
เว็บไซต์
การเดินทาง
ห่างจากสนามบินนานาชาติเชียงใหม่ 15 นาที
ห่างจากประตูเมือง 1 กม.
CHIANG MAI HOTEL DIRECTORY

ที่พักในเชียงใหม่

ค้นหา เปรียบเทียบราคา และดูพิกัดความสะดวกสบายรอบโรงแรมจาก Agoda และ Trip.com

ฟีลลิ่งการพักผ่อนที่คุณตามหา:
1,280+ โรงแรม
พร้อมราคาสด
2 แหล่งข้อมูล
Agoda · Trip.com
24/7 อัปเดตราคา
ทุกวัน
ลุงคำช่วยเลือก

ไม่แน่ใจว่าจะพักโซนไหนดี? ให้ลุงคำช่วยเลือกโรงแรมที่ตรงใจ

ตอบคำถาม 3 ข้อสั้นๆ ลุงคำช่วยคัดกรองโรงแรมที่เหมาะกับคุณ ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นคู่ หรือมาเป็นครอบครัว พร้อมคะแนนรีวิวจริง

Official Partner Hub · Agoda & Trip.com

การันตีราคาโรงแรมเชียงใหม่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี 100%

ค้นหาและเปรียบเทียบที่พักกว่า 1,280 แห่งในเชียงใหม่ จองก่อนจ่ายทีหลัง ไม่ต้องตัดบัตรเครดิตทันที หรือจองแพ็กเกจเที่ยวบินและกิจกรรมผ่าน Trip.com

แผนที่ที่พัก

โรงแรมแนะนำในเชียงใหม่

เรียงตามคะแนนรีวิว — อัปเดตราคาทุกวัน

Active & Available in Chiang Mai

Your Eyes, Ears & Boots on the Ground in Chiang Mai

Moving, investing, or sourcing in Northern Thailand? We provide what no remote tool or overseas agency can ever match: genuine local presence, native northern dialect negotiation, and zero-bias on-site execution.

24h Fast On-Site Turnaround
Bilingual Fluent English & Kam Mueang
0% Markup Zero Farang Price Guarantee
100% Confidential & Independent
Why You Need a Local Fixer

Why Technology Cannot Replace Local Boots on the Ground

Overseas expats, digital nomads, and remote investors face significant friction when managing property or sourcing in Northern Thailand. Having trusted on-the-ground representation eliminates risks, protects your budget, and gives you total peace of mind.

Common Pitfalls of Managing Remotely

  • Misleading Listings: Online photos are frequently edited or years out of date. In reality, properties may have hidden mold, weak water pressure, noisy air-conditioning, or loud construction right outside your window.
  • Unwarranted Price Markups: Without local Thai and Northern dialect negotiation skills, foreigners often face inflated quotes—paying 20%–40% above true local market rates for rent, contractor labor, and artisan craft manufacturing.
  • Unreliable Wi-Fi Claims: Landlords routinely advertise 'high-speed internet' that turns out to be congested shared building Wi-Fi with high latency, dropping client Zoom calls and disrupting remote work.
  • Zero On-Site Emergency Recourse: When an air conditioner leaks, plumbing bursts, or a guest locks themselves out late at night, remote coordination across time zones is stressful and ineffective.

The Terra Lanna Advantage

  • Objective High-Definition Video Inspections: We physically inspect every corner of the property, testing plumbing pressure, air-con odor, noise decibels, and surrounding neighborhood conditions without bias.
  • Direct Native & Northern Dialect Negotiation: We speak fluent Thai and Kam Mueang directly with landlords, technicians, and workshop owners—securing authentic, fair local terms and lease conditions.
  • Certified On-Site Speedtests: We plug in directly to run certified Ookla Speedtests (measuring ping latency, jitter, download, and upload speeds) before you commit to any rental deposit.
  • Trusted Keyholding & Urgent Dispatch: Permanently stationed in Chiang Mai, ready to handle emergency lockout rescues, supervise contractors, and deliver structured photo/video reports directly to you.
Our 4 Core Capabilities

What Overseas Clients Hire Us to Do

Four specialized on-the-ground services tailored for expats, remote entrepreneurs, Airbnb owners, and international media agencies.

For Nomads & Expats

Local Fixer & Personal Assistant

Your personal problem solver in Chiang Mai. Whether you are landing soon or already living here, we eliminate bureaucratic stress, rental headaches, and language barriers.

Core Focus

Condo pre-lease walk-throughs, Wi-Fi stability tests, lease negotiation to kill farang markups, parcel reception, and initial government/immigration logistics guidance.

Key Deliverables
  • Detailed video walkthrough & timestamped photo inspection
  • Live Ookla Wi-Fi speedtest (latency, download/upload speeds)
  • Lease contract review & direct Thai landlord negotiation
  • Urgent parcel pickup, mail forwarding & local errands
Book Property Inspection →
For E-Commerce & Retail

Sourcing Agent & Quality Control (QC)

Overseas retailers and interior designers import handcrafted furniture, teakwood, ceramics, and textiles from Chiang Mai artisan hubs. We are your dedicated QC eyes on the workshop floor.

Geographical Advantage

We know the back alleys of Baan Tawai, San Kamphaeng, Bo Sang, Hang Dong, and Mae Rim. We talk directly to carvers and weavers in local dialect, preventing communication errors.

Key Deliverables
  • In-person workshop & factory visits across Chiang Mai & Lamphun
  • Detailed QC reports: timber moisture check, seam strength, finish quality
  • Bilingual sample procurement & local price negotiation
  • Packaging oversight & international shipping/forwarding coordination
Request Sourcing Agent →
For Property Owners

Local Property Manager & Inspector

Foreign investors who own condos or pool villas in Chiang Mai for Airbnb need trustworthy local oversight. We inspect rooms after cleaning, hold emergency keys, and dispatch trusted tradesmen.

Timezone Synergy

We chat and report to you during your evening hours overseas, then execute daytime on-site checkups and maintenance across Chiang Mai during local business hours.

Key Deliverables
  • Post-cleaning inspection checklist (cleanliness, linen, amenities)
  • Emergency physical keyholder & lock-out rescue service
  • On-site dispatch for leaking air-con, plumbing, or electrical repairs
  • Quarterly preventative maintenance audits & inventory checks
Inquire Property Caretaker →
For Production & VIP Travel

Location Scout & Custom Itinerary Planner

Commercial film crews, YouTube creators, and high-end travelers demand secret, authentic locations away from mass tourist traps. We scout hidden temple grounds, mountain overlooks, and private chef tables.

Exclusive Synergy

Seamlessly paired with Terra Lanna's private farmstead: organic orchard walks, botanical craft liquor workshops, and private campfire dinners in Lamphun.

Key Deliverables
  • On-site location scouting with lighting notes, acoustics & GPS coords
  • Custom vintage cartography & bespoke curated private guest maps
  • Vetted private chef tables, hidden forest cafes & quiet temples
  • Private booking access to Terra Lanna organic farmstead & workshops
Commission Location Scout →
Fast & Frictionless

How the Process Works

From initial inquiry to completed mission in 4 simple steps.

01

1. Send Your Brief

Share your requirements, links, or address via email or the booking form below.

02

2. Action Plan in 2 Hours

We confirm feasibility, provide an exact upfront quote, and schedule the on-site mission.

03

3. On-The-Ground Execution

We drive directly to the property, factory, or location with our equipment and live status updates.

04

4. Comprehensive Report

You receive comprehensive video walkthroughs, speedtest stats, defect photos, and our honest local recommendations.

Request a Fixer or Property Inspection

Tell us what you need done on the ground in Chiang Mai. We reply within 2 hours during active daytime hours.

Frequently Asked Questions

Everything You Need to Know

Online listings in Thailand frequently feature stale photos, hidden structural/mold defects, or inflated 'Farang' prices (20%–40% above local rates). Without speaking northern Thai or being physically present to smell the room, test the water pressure, and check for noisy construction, you risk getting trapped in an inflexible 12-month lease. We serve as your unbiased on-site representative.

We cover all major expat and residential districts: Old City (Sri Phum, Phra Sing), Nimmanhaemin, Santitham, Jed Yod, Chang Phueak, Chang Khlan / Night Bazaar, Wat Gate / Riverside, Mae Hia, Hang Dong, San Kamphaeng, Doi Saket, and Mae Rim. We also travel to Lamphun artisan workshops upon request.

Standard requests are completed within 24–48 hours. Urgent same-day emergency callouts can often be accommodated depending on current schedule. Contact us via email (terralanna67@gmail.com) for rapid dispatch.

We bring a laptop and mobile testing kit directly to the unit. We connect to the actual in-room router and run certified Ookla Speedtests measuring ping latency, jitter, download Mbps, and upload Mbps. We also check 4G/5G mobile signal backup coverage inside the room.

Never. Terra Lanna maintains a zero-kickback, zero-commission policy. When negotiating rent or product costs, 100% of the discount goes directly to you. You pay us solely for our time, expertise, and transparent on-the-ground service.

We accept Wise (formerly TransferWise), standard international bank wire transfer, Thai PromptPay / QR bank transfer, and major credit cards via Stripe.

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ · พ.ศ. ๒๕๔๒ (ค.ศ. 1999) · เชียงใหม่

บทที่ ๓ (๑) มรดกทางธรรมชาติและวัดสำคัญ

ป่าไม้ พืชพันธุ์ สัตว์ป่า และแร่ธาตุของเชียงใหม่ พร้อมวัดสำคัญชุดแรกในทำเนียบวัดโบราณ

บทที่ ๓ (๑) มรดกทางธรรมชาติและวัดสำคัญ

มรดกทางธรรมชาติ

เชียงใหม่เป็นเมืองที่มีป่าเขาลำเนาไพรอุดมสมบูรณ์มาก เป็นทำเลที่ตั้งของการตั้งเมืองในสมัยโบราณ กล่าวคือเป็นพื้นที่ราบผืนใหญ่มีแม่น้ำปิงไหลผ่านที่ล้อมรอบไปด้วยภูเขาสูงชันอุดมไปด้วยไม้นานาพันธุ์

บริเวณลุ่มน้ำแม่ปิง มีเนื้อที่ประมาณ ๙,๒๖๒,๙๕ ไร่ ประกอบด้วยลำน้ำหลักที่สำคัญ ๙ สาย ได้แก่ ลำน้ำแม่ปิง ลำน้ำแม่แดง ลำน้ำแม่ขาน ลำน้ำแม่วาง ลำน้ำแม่กลาง ลำน้ำแม่แจ่ม และลำน้ำแม่ตื่น ด้านทิศตะวันออกยังมีลำน้ำแม่กวงและลำน้ำแม่งัด พื้นที่สำคัญส่วนใหญ่ที่เป็นภูเขาประกอบไปด้วยป่าเขตร้อน โดยสามารถจำแนกออกได้ดังนี้

ป่าไม้

จำแนกได้ดังนี้:

ป่าผลัดใบ เป็นป่าที่ประกอบไปด้วยพันธุ์ไม้ส่วนใหญ่ต่างทิ้งใบหมดในฤดูแล้งและแตกใบใหม่ในต้นฤดูฝน ความสูงจากระดับน้ำทะเลไม่เกิน ๑,๐๐๐ เมตร มีภูมิอากาศค่อนข้างแห้งแล้งจัดมีปริมาณน้ำฝนประมาณ ๘๐๐-๑,๕๐๐ มิลลิเมตร ดินเป็นดินร่วนปนทราย ดินปนกรวด หรือดินลูกรัง แบ่งออกเป็น ๒ ชนิด คือ

- ป่าเบญจพรรณหรือป่าผสมผลัดใบ เนื้อที่ประมาณ ๙,๕๕๔.๖๓ ตารางกิโลเมตร หรือ ๖,๒๒๑,๖๓๗.๕๐ ไร่ เป็นป่าผลัดใบที่พันธุ์ไม้เกือบทุกชนิดมีการผลัดใบทั้งหมดเหลือเฉพาะก้านจึงต้องทิ้งใบเพื่อลดการคายน้ำ - ป่าเต็งรัง หรือป่าแดง หรือป่าแพะ หรือป่าโคก เนื้อที่ประมาณ ๒,๒๔๙.๗๗ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑,๔๒๓,๕๔๓.๒๐ ไร่ เป็นป่าโปร่งโดยทั่วไปต้นไม้มักจะมีลำต้นเล็กและเตี้ย มีอยู่ทั่วไปทั้งราบและบนเขา สภาพพื้นดินโดยทั่วไปไม่ค่อยอุดมสมบูรณ์

จังหวัดเชียงใหม่มีป่าสงวนแห่งชาติ จำนวน ๒๕ ป่า เนื้อที่ ๙,๕๕๕.๘๓ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑๖,๒๒๒,๙๕๔.๗๘ ไร่ ซึ่งในพื้นที่นี้ปัจจุบันได้กำหนดเป็นอุทยานแห่งชาติจำนวน ๖ แห่ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าจำนวน ๓ แห่ง เขตห้ามล่าสัตว์ป่าจำนวน ๒ แห่ง สวนพฤกษศาสตร์จำนวน ๓ แห่ง และสวนรุกขชาติ จำนวน ๒ แห่ง ดังปรากฏรายละเอียดตามตารางที่ ๑-๖

ตารางที่ ๑ แสดงข้อมูลเนื้อที่ป่าไม้ของจังหวัดเชียงใหม่ที่คงเหลือในแต่ละปี

| ปี พ.ศ. | เนื้อที่ป่า (ตร.กม.) | เนื้อที่ป่า (ไร่) | ต่อเนื้อที่จังหวัด (%) | |---|---|---|---| | ๒๕๑๙ | ๑๗,๙๒๑ | ๑๑,๒๐๔,๓๗๕ | ๘๙.๖๑ | | ๒๕๒๑ | ๑๗,๕๖๗ | ๑๐,๙๗๙,๔๗๕ (ประมาณ) | ๘๗.๗๙ | | ๒๕๒๘ | ๑๖,๗๐๒ | ๑๐,๔๓๘,๗๕๐ (ประมาณ) | ๘๓.๐๖ | | ๒๕๓๔ | ๑๖,๒๐๐ | ๑๐,๑๒๕,๐๐๐ (ประมาณ) | ๘๐.๖๒ | | ๒๕๓๖ | ๑๕,๒๐๔ | ๙,๕๐๒,๕๐๐ (ประมาณ) | ๗๕.๖๙ | | ๒๕๓๘ | ๑๕,๑๗๐ | ๙,๔๘๑,๒๕๐ (ประมาณ) | ๗๕.๔๕ | | ๒๕๓๙ | ๑๔,๗๙๔ | ๙,๒๔๖,๒๕๐ (ประมาณ) | ๗๓.๓๑ | | ๒๕๔๐ | ๑๔,๖๒๐ | ๙,๐๓๗,๕๐๐ (ประมาณ) | ๗๐.๘๔ |

ตารางที่ ๒ แสดงสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติ

| ลำดับที่ | สวน | ท้องที่ | เนื้อที่ (ไร่) | |---|---|---|---| | ๑ | สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ | อ.แม่ริม | ๖,๕๐๐ | | ๒ | สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคเหนือ | อ.เมือง | ๑,๐๐๐ | | ๓ | สวนรวมพันธุ์ไม้ป่า ๖๐ พรรษามหาราชินีภาคเหนือ | อ.เมือง | ๑๖๐ | | ๔ | สวนรุกขชาติห้วยแก้ว | อ.เมือง | ๕๐ | | ๕ | สวนรุกขชาติไม้เมืองหนาว | อ.ฮอด | ๕๐ |

ตารางที่ ๓ แสดงป่าสงวนแห่งชาติในจังหวัดเชียงใหม่ (๒๕ ป่า ครอบคลุมพื้นที่อำเภอต่างๆ ทั่วจังหวัด — คูณน้ำแม่ปิง, แม่แตง, แม่งัด, เชียงดาว, สะเมิง, เชียงดาว, พร้าว, แม่ริม, ดอยสะเก็ด, จอมทอง, ฝาง, แม่อาย, สะเมิง, แม่แจ่ม, อมก๋อย, ทุ่งช้าง, ยมถ่อย และอื่นๆ — แต่ละรายการระบุเนื้อที่ตามกฎกระทรวง เลขที่กฎกระทรวง และวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ยอดรวมพื้นที่ป่าสงวนทั้งหมด ๙,๕๕๔.๘๘๒ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑๖,๒๒๙,๙๔๕.๘๗ ไร่)

ตารางที่ ๔ แสดงอุทยานแห่งชาติในจังหวัดเชียงใหม่

| ลำดับที่ | อุทยานแห่งชาติ | อำเภอ | เนื้อที่โดยประมาณ (ตร.กม.) | |---|---|---|---| | ๑ | ดอยอินทนนท์ | แม่แจ่ม, จอมทอง | ๔๘๒.๔๐ | | ๒ | ดอยสุเทพ-ปุย | เมือง, แม่ริม | ๒๖๒.๕๐ | | ๓ | แม่ปิง | ลี้ (จ.ลำพูน) | ๑,๐๐๐ (รวมพื้นที่ต่างจังหวัด) | | ๔ | ศรีลานนา | เชียงดาว, พร้าว, แม่แตง | ๖๑๔.๐๐ | | ๕ | ออบหลวง | จอมทอง, ฮอด | ๗๖.๕๐ | | ๖ | ห้วยน้ำดัง | เวียงแหง, แม่แตง | ๗,๐๐๐ (ยังไม่ประกาศอย่างเป็นทางการในขณะนั้น) |

ตารางที่ ๕ แสดงเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในจังหวัดเชียงใหม่

| ลำดับที่ | เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า | อำเภอ | เนื้อที่โดยประมาณ (ตร.กม.) | |---|---|---|---| | ๑ | ดอยเชียงดาว | เชียงดาว | ๕๒๑ | | ๒ | อมก๋อย | อมก๋อย, ดอยเต่า, สามเงา (จ.ตาก) | ๗๘๕ | | ๓ | แม่เลา-แม่แสะ | แม่แตง | ๓๒๑ |

ตารางที่ ๖ แสดงเขตห้ามล่าสัตว์ป่าในจังหวัดเชียงใหม่

| ลำดับที่ | เขตห้ามล่าสัตว์ป่า | อำเภอ | เนื้อที่โดยประมาณ (ตร.กม.) | |---|---|---|---| | ๑ | ดอยสุเทพ | เมือง | ๑๘.๕ | | ๒ | สะเมิง | สะเมิง | ๑๙.๕ (อยู่ระหว่างเตรียมการประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า) |

พืชพันธุ์ไม้

จำแนกตามลักษณะป่า มีพันธุ์ไม้สำคัญหลากหลายชนิดในแต่ละระดับเรือนยอดของป่า ตั้งแต่ไม้เรือนยอดชั้นบนสุด (เช่น ไม้ในสกุลยางนา ตะเคียน จำปาป่า) ไม้เรือนยอดชั้นกลาง (เมี่ยงหลวง เมี่ยงดอย) ไม้พุ่มชั้นล่าง (โคลงเคลง ช้างแดง) ไปจนถึงพืชจำพวกเฟิร์นและกล้วยไม้ นอกจากนี้ยังมีการจำแนกสังคมพืชตามชนิดไม้เด่น เช่น สังคมพลวง-สนสองใบ สังคมพลวง-เตี้ย สังคมเตี้ย-เต็ง และสังคมเตี้ย-สนสองใบ

สำหรับไม้สำคัญในจังหวัดเชียงใหม่ที่เป็นสินค้าที่ขึ้นชื่อและรู้จักกันแพร่หลาย ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ได้แก่ ไม้สัก ไม้ยาง และไม้รัก ดังนี้

ไม้สัก เป็นไม้ผลัดใบขนาดใหญ่ ลำต้นเปลาตรง มักมีพูพอนบริเวณโคนต้น เรือนยอดกลม ลำต้นความสูงตั้งแต่ ๒๐ เมตรขึ้นไป เนื้อไม้สักจะมีสีน้ำตาลทอง (เรียกว่าสักทอง) ถึงสีน้ำตาลแก่ ไม้สักมักขึ้นตามพื้นที่ที่เป็นดินเขา หรือพื้นที่ราบที่ต้องระบายน้ำได้ดี ประโยชน์ของไม้สักสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้แทบทุกรูปแบบตามอายุและขนาดของไม้ เช่น ใช้ในการก่อสร้างอาคารบ้านเรือน เฟอร์นิเจอร์ ไม้ปาร์เก้ ไม้อัด ไม้แกะสลักต่อเรือ นอกจากนี้ยังใช้ทำเป็นไม้โมเสค วงกบประตู หน้าต่างได้อย่างสวยงามและคงทน ไม้สักแบ่งประเภทตามลักษณะเนื้อไม้ได้แก่ สักทอง สักขี้ควาย สักลายดำ สักหิน สักไข และสักหยวก

ไม้ยางนา เป็นไม้ที่มีคุณค่าสำคัญยิ่งทางเศรษฐกิจของประเทศไทย เป็นที่นิยมใช้สอยกันมากในการก่อสร้างบ้านเรือนและในการทำไม้อัด รวมทั้งส่งออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศด้วย นอกจากนี้ยังนำน้ำยาง ซึ่งใช้ในการทำน้ำมันชักเงา ทาไม้ ตลอดจนใช้เป็นยารักษาโรค ไม้ยางนาเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ไม่ผลัดใบ มีความสูง ๓๐-๔๐ เมตร ลำต้นเปลาตรง เปลือกเรียบหนา เนื้อไม้สีน้ำตาลแดง

ไม้รัก พบขึ้นตามป่าเบญจพรรณแล้งและป่าดิบเขา ที่สูงจากระดับน้ำทะเล ระหว่าง ๓๐๐-๑,๐๐๐ เมตร เป็นไม้ต้นขนาดกลาง สูง ๑๕-๒๕ เมตร ลำต้นค่อนข้างตรง เรือนยอดเป็นพุ่มกลมทึบเขียวชอุ่ม เปลือกสีน้ำตาลปนเทา แตกเป็นร่อง ใบเป็นชนิดใบเดี่ยว ดอกเป็นดอกสมบูรณ์เพศ ออกเป็นช่อใหญ่ตามง่ามใบตอนปลายๆ กิ่ง ผลกลมแข็ง ประโยชน์ของไม้รักคือเนื้อไม้ที่มีน้ำหนักดี ใช้ทำด้ามเครื่องมือเกษตรกรรม ใช้เสารั้วเครื่องเสาบ้าน ใบและรากใช้เป็นยาพากแผล

สัตว์ป่า

จำแนกตามลักษณะที่อยู่อาศัย ดังนี้:

ป่าดงดิบเขา ประกอบด้วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ประจำ ได้แก่ กวางป่า หมูป่า เลียงผา และที่จัดไว้เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ถิ่นกระจายประจำในป่าชนิดนี้ คือ กวางผา นกที่สำคัญของสังคมพืชชนิดนี้ ได้แก่ นกเงือกคอแดง ไก่ฟ้าหลังขาว นกแว่นสีเทา นกกระทาดงสีดำ นกพราวเสาสูง สัตว์เลื้อยคลาน ได้แก่ เต่าปูลู เต่าจัน เต่าห้วยคอลาย เต่าเดือย ตุ๊กแกป่า

ป่าดงดิบแล้ง เป็นแหล่งอาศัยสัตว์ป่าที่สำคัญของประเทศ เนื่องจากมีสภาพแวดล้อมเหมาะสมกับสัตว์ป่าในหลายกลุ่มหลายประเภท เรือนยอดชั้นบนที่เชื่อมต่อกันโดยตลอด เป็นที่อาศัยของสัตว์ที่หากินบนเรือนยอดไม้ได้เป็นอย่างดีอย่างชิดกัน สัตว์ป่าเลี้ยงลูกด้วยนมที่สำคัญและอาศัยในป่าชนิดนี้มีหลายชนิด เช่น ชะนีมือขาว ลิงกัง ลิงอ้ายเงี้ยะ ลิงเสน ลิงวอก ค่างแว่นถิ่นเหนือ ชะมดหมูขาว ชะนีมงกุฎ นกในป่าดงดิบแล้งมีมากมายหลายชนิดทั้งที่อาศัยอยู่บนเรือนยอดไม้และเข้ามาตามฤดูกาลหรือเข้ามาก็กิจกรรมในบางช่วงเวลาเป็นประจำ ที่พบได้เป็นประจำ ได้แก่ ไก่ฟ้าพญาลอ ไก่ฟ้าหลังเทา ไก่ฟ้าหลังขาว ไก่ป่า นกยูง สัตว์เลื้อยคลานได้แก่ เต่าเหลือง เต่าทาก เต่าเดือย เต่าปูลู สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกได้แก่ ปาด และอึ่ง

ป่าสนเขา ประกอบด้วยสัตว์ป่าเลี้ยงลูกด้วยนม ได้แก่ กระต่ายป่า พญากระรอกบินหูดำ นกได้แก่ ไก่ป่า นกกระทาทุ่ง นกกุ้มอีดใหญ่ นกเค้ากู่ นกตบยุงยักษ์ สัตว์เลื้อยคลาน ได้แก่ เต่าปูลู กิ้งก่าภูเขาสูง จิ้งเหลนภูเขาสามนิ้ว สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ได้แก่ กระท่าง อึ่งกรายดาว

ป่าเบญจพรรณ มีสัตว์ป่าประกอบด้วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก แต่มีความหลากหลายน้อยกว่าป่าดงดิบ

ป่าเต็งรัง เนื่องจากขาดอาหารต่างๆ มีน้อย สัตว์ป่าจึงมีความหลากหลายน้อยกว่าป่าประเภทอื่น

ช้าง เป็นสัตว์ที่อยู่คู่กับเมืองเชียงใหม่มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน คนโบราณใช้ช้างในการทำสงคราม เมื่อบ้านเมืองเจริญขึ้น นิยมใช้ช้างในการทำป่าไม้และใช้งานอื่นๆ ช้างเป็นสัตว์บกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ขนาดความยาวลำตัวถึงหัว ๔๐๐-๖๐๐ เซนติเมตร ความยาวหาง ๑๐๐-๑๕๐ เซนติเมตร ความสูง ๒๕๐-๓๐๐ เซนติเมตร น้ำหนัก ๒,๕๐๐-๕,๐๐๐ กิโลกรัม ลำตัวอ้วนใหญ่มีวงยาวเพื่อช่วยในการหยิบจับสิ่งต่างๆ หนังของช้างค่อนข้างหนา มีสีเทา มีเส้นขนเล็กๆ ขึ้นทั่วไปตามลำตัว ใบหูของช้างมีขนาดใหญ่ ช่วยทำหน้าที่พัดโบกไปมาเพื่อระบายความร้อน ช้างมีทั้งตัวผู้และตัวเมีย โดยช้างตัวผู้มีงา เรียกว่า ช้างพลาย ไม่มีงา เรียกว่า ช้างสีดอ ส่วนช้างตัวเมีย เรียกว่า ช้างพัง ช้างตัวเมียเป็นงาสั้นเล็กน้อย เรียกว่า ช้างต่อ

ช้างป่ามักเที่ยวไปเป็นฝูงหรือโขลง ในแหล่งที่มีหญ้าและน้ำอุดมสมบูรณ์ อาจมีประวัติศาสตร์ตัดขาดแคลน จำนวนช้างในโขลงลดลง อาจมีจำนวนเพียง ๓๐-๕๐ เชือก หัวหน้าโขลงเป็นช้างพลายที่แข็งแรงที่สุด และคอยปกป้องอันตรายให้แก่ช้างในโขลงตลอดจนนำไปหาอาหารกินในแหล่งอุดมสมบูรณ์ ส่วนช้างที่แยกอยู่ลำพังเรียกว่าช้างโทน มักเป็นช้างที่ดุร้าย ชอบอยู่ตามเขาเยือกที่มีห้วยและลำธารน้ำ ช่วยแดนแล้วหวังจะตื่นน้ำมากประมาณวันละ ๘๐-๑๐๐ ลิตร ช้างเป็นสัตว์ไม่กินเนื้อ อาหารส่วนใหญ่จึงได้แก่ใบหญ้า กินอาหารวันหนึ่งคิดเป็นน้ำหนัก ๒๕๐ กิโลกรัม ได้แก่ หญ้า ไผ่ ไม่เกาะเวลา ไม้ยืนต้น ไซร้ และดินโป่ง

การใช้ประโยชน์จากช้าง ที่เกี่ยวข้องกับชาวเชียงใหม่จากอดีตถึงปัจจุบัน ได้แก่ ช้างที่ใช้ในการคมนาคมขนส่ง ใช้ในการศึกสงคราม ใช้ในการอุตสาหกรรมป่าไม้ และใช้ในการท่องเที่ยว เช่น การคมนาคมขนส่ง ช้างสามารถเดินบุกป่าฝ่าแม่น้ำลำคลอง ขึ้นเขาได้อย่างคล่องแคล่ว การใช้ช้างเดินในป่าจะมีการใส่แหย่งบนหลังช้าง เพื่อให้คนนั่งและบรรทุกทุกแห่งส่วนบรรทุกด้วยไม้สักความยาวไม่เกินส่วนกว้างของลำตัวช้าง ระยะทางประมาณ ๖๐ เซนติเมตร บรรทุกของได้ตัวละประมาณ ๑๐๐ กิโลกรัม ช้างเดินทางด้วยอัตราความเร็วปกติ ๔ กิโลเมตรต่อโมง เดินได้ประมาณวันละ ๒๐ กิโลเมตร

อุตสาหกรรมป่าไม้ การดำเนินงานด้านการทำไม้ต่างประเทศ ซึ่งได้รับสัมปทานป่าไม้สักจากรัฐบาลเชื่อสัมปทานป่าไม้จากรัฐบาลเชื่อสัมปทานป่าไม้จากรัฐบาลเมื่อ ๑๐๐ ปีเศษที่ผ่านมา โดยสัมปทานป่าไม้จากรัฐบาลเชื่อสัมปทานอย่างน้อยบริษัทละ ๒ รอบ ครั้งละ ๓๐ ปี มีบางบริษัทได้ ๓ รอบ ครั้งละ ๔๕ ปี นอกจากนี้ก็มีองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ของรัฐบาล เข้ามาทำป่าไม้สักด้วยจำนวน ๓ ป่าในจังหวัดเชียงใหม่และลำปาง ได้ช้างเข้ามาใช้ในการทำไม้จำนวนนับพันเชือก ซึ่งช่วยให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับเจ้าของความรวมทั้งครอบครัว มีงานทำมีเงินเลี้ยงชีพมากมาย ระบบการจัดการป่าไม้ในไม่มีการกำหนดให้ใช้ช้างลากไม้บริเวณสมควร เพราะที่ต้องออกอยู่ห่างกัน ต้องเดินทางเป็นระยะไกล ช้างสามารถเดินบนไม้ในป่าได้โดยไม่ทำลายกล้าไม้ ต้นเล็ก ไม่ให้ที่ดินแน่น ไม่ต้องตัดถนนหนทางให้เข้าถึง ช้างยังใช้เข้าได้ดี มีอายุการใช้งานนานถึง ๔๐ ปี การใช้ช้างไปชักลากไม้ออกมาจากป่าเป็นการลงทุนต่ำ ไม่ต้องใช้น้ำมันเชื้อเพลิงและเครื่องอะไหล่ และไม่ทำให้เกิดมลพิษ

ช้างจะใช้ทำงานได้ในระหว่างมีอายุ ๒๕-๔๐ ปีเท่านั้น หลังจากนั้นกำลังของช้างจะถอยลง และจะใช้ทำงานเบาๆ เช่นทำไม้เล็กๆ รวมถึงของต่อไปถึงอายุประมาณ ๖๐ ปี ก็ต้องให้หยุดทำงานและปล่อยให้กินหญ้าอยู่ตามลำพัง โดยมีการติดตามดูและเรื่องความคราวช้างมีอายุยืนประมาณ ๑๐๐ ปี หรือบางเชือกอาจมากกว่านั้น ปัจจุบันช้างที่หมดหน้าที่ในการทำไม้ได้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในการท่องเที่ยว คือใช้เป็นพาหนะนำนักท่องเที่ยวชมป่าเขาลำเนาไพร และแสดงการทำงานของช้างให้นักท่องเที่ยวชม

แร่ธาตุ

เชียงใหม่มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา ซึ่งประกอบด้วยหินหลายประเภทหลายชนิด มีอายุตั้งแต่ยุคก่อนแคมเบรียน (Precambrian) อายุประมาณ ๖๐๐ ล้านปีจนถึงยุคเทอร์เทียรี (Tertiary) มีอายุประมาณ ๑๕๐ ล้านปีล่วงมาแล้ว ประกอบด้วยหินต่างๆ ดังนี้:

- หินอัคนี ประกอบด้วยหินแกรนิต หินบะซอลต์ หินแอนดีไซต์ และหินภูเขาไฟชนิดอื่นๆ - หินตะกอน ประกอบด้วยหินทราย หินดินดาน หินกรวดมน และหินปูน เป็นต้น - หินแปร ประกอบด้วยหินไนส์ หินอ่อน หินชนวน และหินควอร์ตไซต์ เป็นต้น

การกำเนิดของหินหลายประเภทหลายยุคก่อให้เกิดการสะสมตัวของแหล่งแร่ชนิดต่างๆ แร่ที่พบในจังหวัดเชียงใหม่และมีการทำเหมืองผลิตออกจำหน่ายแล้ว มีดังนี้ คือ

- กลุ่มแร่โลหะ ได้แก่ แร่ดีบุก ซีไลด์ วุลแฟรม มังกานีส แบไรต์ ตะกั่วและพลวง - กลุ่มแร่อโลหะ ได้แก่ แร่ฟลูออไรต์ และเฟลด์สปาร์ - กลุ่มเชื้อเพลิงธรรมชาติ ได้แก่ ถ่านหิน (ลิกไนต์) และน้ำมันปิโตรเลียม - กลุ่มหินอุตสาหกรรม ได้แก่ หินสำหรับการก่อสร้าง หินปูนสำหรับทำปูนขาว ศิลาแลง และทราย

ปัจจุบันสามารถกล่าวได้ว่าชาวเชียงใหม่ได้ใช้ประโยชน์จากธรรมชาติ ๓ ประการ กล่าวคือ ทรัพยากรธรรมชาติเป็นประโยชน์ในการดำรงชีพ ได้แก่ ในครัวเรือน เช่น ใช้ไม้สร้างบ้านเรือนอยู่อาศัย ทำเฟอร์นิเจอร์ ใช้ไม้สอย ใช้ไม้สร้างเครื่องมือประกอบกิจกรรมต่างๆ พืชและสัตว์ป่าเป็นอาหาร ใช้พืชและสัตว์ป่าเป็นยารักษาโรค ใช้น้ำในการอุปโภค บริโภค และการเกษตร ในเชิงธุรกิจ ใช้ไม้และส่วนประกอบของไม้สร้างงานศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านต่างๆ เช่น การแกะสลักไม้ ซึ่งเป็นอาชีพที่สำคัญอย่างหนึ่งของชาวเชียงใหม่

ทางด้านนันทนาการและในธุรกิจการท่องเที่ยว สามารถท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจตามธรรมชาติที่สวยงาม ทั้งในป่าสงวนแห่งชาติและป่าอนุรักษ์ เช่น ถ้ำ น้ำตก ทิวทัศน์สวยงาม ปัจจุบันมีผู้ประกอบอาชีพธุรกิจท่องเที่ยวซึ่งได้รับความนิยมมาก เช่น ล่องเรือสำราญในลำน้ำปิงและทะเลสาบดอยเต่า ล่องเรือทางอาหารค่ำ ชมวิวทัศน์เมืองเชียงใหม่ในลำน้ำปิง ล่องแพไม้ไผ่ในลำน้ำแม่แตง ล่องแพยางในลำน้ำแม่แจ่ม ตลอดจนการท่องเที่ยวแบบรีสอร์ทและทำกิจการรีสอร์ทเป็นต้น

ทางด้านการควบคุมความสมดุลทางธรรมชาติ ตลอดจนให้มีแหล่งน้ำไว้ใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อชีวิตคนเชียงใหม่ และคนในจังหวัดใกล้เคียง จนกล่าวได้ว่าเป็นมรดกที่ชาวเชียงใหม่ในอดีตได้อนุรักษ์และถ่ายทอดเคหะนี้ วิธีการใช้ประโยชน์จากธรรมชาติของชาวเชียงใหม่ในปัจจุบันทั้งในการดำรงชีพและประกอบอาชีพหลากหลายนานาชนิด แต่ผืนป่าไม้ไพศาลและทรัพยากรธรรมชาติมีมากมายมหาศาลเท่าดังเดิม หากใช้ประโยชน์จนเกินพิกัดตามธรรมชาติ ก็ย่อมจะลดน้อยถอยลงและหมดสิ้นไปในที่สุด นอกเหนือคำกล่าวข้างต้น ด้วยเหตุที่การขยายพื้นที่ ทำให้ต้องใช้พื้นที่อยู่อาศัยและทำกินมากขึ้น กระทบต่อความสมดุลทางธรรมชาติเรื่อยมา ปัจจุบันทางด้านเศรษฐกิจสังคมและภัยธรรมชาติ เช่น ป่าถูกทำลาย สัตว์ป่าและพืชพันธุ์ลดลง บางอย่างสูญพันธุ์ไปแล้วสูญพันธุ์ ทรัพยากรป่าไม้ทั้งพืชและสัตว์ป่าก็ทวีความแรงขึ้นตามลำดับและเกิดความขัดแย้งในการใช้ทรัพยากรตามเดิมและยิ่งมากขึ้นนอนาคตหากไม่ได้รับการแก้ไข

ดังนั้นเมื่อชาวเชียงใหม่เกิดความตระหนักที่จะรักษามรดกทางธรรมชาติเหล่านี้ไว้ให้ลูกหลานสืบไป คงต้องเริ่มทำความเข้าถึงความสำคัญที่ได้ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติมายาวนาน และจะร่วมกันช่วยอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้ โดยควรจะใช้พื้นที่ป่าที่เหลืออยู่นี้ เพื่อการอยู่อาศัยและทำกิจกรรมทางการเกษตรพืชเชิงเดี่ยวอีกต่อไป เพื่อให้คงเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร อย่าให้ไม้ใช้กันตลอดไป และให้ควบคุมความสมดุลทางธรรมชาติไม่ให้เปลี่ยนแปลงไปมากกว่านี้ ตลอดจนแหล่งอาหารทั้งคนและสัตว์ป่า นอกจากนี้ยังใช้เพื่อการเกษตรพืชแหล่งหากินอีกด้วย ส่วนสิ่งที่จะช่วยใช้ประโยชน์ต่อไป ไม่ว่าจะในเชิงพืช เช่น ไม่ไสล ไม่ยาง ไม่หอมล่างๆ และสมุนไพร จำเป็นต้องปลูกขึ้นมาทดแทน สัตว์ป่า เก้ง กวาง หมูป่า จำเป็นต้องเพาะเลี้ยงขึ้นใหม่บางส่วนบริโภคและบางส่วนปล่อยคืนสู่ป่าเพื่อการฟื้นฟูสภาพป่าตามวงจรธรรมชาติต่อไป

มรดกทางวัฒนธรรม

โบราณวัตถุโบราณสถาน

เชียงใหม่ เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานดังที่กล่าวมาแล้ว และมีความเจริญก้าวหน้าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ด้านการศาสนาก็มีความมั่นคงเจริญก้าวหน้าเหมือนเช่นด้านอื่นๆ ดังนั้น จึงมีโบราณวัตถุและโบราณสถาน ที่เกี่ยวเนื่องกับศาสนาเป็นจำนวนมาก ดังจะยกตัวอย่างพอเป็นสังเขปดังนี้

วัดเกตการาม (ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ไม่ปรากฏหลักฐานที่แสดงถึงระยะเวลาในการสร้างวัด หลักฐานที่ระบุถึงเก่าที่สุดพบในพงศาวดารเงี้ยวในปี พ.ศ. ๒๑๒๑ และเจ้าฟ้าสุทโธ เจ้าเมืองเชียงใหม่ขณะนั้นโปรดให้สร้างขึ้นใหม่แล้วเสร็จในปี พ.ศ. ๒๑๒๔ และเนื่องจากเป็นวัดที่ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปิง จึงถูกกล่าวถึงในเอกสารระยะหลายครั้งว่าเป็นท่าเรือในการคมนาคมด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. วิหาร แผนผังมีชื่อออกด้านข้างซึ่งเป็นแบบแผนของวิหารรุ่นเก่า แต่ลายประดับนั้นคงมีการบูรณะใหม่ราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๕ แล้ว ๒. หอไตร สองชั้นได้ลุ่นโล่งมีภาพลายทองประดับฝาผนังชั้นบน ๓. กุฏิ รูปแบบพื้นเมืองล้านนาผสมยุโรป ๔. ประติมากรรมดินเผาเคลือบรูปสิงโตที่ประดับหน้าอุโบสถ ซึ่งสะท้อนถึงความผูกพันกับชุมชนจีนที่ตั้งหลักแหล่งอยู่บริเวณใกล้เคียง

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๔ ตอนที่ ๑๑๗ ลงวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๒๔

วัดกู่เต้า (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ปรากฏชื่อครั้งแรกในสมัยของพระยอดเชียงราย ในปี พ.ศ. ๒๐๓๘ นอกจากนี้ยังมีปรากฏชื่อวัดเวฬุวันกู่เต้าอีกในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ เมื่อคราวที่พม่ายกทัพมาล้อมเมือง เชียงใหม่ในปี พ.ศ. ๒๓๑๘ พม่าได้มาตั้งทัพ ณ วัดเวฬุวันกู่เต้าแห่งนี้ ในราว พ.ศ. ๒๔๙๐ วัดกู่เต้าคงกลายเป็นวัดที่มีพระสงฆ์ไทใหญ่จำพรรษาเป็นส่วนใหญ่เพราะทั้งเจ้าอาวาสและรองเจ้าอาวาสเป็นพระไทใหญ่ทั้งสององค์

(รูปภาพ: เจดีย์วัดกู่เต้า)

วัดเจ็ดยอด (ตำบลช้างเผือก อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา เมื่อ พ.ศ. ๑๙๙๘ พระเจ้าติโลกราชทรงรับสั่งธรรมบรรยายเรื่องอานิสงส์ปลูกต้นโพธิ์มีพระราชประสงค์จะปลูกต้นโพธิ์ ทรงพิจารณาหาสถานที่และโปรดให้สร้างอารามขึ้นแห่งหนึ่ง เพื่อเป็นที่อยู่ของพระมหาเถระซึ่งอุตตมปัญญา คือวัดมหาโพธารามแล้วปลูกต้นโพธิในอารามนั้นไว้เป็นหนึ่งเดียว ครั้นปลูกเสร็จแล้วให้เรียกเวไทให้เหมือนต้นพระพุทธองค์ ทรงผจญมารและสร้างสัตตมหาสถาน ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๐๒๐ ได้ใช้วัดมหาโพธารามเป็นที่จัดประชุมสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ ๘ ของโลก จนได้รับความอุปถัมภ์จากพระมหากษัตริย์ราชวงศ์มังรายโดยตลอดดังที่จะเห็นว่าเอกสารให้รายละเอียดของการก่อสร้างโบราณสถานและเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในวัดไว้มากมาย เช่น สร้างสถูปบรรจุพระอัฐิของโลกราชเมื่อ พ.ศ. ๒๐๓๑ การสร้างอุโบสถ ที่ถวายพระเพลิงพระเจ้ายอดเชียงรายเมื่อ พ.ศ. ๒๐๔๑ พระสถานเจ้าอาวาสวัดมหาโพธารามเป็นสังฆราชาเมื่อ พ.ศ. ๒๐๔๕ การประดิษฐานพระแก่นจันทร์ไปไว้ในอาราม อุโบสถเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๔ เป็นต้น เนื่องจากการทำนุบำรุงอย่างต่อเนื่องทำให้วัดมหาโพธารามยังคงปรากฏหลักฐานที่สำคัญหลงเหลืออยู่หลายประการคือ

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์วิหาร คือวิหารเจ็ดยอดที่รู้จักกันในปัจจุบัน สืบเนื่องจากยอดทั้งเจ็ดที่ส่วนบนของวิหารซึ่งมีทั้งยอดทรงศิขรและยอดเจดีย์ทรงระฆัง เจดีย์องค์นี้คงมีความเชื่อว่าตรงกันกับสร้างขึ้นในรัชสมัยของพระเจ้าติโลกราช แต่เรื่องของการสืบทอดทางรูปแบบนั้น มีความเห็นแตกเป็นสองแนว ทางใหญ่คือกลุ่มที่หนึ่งเข้าใจว่ารับอิทธิพลจากพุทธ-คยาอินเดียปนกับศิลปะพุกามและศิลปะลังกา แต่อีกกลุ่มลวดลายปูนปั้นรูปเทวดานี้น่าจะเป็นรูปแบบจากวิหารมหาโพธิที่พุกามก็ได้ นอกจากนี้แล้วผนังภายนอกของวิหารยังประดับด้วยปูนปั้นรูปเทวดาที่รีอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัยปะปนกับศิลปะพุกามาแต่สำหรับลวดลายปูนปั้นรูปดอกไม้จ่างว่าจะเป็นอิทธิพลจากศิลปะจีน เป็นส่วนใหญ่

๒. เจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช เป็นเจดีย์ทรงปราสาทยอดทรงระฆังที่มีขนาดใหญ่องค์หนึ่ง คงสร้างขึ้นในราว พ.ศ. ๒๐๓๑ ลักษณะประกอบด้วยยอดขนาดสี่เหลี่ยมซ้อนลด หลั้นกันรับงานปัทมกูดก่อไก่ ซึ่งเป็นรูปแบบเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมล้านนา ส่วนกลางเป็นเรือนธาตุเสี้ยมมากเมี่ยงมกจะประดิษฐานพระพุทธรูปทั้งสี่ด้าน ส่วนยอดเป็นหลังคาลาดขนาดใหญ่รับชั้นลดและยอดระฆัง

๓. กู่ประดิษฐานพระแก่นจันทร์ อาจจะเป็นมณฑปที่ประดิษฐานพระแก่นจันทร์ที่กล่าวไว้ในเอกสารเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๔ ก็ได้ เพราะตำแหน่งที่ตั้งปัจจุบันอยู่กลางถอโบสถ และลักษณะทางสถาปัตยกรรมและลวดลายประดับสามารถกำหนดอายุถึงราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ได้

๔. อนิมิตเจดีย์ เป็นชื่อที่เรียกเพราะตำแหน่งที่ตั้งค่อนข้างจะตรงกับหนึ่งในสัตตมหาสถานที่ระบุไว้ในเอกสาร ลักษณะของอนิมิตเจดีย์เป็นเจดีย์ทรง ๘ เหลี่ยม มีเรือนธาตุ ๘ เหลี่ยม และมีจะนำทุกด้านควรเป็นยอดทรงระฆัง

๕. ชุ้มประตูโขง อยู่ทางด้านทิศตะวันออกของวัด ลักษณะแต่เดิมคงมีโครงสร้างวงโค้งเพื่อรับส่วนยอด ด้านบนที่เป็นยอดลดหลั่นกันขึ้นไปเช่นเดียวกับยอดของเจดีย์แก่นจันทร์ จากลักษณะของลวดลายปูนปั้นประดับ เข้าใจว่าสร้างราวพุทธศตวรรษที่ ๒๑

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๔ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๑๖๘ ลงวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๒๒

(รูปภาพ: ปูนปั้นเทวดายืนสองมือประนม เจดีย์ วัดเจ็ดยอด)

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ตำนานระบุว่าเดิมเป็นวัดที่มีพระภิกษุชาวพม่าเดินทางมาสักการบูชา แล้วเกิดจิตศรัทธา จึงเอาสมบาติมวลเข้าช่วยน้ำอุดบูชา วัดนี้จึงได้ชื่อว่า โชคติอารามวิหาร หลังจากนั้น ถึงมีการสร้างเจดีย์หลวงทับบนเจดีย์เดิมโดยพระเจ้าแก้วเมืองมา เพื่ออุทิศพระราชกุศลวายแต่พญาถือนอาณาราชบิดา แต่สำเร็จเรียบร้อยในปี พ.ศ. ๑๙๙๑ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๐๒๐ ได้ทำการปฏิสังขรณ์พระเจดีย์หลวงขึ้นโดยเสริมฐานให้กว้างและสูงขึ้น ถึงปี พ.ศ. ๒๐๖๕ การปฏิสังขรณ์จึงแล้วเสร็จ ในสมัยพระเมืองแก้วแล้ว จึงได้ใช้พระเจดีย์หลวงตัวยองค์ทองคำ และในปี พ.ศ. ๒๐๘๘ เกิดแผ่นดินไหวใหญ่หนักและพังทลายลาดไปในปรเวลาไม่ครบแผ่นดินไหวมีปี พ.ศ. ๒๐๘๘ ทำให้ยอดเจดีย์หลวงพังทลายลงจนเหลือแต่ยอดที่พังทะลายลงมาเหลือได้ในปัจจุบัน แต่ไต้ป็นวัดใหญ่ที่สำคัญของสงฆ์ฝ่ายคามวาสีสีลวัดหนึ่งของเชียงใหม่ เพราะปรากฏเป็นที่ประทับของมหาสวามีหาลยองค์ และมีประวัติเกี่ยวเนื่องกับโบราณวัตถุที่อยู่ในวัดอย่างต่อเนื่องและปัจจุบันยังเป็นศูนย์กลางของการบริหารคณะสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกายภาคเหนือด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์หลวง ครั้งล่าสุดได้มีการบูรณะโดยกรมศิลปากร รูปแบบทางสถาปัตยกรรมประกอบด้วย ส่วนฐาน เป็นฐานเขียงสี่เหลี่ยมจัตุรัสรับฐานปัทมะแห่งสี่เหลี่ยม ซึ่งมีช้างประดับจำนวน ๒๘ เชือก ทั้งสี่ด้านมีบันไดทางขึ้นสู่ลานประทักษิณของเรือนธาตุได้ ส่วนกลางเป็นเรือนธาตุสี่เหลี่ยมเพิ่มมุม โดยเฉพาะจะนำศัสตร์วันออกมีการประดิษฐานพระพุทธรูปทั้งสี่ทิศ โดยเฉพาะจะนำศัสตร์วันออกมีการประดิษฐานพระพุทธรูปแทนกรตมโครดำก่อน ส่วนยอดถัดจากเรือนธาตุเป็นชั้นแปดเหลี่ยมเพิ่มลดหลั่นกันขึ้นไปมีเสาแปดเหลี่ยมประดับจำนวน ๒๘ ต้น พังทลายลงเมื่อปี พ.ศ. ๒๐๘๘

๒. วิหาร มีประวัติกล่าวถึงการสร้างวิหารของวัดนี้หลายครั้งคือตั้งแต่ หลังจากพระเจดีย์หลวงสร้างเสร็จพระราชมารดาของพระเจ้าติโลกราชโปรดให้สร้างวิหารพร้อมกันด้วย ต่อมาราวว พ.ศ. ๒๐๑๗ พระเจ้าติโลกราชโปรดให้รื้อแล้วสร้างขึ้นใหม่ ราว พ.ศ. ๒๐๘๖ พระเมืองแก้ววิหารเกิดเพลิงไหม้จึงสร้างขึ้นบุใหม่ ต่อมาราว พ.ศ. ๒๑๖๓ เริ่มต้นสร้างวิหารอีกครั้งหนึ่ง (แต่เอกสารบางฉบับระบุว่าอีกวิหารหลังเก่าแล้วสร้างในปี พ.ศ. ๒๒๑๑) อย่างไรก็ตามอาจนับบันฉบับบุญบุรีอวิหารหลังนี้เป็นการเริ่มสร้างครั้งสุดท้ายเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๑ โดยพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจันโท) ด้วยความเห็นชอบจากเจ้าแก้วนวรัฐ ลักษณะเป็นวิหารแบบประยุกต์

๓. เจดีย์ราย ๒ องค์ ไม่มีประวัติเกี่ยวกับเจดีย์ทั้งสององค์นี้ แต่จากลักษณะทางศิลปกรรมนั้นอาจจะมีอายุราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ได้ อย่างไรก็ตามอาจเป็นไปได้ว่าเป็นการจำลองแบบและสร้างขึ้นเมื่อไม่นานมานี้เอง

๔. พระอัฏฐารส พระประธานในวิหารซึ่งสร้างมาแล้วตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ลักษณะของศิลปกรรมมีอิทธิพลศิลปะสุโขทัยปะปนด้วย

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๔ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๑๖๘ ลงวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๒๒

วัดชมพู (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งของเชียงใหม่ ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าผู้ใดเป็นผู้สร้างหรือสร้างเมื่อใด มีเพียงแต่คำบอกเล่าว่าเดิมชื่อ วัดใหม่พิมพา เป็นวัดที่มีความเกี่ยวข้องกับพระนางพิมพาซึ่งเป็นชายาของพระยาสุระฤๅไชย (หนานทิพช้าง) ซึ่งเป็นย่าของพระเจ้ากาวิละ

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบเมืองเชียงใหม่ เช่นเดียวกับเจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ ซึ่งคงมีอายุราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๑ แต่อย่างไรก็ตามเป็นการพิจารณาจากรูปแบบทางศิลปกรรมเท่านั้น ๒. ชุ้มประตูโขง ลักษณะของชุ้มโขงมีรากเก็จจำนวนมาก ส่วนยอดเป็นชั้นลด ที่จำลองก่อนหน้านี้ยอดเจดีย์เมืองเชียงใหม่คิดเลียนแบบสกุลช่างลำปางราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๒ ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๓ อาจเป็นหลักฐานที่ยืนยันถึงเรื่องงานพิมพาได้ประการหนึ่ง ๓. โบสถ์ขนาดเล็กทรงพื้นเมืองล้านนา

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ยังไม่ได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

วัดเชียงมั่น (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่กล่าวว่าพญามังรายมาตั้งในชัยภูมิที่เรียกว่า เชียงมั่น เมื่อ พ.ศ. ๑๘๓๙ ครั้นเจ้าพญามังรายย้ายเข้าไปในเวียงใหม่แล้ว ก็ให้ตั้งบ้านน้อยบ้านใหญ่มากนัก ตามคำของเขาเรียกว่าบ้านตำบลสูง ที่เจ้าพญามังรายยั้งพักอยู่ที่นั้น ต่อมาได้สร้างเป็นวัดชื่อวัดเชียงมั่น และเข้าใจว่าเป็นวัดแห่งแรกของเมืองเชียงใหม่

สิ่งสำคัญภายในวัด ๔. เสาอินทขีล เป็นเสาที่ย้ายมาจากวัดอินทขีลซึ่งผู้ให้เหตุผลสอนในการย้ายว่าเป็นเพราะพระเจ้ากาวิละ ถือว่าในการตั้งเมืองใหม่จึงต้องทำพิธีกลับปลาวางสาหลักเมืองใหม่ ๖. กลุ่มพระพุทธรูปที่ประดิษฐานบนฐานชุกชีในวิหาร ส่วนใหญ่จะเป็นพระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัย ศิลปะล้านนา สกุลช่างเชียงใหม่ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๒๑ และบางองค์ก็มีจารึกบอกศักราชในการสร้างด้วย เช่น พระพุทธรูปองค์หนึ่งที่มีจารึกบอกศักราชตรงกับ พ.ศ. ๒๐๒๕ ชนิดสำริด ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๗ เซนติเมตร สูงตลอดฐาน ๑๑๐ เซนติเมตร ฐานกว้าง ๔๕ เซนติเมตร เป็นต้น ๗. งาช้างแกะสลักรูปพระพุทธรูป เป็นงาของช้างชื่อ ปราบเมืองมา หลังจากที่ตายไป แม่เจ้าคำแผ่น เจ้าน้อยมหาพรหม และเจ้าหนานมหาเทพ ได้เป็นผู้คิดสลักไว้

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๗ ตอนที่ ๑๓๑ ลงวันที่ ๑๙ เมษายน ๒๔๘๓ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๔ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดชมพู — เพิ่มเติม

วัดเชียงยืน (ทีฆาชีวอาสรม) (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้างแต่มีเอกสารกล่าวถึงมาแล้วก่อนปี พ.ศ. ๑๙๔๕ เป็นการกล่าวถึงมหาสามีพุทธญาณ วัดเชียงยืนเคยเป็นวัดที่มีความสำคัญด้วย อีกวัดหนึ่งเพราะการครองราชสมบัติของกษัตริย์จะไปสักการะที่วัดนี้ด้วย ดังเช่น ปี พ.ศ. ๒๐๔๘ เมื่อพระยาแก้วเสด็จมาจากล้านช้างเพื่อมาครองเมืองเชียงใหม่ หรือคราวที่พระเจ้ากาวิละจะเข้าเป็นประเพณีที่ต้องมาการที่พระพุทธสิหิงค์ในวิหารวัดเชียงยืนด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ คงเป็นเจดีย์ที่พระเมืองแก้วสร้างเมื่อปี พ.ศ. ๒๐๖๑ และทำพิธียกฉัตร เมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๔ เดิมคงเป็นเจดีย์ทรงระฆัง แต่รูปแบบในปัจจุบันคงมีการบูรณะมากแล้ว โดยเฉพาะส่วนฐานที่ขยายใหญ่มากและเปลี่ยนแบบศิลปะพม่าร่วมสมัย ๒. วิหาร เดิมคงมีวิหารมาแล้วตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๑ เพราะเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธสิหิงค์เจ้า วิหารองค์ปัจจุบันอาจจะเป็นโครงสร้างเก่าคราวสร้างโดยพระเมืองแก้วเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๒ แต่จะมีการบูรณะอีกหลายครั้ง ๓. หอพระรูปแปดเหลี่ยม เป็นรูปแบบของศิลปะพม่า สังเกตได้จากลายปั้นประดับโรงหน้าต่างและชุ้มโขงทางเข้า

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๑๔๕ ลงวันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๒๒

วัดดวงดี (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ปรากฏชื่อเป็นครั้งแรกในหลักฐานเอกสาร ใน พ.ศ. ๒๓๐๔ เจ้าอ้ายลูกเจ้าอ้ายคำมันสีถออกมาปกครองเมืองเชียงใหม่ หลังจากนั้นวัดดวงดีปรากฏชื่ออีกหลายครั้ง โดยเฉพาะชื่อของ ครูบาเกสรปัญโญ ซึ่งเป็นพระชั้นผู้ใหญ่ที่มีส่วนร่วมในพิธีกรรมใหญ่ของเชียงใหม่หลายครั้ง รวมทั้งด้านการศึกษาในวัดด้วย เพราะพบผลงานคัมภีร์ใบลานหลายเรื่องที่ระบุชื่อของ ครูบาเกสรปัญโญเป็นผู้เขียน

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ จากลักษณะของเจดีย์เข้าใจว่าเป็นเจดีย์ทรงระฆังที่มีฐานเถาแปดเหลี่ยม ซึ่งมีอายุราวกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ๒. พระอุโบสถ มีหลักฐานกล่าวถึงการฉลองเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๗ แต่สภาพที่เห็นในปัจจุบันคงมีการซ่อมแซม แต่คงไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้างหลักไปมากนัก ส่วนลวดลายประดับนั้นควรเป็นงานฝีมือช่วงหลังจากการสร้างครั้งแรกแน่นอน ๓. หอไตร แผนผังรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีหลักฐานทางศิลปะมณฑป ซึ่งชั้นบนเป็นรูปแบบที่พิเศษของหอไตรในเชียงใหม่ ด้านนอกมีลายปูนปั้นในประดับ จากลักษณะของลวดลายเข้าใจว่าเป็นงานฝีมือแรกสร้างพร้อมกับ หอไตรที่สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๗ ๔. มีพระพุทธรูปศิลาศิลาปางลายองค์ดังวัดนี้ แต่องค์ที่สำคัญน่าจะได้แก่ พระพุทธรูปาปางมารวิชัยที่มีจารึก ระบุว่า ที่ว่าดวงดันหมากเหนือ ซึ่งเป็นทำรายว่าแท้จริงแล้วจะเป็นวัดดวงดีหรือไม่

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๔ ตอนที่ ๑๑๗ ลงวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๒๐

วัดนันทาราม (ตำบลหายยา อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา แต่เดิมจะเป็นวัดใหญ่วัดหนึ่งที่มีมาก่อน พ.ศ. ๑๙๖๐ และเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จากที่ต่างๆ มาศึกษาพุทธศาสนานิกายหริ (?) ด้วย แม้แต่ราชวงศ์ผ่านเมืองก็ยังทำการพระราชบาลศรีเมืองเชียงใหม่ก็ทรงพันจากนี้ วัดนันทารามจากประวัติศาสตร์เมื่อ พ.ศ. ๒๐๐๘ ด้วยความเสื่อมโทรมลงจนแม้ว่าราวๆ พ.ศ. ๒๔๘๐ จึงกลายเป็นวัดในสังกัดนิกายเชิน ขึ้นกับวัดหมื่นสาร แต่ก็เป็นวัดที่ไม่มีการร้างไปเป็นระยะเวลานานแต่อย่างใด

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับประวัติการสร้างเจดีย์องค์นี้ แต่จากลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบพื้นเมืองของล้านนา เมื่อพิจารณาทางรูปแบบแล้วควรมีอายุราวกลางถึง ปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ๒. วิหาร ถึงแม้จะมีประวัติกล่าวถึงการสร้างวิหารวัดนันทารามเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๗ แต่คงถูกดัดแปลงไปบ้างแล้วโดยเฉพาะลายประดับหน้าแหนบ

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ยังไม่ได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

วัดบวกครกหลวง (ตำบลท่าศาลา อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ไม่ปรากฏหลักฐานในเอกสารตำนานและพงศาวดารเชียงใหม่ จากลักษณะรูปแบบศิลปกรรมน่าจะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๒๔ ลงมา

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. วิหาร เป็นแบบพื้นเมืองล้านนา จากภาพถ่ายเก่า เดิมคงมีมุขยื่นออกมาด้านหน้าเพื่อคลุมบันไดนาคปูนปั้นคายานาค ๒. ภาพจิตรกรรมฝาผนังของวิหาร เป็นจิตรกรรมสีฝุ่นที่เขียนเรื่อง ทศชาติชาดก และพุทธประวัติ แต่เขียนเพียงบางตอนเท่านั้น และยังสลับตำแหน่งประปนกันด้วย

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดบุพพาราม (ตำบลช้างคลาน อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดบุพพาราม ปรากฏชื่อในชินกาลมาลีปกรณ์ กล่าวว่าในปี พ.ศ. ๒๐๔๐ พระเมืองแก้วโปรดฯ ให้สร้างวัดบุพพารามขึ้น ณ พื้นที่ทางด้านทิศตะวันออกนอกเมืองเชียงใหม่ อันเป็นภูมิสถานที่อยู่ของพระราชปิยกา (ปู่) คือ ท้าวศรีบุญเรือง เมื่อครั้งเป็นพระยุพราชเมืองเชียงใหม่ ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ ๒๕ พบว่าวัดนี้กลายเป็นวัดของชาวเงี้ยว (ไทใหญ่) ไปแล้ว

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ทรงระฆังแบบศิลปพม่า-มอญ รุ่นหลังซึ่งคงสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ๒. วิหาร ถึงแม้ว่าจะมีประวัติว่าสร้างตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๑ แต่โครงสร้างของวิหารหลังปัจจุบันนี้ราวว่าจะเป็นโครงสร้างวราวพุทธศตวรรษที่ ๒๔ ตามที่เอกสารระบุว่า ปกคลุมวิหารวัดบุพพารามหลังเก่าไปแล้ว แต่ต่อมาจะมีการต่อเสาของวิหารหลังนี้ จึงทำให้มีรูปทรงที่เตี้ยมาจากรูปแบบที่เป็นจริง สำหรับลวดลายปั้นหน้าแหนบนั้นคงมีการซ่อมใหม่ราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๕ โดยเจ้าแม่ทิพเกสรเป็นประธาน

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๑๔๕ ลงวันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๒๒

วัดป่าแดงหลวง (ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดป่าแดงน่าจะสร้างขึ้นก่อนปี พ.ศ. ๑๙๗๓ เพราะเอกสารระบุว่าเป็นที่พระมหาธรรมคัมภีร์รักจากลังกาแล้วมาพำนักที่นี่ วัดป่าแดงเป็นวัดที่เป็นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ใหม่ ซึ่งเริ่มเป็นที่นิยมมากในสมัยพระเจ้าติโลกราชมาตั้งแต่นั้น จึงมีการสร้างโบราณสถานมากมาย แต่ที่เหลืออยู่ในปัจจุบันนี้คงมีแต่เจดีย์เพียงองค์เดียวเท่านั้น

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงระฆังกลม ส่วนฐานมีช้างล้อม จากลักษณะเข้าใจว่าคงได้อิทธิพลจากเจดีย์ช้างล้อมในศิลปะสุโขทัย และน่าจะสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ แต่สำหรับความเป็นมาของเจดีย์องค์นี้นั้น เอกสารยังให้รายละเอียดที่ต่างกันอยู่ คือพงศาวดารโยนกกล่าวว่าเป็นที่บรรจุอัฐิของพระเจ้าสามฝั่งแกน แต่เอกสารร่วมสมัยและเป็นของฝ่ายวัดป่าแดงกลับไม่กล่าวถึงเช่นนั้น ๒. วิหาร ที่วัดป่าแดง (ใหม่) มีวิหารอยู่หลังหนึ่งแต่ผนังมีเฉพาะบ่อติดด้านหลัง ซึ่งอาจเป็นวิหารที่ระบุในเอกสารว่าสร้างในรัชสมัยพระเจ้าธรรมลังกาเมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๑ แต่ลวดลายที่ประดับหน้าแหนบ และผนังด้านในคงมีการเปลี่ยนแปลงใหม่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๕ แล้ว

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๘ ตอนที่ ๑๗๗ ลงวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๒๔

วัดปราสาท (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดปราสาท ไม่มีเอกสารหรือตำนานฉบับใดกล่าวถึงประวัติความเป็นมาของการสร้างแต่มีการกล่าวถึง พระสัทธรรมฐิติจากวัดปราสาท เมื่อ พ.ศ. ๒๐๓๕ คราวร่วมสังฆกรรมในวัดร่ำเปิง

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. วิหารแบบพื้นเมืองล้านนา มีจรน้ำท้ายวิหาร ประดิษฐานพระพุทธรูป ถึงแม้ประวัติจะกล่าวว่าพระสัทธรรมฐิติสามล้านเป็นผู้สร้างราว พ.ศ. ๒๐๓๕ แต่ได้การบูรณะอย่างต่อเนื่อง ทำเมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๘ โดยนายชัยยา พูนศิริวงศ์ เป็นประธาน แต่สำหรับลายปูนปั้นประดับหน้าแหนบนั้น คงเป็นงานสร้างราวพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ๒. พระพุทธรูปมีจารึก เป็นพระพุทธรูปที่สร้างขึ้นหลังจากเชียงใหม่ตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่าแล้ว แสดงให้เห็นว่าเรื่องของศาสนานั้นอาจไม่เกี่ยวกับการเมืองแต่อย่างใด

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๑๖๙ ลงวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๒๒

วัดพันเตา (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ไม่ปรากฏเอกสารกล่าวถึงระยะเวลาการสร้าง มีแต่เรื่องเล่าว่าใช้เป็นที่ตั้งเตาหล่อพระอัฏฐารสในวิหารวัดเจดีย์หลวง จึงได้ชื่อว่า วัดพันเตา แต่ก่อนมาในราว พ.ศ. ๒๔๑๔ สวรรคตกีวัดพันเตาได้ถูกยกฐานะเป็นสามัญสังฆราชา ตั้งแต่นั้นมาวัดพันเตาคงมีความสำคัญมากขึ้นโดยเป็นวัดที่ใกล้เคียงกับคุ้มหลวงของเจ้าหลวงเมืองเชียงใหม่ในรัชวงศ์ศักดิ์วิราชลำดับที่ ๕ โดยเจ้าอินทวิชยานนท์ได้รื้อและนำมาปลูกสร้างเป็นหอวิหาร

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. หน้าบันไม้แกะสลักเทินประดูตูเข้าวิหาร ๒. ธรรมมาสน์ไม้ในวิหาร

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา เดิมชื่อวัดพระเชียง พระเจ้าผายูทรงสถาปนาเมื่อ พ.ศ. ๑๘๘๘ โดยพระราชทานให้เป็นที่บรรจุอัฐิและอังคารของพระเจ้าคำฟูพระราชบิดาและนิมนต์พระอภยเถระพร้อมศิษย์สงฆ์จากหริภุญชัยมาจำพรรษาที่นี่ หลังจากนั้นกลายเป็นวัดที่เป็นศูนย์กลางของพระสงฆ์นิกายพื้นเมืองเดิมมาอย่างต่อเนื่อง และพระสงฆ์ในวัดนี้ปรากฏบทบาททางการเมืองการปกครองของเชียงใหม่อยู่หลายครั้งด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ประธาน เป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบพื้นเมืองแต่มีฐานช้างล้อม ซึ่งอาจเป็นการยอมรับการเข้ามาของพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ที่มาจากสุโขทัยเข้ามาสู่ศูนย์กลางในลักษณะนั้น เจดีย์องค์นี้น่าจะสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ แต่มีการซ่อมแซมโดยตลอด มณฑปปราสาทด้านหลังสร้างมาแล้วตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ แต่มีการซ่อมแซมครั้งใหญ่หลายครั้ง แต่รูปแบบปัจจุบันนั้นคงเป็นรูปแบบราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๔ นอกจากนี้เกี่ยวกับวิหารยังมีจิตรกรรมลายคำภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องสังข์ทองและสุวรรณหงส์ ซึ่งเขียนโดยช่างชื่อ เจ็กเส็ง และหนานโพธา ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้เขียนเรื่องสุวรรณหงส์คนด้วยจะได้รับอิทธิพลจากภาพกลามลายมาก ในขณะที่ผู้เขียนเรื่องสังข์ทองค่อนข้างจะได้รับอิทธิพลจากภาพวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเชียงใหม่ในยุคนั้นได้เป็นอย่างดี ๓. พระอุโบสถ ปรากฏจารึกบุว่าสร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๕ ลักษณะที่เป็นอยู่ในปัจจุบันคงไม่มีการเปลี่ยนแปลงไปมากนัก นอกจากการเปลี่ยนเสาไม้หน้ามุขด้านทิศเหนือการตัดปลายแปะหน้าแหนบยุคคราวบูรณะ และการปั้นลวดลายปูนปั้นซ่อมตามแบบเดิมที่หน้าแหนบด้านทิศเหนือ หลักฐานเอกสารบางฉบับกล่าวว่าที่เป็นอุโบสถสำหรับทำสังฆกรรมร่วมกันระหว่างภิกษุและภิกษุณี ซึ่งยังคงเป็นปัญหาที่ถกเถียงกันอยู่จะเป็นจริงได้หรือไม่ นอกจากนี้ยังมณฑปทรงปราสาทภายในอุโบสถที่สร้างขึ้นราว พ.ศ. ๒๓๖๑ ด้วย ๔. หอไตร เป็นอาคารสองชั้น ข้างล่างก่ออิฐฐานปุนช่างยนไม้สร้างเสร็จเป็นอาคารไม้สร้างเสร็จ พร้อมกับอุโบสถเมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๕ และคงมีการบูรณะอีกครั้งหนึ่งในสมัยครูบากัญจณะมหาเถระ และการซ่อมครั้งสุดท้ายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๕ การซ่อมครั้งสุดท้ายคงมีการเปลี่ยนลายปูนปั้นที่ผนังไม้และหน้าแหนบมุขใหม่ แต่สำหรับประติมากรรมเทวดาและลวดลายปูนปั้นรูปสัตว์ในกรอบช่องกระจกนั้นคงมีรูปเดิมตั้งแต่แรกสร้าง ๕. มีกลุ่มพระพุทธรูปหลายองค์ไว้ในวัด พระสิงห์ที่สำคัญคือ พระสิงห์ พระเจ้าทิพย์ที่มีจารึกระบุว่าสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๑๖๐ นอกจากนี้ยังมีกลุ่มพระพุทธรูปหินอ่อนอุ้มบาตร กลุ่มพระพุทธรูปหินอ่อนเปิดโลกที่มีอิทธิพลศิลปสุโขทัยเข้ามาปน กลุ่มพระทรงเครื่องที่รับอิทธิพลจากศิลปะอยุธยา และกลุ่มพระที่มีลวดลายประดับสามารถกำหนดอายุถึงราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ได้

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๕๒ ตอนที่ ๗๕ ลงวันที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๔๗ ลงวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๒๒

วัดพระเจ้าเม็งราย หรือ วัดกาละก้อด (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดนี้เดิมชื่อ วัดตานคอด คงจะเพี้ยนมาจากคำว่า กาละก้อด ตามจารึกผยยเงินฝังอยู่ใต้พระประธานในวิหารใหญ่ พบครั้งเมื่อซ่อมแซมวิหาร พ.ศ. ๒๕๑๐ จารึกด้วยอักษรไทยวน (พื้นเมือง)

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. พระพุทธรูปที่จำลองจากพระพุทธสิหิงค์สร้างโดย ศรีสัทธัมมหาลังกราช เมื่อ พ.ศ. ๒๐๑๒ ประดิษฐานอยู่ในวิหารใหญ่ ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๓๐ เซนติเมตร สูงตลอดฐาน ๑๗๓ เซนติเมตร ฐานกว้าง ๑๙๕ เซนติเมตร นอกจากนี้ยังมีกลุ่มพระพุทธรูปปางมารวิชัย สำริดอีกหลายองค์ที่มีจารึกและใช้เป็นรูปแบบของพระพุทธรูปราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ได้ ๒. พระพุทธรูปปางสีลา ประดิษฐานอยู่ในวิหารน้อย ศิลปะล้านนา สกุลช่างเชียงใหม่ ชนิดสำริดหินทอง พุทธศตวรรษที่ ๒๑-๒๒

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๘

วัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร (ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ตำนานวัดพระธาตุดอยสุเทพกล่าวว่า พระธาตุที่สุมณะนำมาจากสุโขทัยนั้น แตกตัวเป็น ๒ องค์ หลังจากบรรจุเจดีย์วัดสวนดอกองค์หนึ่งแล้ว จึงได้อาราธนาอีกองค์หนึ่งขึ้นหลังช้าง เพื่อจะให้ช้างได้เดินขึ้นไปบนยอดดอยสุเทพแล้วคุกเข่าลง ไม่ยอมเดินต่อ จึงสร้างสถูปบรรจุพระธาตุขึ้นในปี พ.ศ. ๑๙๒๗ ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๙ พระเมืองแก้วโปรดให้บูรณะปฏิสังขรณ์ใหม่และเสริมเจดีย์ให้กว้างและสูงขึ้น หลังจากนั้นก็มีการบูรณะและสร้างโบราณสถานในวัดอีกหลายครั้ง พระธาตุดอยสุเทพกลายเป็นโบราณสถานที่ศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของเชียงใหม่สืบมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาราว พ.ศ. ๒๔๗๘ ครูบาศรีวิชัย ได้สร้างถนนขึ้นเดินทางขึ้นดอยสุเทพจนถึงพระธาตุดอยสุเทพสำเร็จ

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงระฆังสิบสองเหลี่ยม จากรูปแบบอาจเป็นลักษณะที่บูรณะในสมัยพระเกษเกล้าราว พ.ศ. ๒๐๘๑ ๒. วิหาร ตามประวัติกล่าวว่าสร้างขึ้น พ.ศ. ๒๓๘๕ โดยพระเจ้ากาวิละ แต่ต่อมาคงกบุรณะอย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญคือบนพนแพเมีรูปแสดงถึงกลุ่มตานหวัฒกษัตริย์ ๓. หลวงพ่อฝนเมือง ประดิษฐานอยู่ในวิหารทารดตรงเรียบทางทิศเหนือของเจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพ ศิลปะล้านนา สกุลช่างเชียงใหม่ พุทธศตวรรษที่ ๒๒ ขนาดหน้าตักกว้าง ๕๔ เซนติเมตร สูงตลอดฐาน ๗๕ เซนติเมตร ฐานกว้าง ๔๕ เซนติเมตร ๔. กลุ่มพระพุทธรูปปางมารวิชัยประดิษฐานอยู่ในระเบียงรอบองค์พระธาตุดอยสุเทพ ศิลปะล้านนา สกุลช่างเชียงใหม่ พุทธศตวรรษที่ ๒๑-๒๒ ชนิดสำริดทอง ขนาดหน้าตักกว้าง ๗๔ เซนติเมตร สูงตลอดฐาน ๙๒ เซนติเมตร ฐานกว้าง ๗๕ เซนติเมตร ๕. ภาพจิตรกรรมฝาผนังรอบระเบียงซึ่งเขียนโดย บุญปั้น พงษ์ประดิษฐ์ เป็นภาพจิตรกรรมตามแบบจิตรกรรมตะวันตก

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๔ มีนาคม ๒๔๗๘

วัดร่ำเปิง (วัดตะโปทาราม) (ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา มีจารึกซัดแจงว่าพระยอดเชียงรายโปรดให้สร้างวัดตะโปทารามในปี พ.ศ. ๒๐๑๕

สิ่งสำคัญภายในวัด เจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงปราสาทที่สร้างขึ้นพร้อมกับวัดเมื่อ พ.ศ. ๒๐๑๕ ลักษณะคล้ายเจดีย์ในศิลปะจีนแต่ได้นำมาดัดแปลงประสานกับรูปแบบของเจดีย์ทรงปราสาทแบบพื้นเมือง จนทำให้เป็นรูปแบบที่แตกต่างไปและพบเพียง ๓ องค์เท่านั้นในเมืองเชียงใหม่

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๔ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๔ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดโลกโมฬี (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดโลกโมฬีสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๐๗๐ โดยพระเกษเกล้าโปรดให้ยกบ้านหัวเวียงให้เป็นวัด จากนั้นให้สร้างเจดีย์และวิหารในปี พ.ศ. ๒๐๗๑ และเมื่อพระเกษเกล้าสวรรคตได้นำอัฐิมาบรรจุที่เจดีย์วัดด้วย มีข้อความกล่าวถึงวัดโลกโมฬีหลายครั้งนกันทั้งในราว พ.ศ. ๒๔๔๐ ก็ยังเป็นวัดที่ขึ้นทะเบียนหมายเลขบสถวัดเจดีย์หลวง หลังจากนั้นไม่ทราบว่าร้างไปเมื่อใด

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ทรงปราสาท จากลักษณะและพัฒนาทางศิลปกรรมคงเป็นเจดีย์ที่สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๐๗๑ นั้นเอง สิ่งที่โดดเด่นคือ ประติมากรรมรูปเทวดาที่ประดับตามมุมยกเก็จของเรือนธาตุ ๒. ซากวิหาร

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๗๖ ตอนที่ ๑๐๔ ลงวันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๐๒ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๖ ตอนที่ ๙๗ ลงวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๒๒

วัดศรีเกิด (ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา วัดศรีเกิด ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อใด แต่พบชื่อในโคลงนิราศหริภุญไชย แต่งราว พ.ศ. ๒๐๖๐ สันนิษฐานว่าอาจมีชื่อว่า วัดหลวงโพธิรุกขปีขาราม เพราะปรากฏในศิลาจารึกว่าเจ้าพระเจ้าแสงคมเข้ามาประดิษฐานในพระวิหาร

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. วิหาร เดิมคงสร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าแสงคมสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๐๔๗ แต่รูปแบบปัจจุบันนั้นได้รับการบูรณะจนเปลี่ยนรูปแบบไปมากแล้ว

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๒. พระเจ้าแสงคม เป็นพระที่พระเจ้าติโลกราชโปรดให้หล่อขึ้นที่วัดป่าตาลน้อยเมื่อ พ.ศ. ๒๐๑๗ โดยมีอิทธิพลจากศิลปะอยุธยาเข้ามาปะปนด้วย

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๖ ตอนที่ ๗๕ ลงวันที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๘

วัดสวนดอก (ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา เมื่อ พ.ศ. ๑๙๑๔ พระเจ้ากือนาได้ยกอุทยานของพระองค์ให้เป็นวัดชื่อว่า วัดสวนดอกไม้ จากนั้นพระองค์ยังได้อาราธนาพระมหาสุมนเถระจากวัดพระยืนให้มาจำพรรษาเมืองเชียงใหม่ที่พระอารามแห่งนี้ ต่อมาราว พ.ศ. ๒๔๖๖ พระสุมนเถระได้สร้างเจดีย์ขึ้น เพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่นำมาด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ประธานทรงระฆังแบบพื้นเมืองตั้งอยู่บนฐานขนาดใหญ่ที่แต่เดิมควรมีช้างประดับโดยรอบ ทั้งสี่ด้านของฐานมีคชานปนาปทักษิณด้านตะวันออกสี่ด้าน มีกระจายคานปนปั้นกลิ่นผลไม้เดียวกันนี้เอง สำหรับเจดีย์และโขงบนไต่ชั้นนำจะซ่อมครั้งใหญ่ในสมัยครูบาศรีวิชัย เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ ๒. วิหาร เป็นวิหารโถงขนาดใหญ่ สร้างในสมัยครูบาศรีวิชัย ๓. กู่บรรจุอัฐิเชื้อสายเจ้าผู้ครอง นครเชียงใหม่ ๔. พระเจ้าก้าดั้น ประดิษฐานอยู่ในพระวิหารวัดเก่าดั้น ซึ่งปัจจุบันวัดเก่าดั้นได้รวมเข้าเป็นเดียวกับวัดสวนดอกตามหลักฐานเอกสารระบุว่าเริ่มสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๙ จากนั้นในปี พ.ศ. ๒๔๓ ได้ย้ายไปประดิษฐานที่อุโบสถวัดสวนดอก

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๔ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดหัวข่วง (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ในเอกสารไม่ปรากฏประวัติการสร้างวัด แต่ระบุว่า พ.ศ. ๒๐๖๑ ในรัชสมัยของพระเมืองแก้วโปรดให้ชูดฐานสถูปองค์ใหญ่ในวัดแสนเมืองมา และให้ก่อขึ้นใหม่ พร้อมทั้งบรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ด้วย

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ทรงระฆังที่มีแผนผังรูปสิบสองเหลี่ยม ตั้งแต่ส่วนฐานถึงชั้นมาลัยเถา ถึงแม้จะมีประวัติกล่าวว่าสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๑ แต่ลักษณะปัจจุบันน่าจะเป็นการบูรณะใหม่ ครั้งใหญ่ เจ้าฟ้าสุโธธรรมราชา เมื่อ พ.ศ. ๒๑๙๗ ๒. พระพุทธรูปศิลาปางมารวิชัย มีจารึกที่ฐานระบุถึงผู้สร้างและเวลาสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๔ ซึ่งอาจเป็นโบราณวัตถุที่ยืนยันถึงการสร้างวัดแสนเมืองมาที่มีก่อนสมัยพระเมืองแก้ว

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๒๒

วัดอินทขีล (ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา กลุ่มโบราณสถานสะดือเมืองหรือวัดอินทขีลไม่ปรากฏหลักฐานด้านประวัติการสร้าง ส่วนโบราณสถานที่เหลืออยู่เข้าใจว่าคงสร้างมาแล้วราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ส่วนประวัติตามเอกสารพบว่า พ.ศ. ๒๑๓๗ ครั้งพระเจ้ากาวิละสร้างวิหารวัดอินทขีล

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์แปดเหลี่ยม เข้าใจว่าสร้างราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๐ โดยมีต้นแบบจากศิลปหริภุญชัยและอาจเกี่ยวพันกับศิลปะพม่าที่พุกามด้วย เจดีย์องค์นี้เข้าใจว่ามีการซ่อมอีกราว ๒ ครั้ง เมื่อสังเกตจากลวดลายปูนปั้น ๒. เจดีย์ทรงระฆังแบบพื้นเมืองอายุราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ลงมา ซึ่งสร้างครอบทับเจดีย์ทรงปราสาทที่จะนำประดิษฐานพระพุทธรูปยืนไว้ภายใน

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม) (ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่)

ประวัติความเป็นมา ตามประวัติกล่าวว่าวัดอุโมงค์สร้างเมื่อ พ.ศ. ๑๘๔๐ เป็นวัดที่พญามังรายโปรดให้สร้างขึ้น ณ บริเวณป่าให้เป็นที่พำนักของพระภิกษุฝ่ายอรัญวาสีจากลังกา ๕ รูป โดยยึดแบบแผนของลังกาวงศ์เป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นการแบ่งเขตพุทธาวาส สังฆาวาส หรือรูปทรงของเจดีย์ ต่อมาราว พ.ศ. ๒๐๖๓ พระเจ้ากือนาได้บรรจุพระบรมสาริกธาตุ ในเจดีย์องค์ใหญ่ ในขณะนั้นวัดนี้ชื่อว่า เวสุกฏิยาราม ซึ่งหมายถึง วัดป่าไผ่ แต่ชาวบ้านทั่วไป มักเรียกว่า วัดอุโมงค์เถรจันทร์

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ทรงระฆังกลม มีอิทธิพลจากศิลปะพม่าแบบพุกาม ต่อมาคงมีการบูรณะตามเอกสารระบุในสมัยพระเมืองแก้ว การบูรณะครั้งสุดท้ายคือ การปรับปรุงยอดให้เป็นแบบศิลปะพม่ายุคหลัง ได้เจดีย์องค์นี้มีกรุและภาพจิตรกรรมรูปดีดพุทธประวัติ นับเป็นรูปแบบจิตรกรรมที่เก่าที่สุดของล้านนาในขณะนี้ ทางด้านทิศเหนือมีอุโมงค์ซึ่งมีภาพจิตรกรรมฝาผนังประดับด้วย เท่าที่เหลืออยู่เป็นภาพดอกไม้ ใบไม้ และสัตว์ ซึ่งน่าจะมีอิทธิพลผสมกันระหว่างศิลปะพม่าและจีน เข้าใจว่าเป็นภาพที่เขียนขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๒๑ แล้ว

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ๑. ประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๔๒ ตอนที่ ๙๕ ลงวันที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๘ ๒. ประกาศกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดเจดีย์เหลี่ยม (ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี)

ประวัติความเป็นมา วัดเจดีย์เหลี่ยม ปรากฏหลักฐานถึงการสร้างเจดีย์ในวัดนี้เมื่อ พ.ศ. ๑๘๓๑ ซึ่งเป็นเจดีย์ที่พญามังรายโปรดให้สร้างขึ้นเวียงกุมกาม ลักษณะของเจดีย์จำลองแบบมาจากเจดีย์สุวรรณจังโกฐิหรือกู่กุดของวัดจามเทวี จังหวัดลำพูน ซึ่งสร้างมาก่อนเป็นเวลานานแล้ว

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. เจดีย์ คงเป็นเจดีย์องค์เดียวกับที่พญามังรายสร้างไว้ แต่หลักฐานที่พบการซุดแต่งทำให้เชื่อว่ามีการบูรณะหลายครั้ง แต่รูปทรงของเจดีย์ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ที่เปลี่ยนไปคือลวดลายประดับ พระพุทธรูปในซุ้มจระนำ จากสภาพปัจจุบันเข้าใจว่าเป็นงานฝีมือครั้งสุดท้ายสมัยหลวงโยธานุการปฏิสังขรครบรอบ ๖๐ ปี เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๕ ๒. พระพุทธรูปปางมารวิชัย ประดิษฐานเป็นพระประธาน อยู่ในพระวิหาร ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ ๒๑ ชนิดสำริด ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๐๕ เซนติเมตร สูงทั้งฐาน ๑๔๖ เซนติเมตร

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๗ ตอนที่ ๔๑ ลงวันที่ ๑๙ มีนาคม ๒๕๒๓

วัดกานโถม (ช้างค้ำ) (ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี)

ประวัติความเป็นมา ปรากฏชื่อวัดแห่งนี้ในพงศาวดารซึ่งระบุไว้ว่าพญามังรายโปรดให้สร้างวิหารวัดกานโถมขึ้นในราวปี พ.ศ. ๑๘๓๑ และสร้างเจดีย์เมื่อ พ.ศ. ๑๘๓๑ นอกจากนี้บริเวณวัดกานโถม ยังมีต้นศรีมหาโพธิ์ ที่ได้อัญเชิญเสด็จมาจากเมืองลังกาในครั้งโบราณ และยังพบหลักฐานทางโบราณคดีที่สำคัญคือ จารึกหินทรายสีแดง แบ่งอักษรในการจารึกเป็น ๓ ชนิด คือ อักษรมอญ อักษรร่วมสมัยระหว่างอักษรมอญและอักษรไทย และอักษรสุโขทัยและฝักขาม รุ่นแรก

สิ่งสำคัญภายในวัด ได้แก่ ธรรมวิหารและเจดีย์

การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน ยังไม่ได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

วัดหางดง (ตำบลหางดง อำเภอหางดง)

ประวัติความเป็นมา วัดหางดง ตั้งขึ้นเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. ๒๓๒๐

สิ่งสำคัญภายในวัด ๑. พระวิหาร มีแผนผังมีชื่ออกด้านข้างซึ่งควรเป็นแผนผังของวิหารราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ที่หน้าแหนบวิหารและเสาภายในวิหารประดับด้วยลายปูนปั้นที่มีมือเป็นเอกลักษณ์ นอกจากนี้ยังมีภาพจิตรกรรมฝาผนังแต่เขียนไม่เสร็จ ๒. ธรรมมาสน์ ชนิดไม้ทาชาดเขียนลายทองประดับกระจก ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ ๒๕ กว้างยาว ๑๔๙ เซนติเมตร สูง ๔๘๒ เซนติเมตร

*

โบราณวัตถุโบราณสถาน (ต่อ)

อ่านเพิ่มเติม: วัดอุโมงค์ เชียงใหม่: เจาะลึกอุโมงค์โบราณ 700 ปี กลางป่าเชิงดอย

About Us & Content Policy

Our Mission

Terra Lanna Travel was founded out of a love for Lanna history and culture.

Hotels & Tours: A Supporting Role

The hotel accommodations and tour programs featured on this site are a supplementary source of income.

Our Role

Our main role is to tell stories and share knowledge about Lanna history.

About Our Images

The images on this website include both genuine photographs and AI-restored images from old black-and-white photographs.

Privacy Policy / นโยบายความเป็นส่วนตัว

Last updated: 26 April 2026 | อัปเดตล่าสุด: 26 เมษายน 2569

1. ข้อมูลที่เราเก็บรวบรวม / What We Collect

เราเก็บข้อมูลเฉพาะที่จำเป็นต่อการให้บริการ ได้แก่:

  • ชื่อ อีเมล และข้อความที่คุณส่งผ่านแบบฟอร์มติดต่อ
  • ข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (หน้าที่เยี่ยมชม, แหล่งที่มา) ผ่าน first-party cookies
  • Name, email, and message submitted via contact form
  • Website usage data (pages visited, referral source) via first-party cookies

2. วิธีที่เราใช้ข้อมูล / How We Use It

  • ตอบคำถามและจัดการการจองทัวร์ / Respond to enquiries and manage tour bookings
  • วิเคราะห์ว่า content ใดเป็นประโยชน์กับผู้เยี่ยมชม / Understand which content is useful
  • ปรับปรุงเว็บไซต์และบริการ / Improve our website and services

3. Affiliate Links & Partner Disclosures

เว็บไซต์นี้มีลิงก์ affiliate ไปยัง Agoda, Viator และ Trip.com เมื่อคุณคลิกลิงก์เหล่านี้และทำการจอง เราอาจได้รับค่าคอมมิชชัน โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับคุณ ราคาที่แสดงบนเว็บไซต์นี้สำหรับที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) เป็นราคาสดที่ดึงมาจากพาร์ทเนอร์โดยตรง ส่วนราคาที่ Trip.com ต้องคลิกออกไปเช็คที่เว็บพาร์ทเนอร์โดยตรง

This site contains affiliate links to Agoda, Viator, and Trip.com. When you click these links and make a booking, we may earn a commission at no extra cost to you. Hotel prices (Agoda) and tour prices (Viator) shown on this site are live prices pulled directly from our partners; Trip.com prices require clicking through to the partner's own site. Affiliate cookies are only set when you click these links directly.

4. Cookies & Tracking Technologies

เราใช้คุกกี้ (Cookies) และเทคโนโลยีติดตามที่จำเป็นเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการให้บริการ:

  • คุกกี้การตั้งค่า (Preference Cookies): จำการตั้งค่าภาษา (TH / EN) และสถานะการยินยอมคุกกี้ของคุณ
  • คุกกี้สถิติและการวิเคราะห์ (Analytics Cookies): วิเคราะห์แนวโน้มการเข้าชมหน้าเว็บเพื่อปรับปรุงคุณภาพเนื้อหา ผ่าน Google Analytics (G-CSV1H77PY8)

We use cookies and similar technologies to enhance your browsing experience:

  • Preference Cookies: Remember your selected language and cookie banner consent status.
  • Analytics Cookies: Help us understand audience engagement and improve article quality via Google Analytics.

5. นโยบายโฆษณา Google AdSense / Google AdSense Advertising Disclosures

เว็บไซต์นี้ใช้บริการโฆษณาจาก Google AdSense เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและการผลิตเนื้อหาคุณภาพ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและนโยบายความเป็นส่วนตัวของ Google เราขอแจ้งให้ผู้ใช้ทราบดังนี้:

  • ผู้ให้บริการภายนอก ซึ่งรวมถึง Google ใช้คุกกี้ (รวมถึง DoubleClick cookie) เพื่อแสดงโฆษณาตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์นี้หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในอินเทอร์เน็ตของผู้ใช้ในอดีต
  • การใช้คุกกี้เพื่อการโฆษณาช่วยให้ Google และพาร์ทเนอร์สามารถแสดงโฆษณาที่เกี่ยวข้องและตรงกับความสนใจของผู้ใช้ อิงตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์ของเราและ/หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
  • ผู้ใช้มีสิทธิ์เลือกปิดการใช้งาน (Opt-out) โฆษณาที่ปรับแต่งตามโปรไฟล์ความสนใจส่วนบุคคลได้ทุกเวลา โดยเข้าไปที่ Google Ads Settings หรือเข้าไปที่เว็บไซต์ www.aboutads.info เพื่อปิดการใช้คุกกี้ของผู้ให้บริการภายนอกสำหรับการโฆษณาตามความสนใจ

This website partners with Google AdSense to display advertisements. In strict accordance with Google AdSense Publisher Policies, please be advised:

  • Third-party vendors, including Google, use cookies (including the DoubleClick cookie) to serve ads based on a user's prior visits to this website or other websites across the Internet.
  • Google's use of advertising cookies enables it and its partners to serve personalized ads to users based on their visits to our site and/or other sites on the Internet.
  • Users may opt out of personalized advertising at any time by visiting Google Ads Settings. Alternatively, users can opt out of a third-party vendor's use of cookies for personalized advertising by visiting www.aboutads.info.

6. สิทธิ์ของคุณ / Your Rights (PDPA & GDPR)

ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และมาตรฐานสากล คุณมีสิทธิ์:

  • ขอดู แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนตัวของคุณ
  • ถอนความยินยอมได้ทุกเวลา
  • Request access to, correction, or deletion of your personal data
  • Withdraw consent at any time

7. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเรื่องข้อมูลส่วนตัว: terralanna67@gmail.com

For privacy enquiries: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย

Terms of Service / ข้อกำหนดการใช้งาน

Last updated: 25 September 2026 | อัปเดตล่าสุด: 25 กันยายน 2569

1. เกี่ยวกับบริการของเรา / About Our Service

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("เรา", "Terra Lanna") ให้บริการเว็บไซต์ที่รวมหลายส่วนเข้าด้วยกัน ได้แก่ ที่พัก Nampiangdin Boutique Hotel ทัวร์ฟาร์มออร์แกนิกที่ลำพูน โปรแกรมทัวร์คัดสรร ไดเรกทอรีโรงแรมพร้อมราคาสดจากพาร์ทเนอร์ บล็อกเรื่องราวเชิงวัฒนธรรมล้านนา และ "ห้องสมุดล้านนา" ซึ่งเป็นคลังหนังสือประวัติศาสตร์/วัฒนธรรมล้านนาที่แปลและเรียบเรียงขึ้นใหม่ การใช้งานเว็บไซต์นี้ถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับนี้

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("we", "Terra Lanna") operates a website combining several parts: Nampiangdin Boutique Hotel accommodation, organic farm tours in Lamphun, curated tour programs, a hotel directory with live partner pricing, a Lanna culture blog, and the "Lanna Library" (ห้องสมุดล้านนา) — a collection of translated and re-edited Lanna history and culture books. By using this website, you agree to these Terms.

2. เนื้อหาบล็อกและห้องสมุดล้านนา / Blog & Lanna Library Content

บทความบล็อกและหนังสือใน "ห้องสมุดล้านนา" เป็นผลงานที่เรียบเรียง แปล และดัดแปลงขึ้นโดย Terra Lanna จากแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์/วรรณกรรมล้านนาสาธารณะ โดยมีเจตนาเพื่อการสานต่อและอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนาให้เข้าถึงได้ในหลายภาษา เนื้อหาที่แปล/เรียบเรียงใหม่นี้เป็นลิขสิทธิ์ของ Terra Lanna ส่วนผลงานต้นฉบับยังคงเป็นของผู้ประพันธ์/สำนักพิมพ์เดิมตามที่ระบุไว้ในแต่ละเล่ม รูปภาพประกอบบางส่วนเป็นภาพถ่ายจริง และบางส่วนสร้าง/บูรณะขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI จากภาพถ่ายเก่าขาวดำ (ดูรายละเอียดที่หน้า About Us) เนื้อหาทั้งหมดจัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการศึกษาและวัฒนธรรม ห้ามคัดลอกหรือนำไปเผยแพร่ซ้ำเพื่อการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

Blog articles and books in the "Lanna Library" are compiled, translated, and adapted by Terra Lanna from public Lanna historical/literary sources, with the intent of continuing and preserving Lanna culture in multiple languages. This translated/re-edited content is copyrighted by Terra Lanna; original source works remain the property of their original authors/publishers as credited within each volume. Some accompanying images are genuine photographs, while others are AI-restored or AI-generated from old black-and-white photographs (see the About Us page for details). All content is produced for educational and cultural purposes. Copying or commercial redistribution without written permission is prohibited.

3. การจองผ่านลิงก์พาร์ทเนอร์ / Bookings via Partner Links

ราคาที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) ที่แสดงบนเว็บไซต์ดึงมาจากพาร์ทเนอร์แบบสด แต่การจองจริงจะเกิดขึ้นบนเว็บไซต์ของพาร์ทเนอร์นั้นๆ ซึ่งอยู่ภายใต้ข้อกำหนดและนโยบายการยกเลิก/คืนเงินของพาร์ทเนอร์เอง ไม่ใช่ของ Terra Lanna เราเป็นเพียงผู้แนะนำ (affiliate) และไม่ใช่คู่สัญญาในการจองนั้น จึงไม่รับผิดชอบต่อปัญหาการให้บริการ การยกเลิก หรือข้อพิพาทที่เกิดจากพาร์ทเนอร์ (รายละเอียดค่าคอมมิชชัน affiliate ดูที่ Privacy Policy)

Hotel (Agoda) and tour (Viator) prices shown on this site are pulled live from our partners, but the actual booking is completed on the partner's own website and is governed by that partner's own terms and cancellation/refund policy — not Terra Lanna's. We act only as an affiliate referrer and are not a party to that booking contract, and are not responsible for service issues, cancellations, or disputes arising from the partner. (See Privacy Policy for affiliate commission details.)

4. การใช้งานที่ไม่เหมาะสม / Prohibited Use

ห้ามใช้เว็บไซต์นี้เพื่อ: ละเมิดกฎหมายไทยหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง, คัดลอก/ดึงข้อมูล (scrape) เนื้อหาจำนวนมากโดยไม่ได้รับอนุญาต, หรือพยายามเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต

You may not use this website to: violate Thai or applicable law, scrape or bulk-extract content without permission, or attempt unauthorized system access.

5. ข้อจำกัดความรับผิด / Limitation of Liability

เราให้ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้ "ตามสภาพที่เป็นอยู่" โดยพยายามอย่างสมเหตุสมผลให้ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน แต่ไม่รับประกันว่าเนื้อหา ราคา หรือความพร้อมให้บริการจะถูกต้อง สมบูรณ์ หรือปราศจากข้อผิดพลาดตลอดเวลา Terra Lanna ไม่รับผิดต่อความเสียหายทางอ้อม ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หรือการสูญเสียผลกำไร ที่เกิดจากการใช้เว็บไซต์นี้หรือบริการของพาร์ทเนอร์ ภายใต้ขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต

We provide information on this website "as is" and make reasonable efforts to keep it accurate and current, but do not guarantee that content, prices, or availability are correct, complete, or error-free at all times. To the maximum extent permitted by law, Terra Lanna is not liable for indirect, incidental damages, or loss of profit arising from use of this website or our partners' services.

6. กฎหมายที่ใช้บังคับ / Governing Law

ข้อกำหนดฉบับนี้อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ข้อพิพาทใดๆ ให้อยู่ในเขตอำนาจศาลไทย

These Terms are governed by the laws of Thailand. Any disputes shall be subject to the jurisdiction of Thai courts.

7. การเปลี่ยนแปลงข้อกำหนด / Changes to These Terms

เราอาจปรับปรุงข้อกำหนดนี้เป็นครั้งคราว การใช้งานเว็บไซต์ต่อไปหลังการเปลี่ยนแปลงถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับใหม่

We may update these Terms from time to time. Continued use of the website after changes constitutes acceptance of the revised Terms.

8. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเกี่ยวกับข้อกำหนดการใช้งาน: terralanna67@gmail.com

For questions about these Terms: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย