คู่มือท่องเที่ยวเชียงใหม่ 2026

ดูเพิ่ม →
คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

เจาะลึกระดับบัตร CAD Chiang Mai Khomloy Sky Lantern Festival 2026 ทั้ง 6 โซนที่นั่ง จุดนัดขึ้นรถ CMECC และ MAY

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน 25 พฤศจิกายน 2026 จากประตูท่าแพถึงสำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ พร

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

เทียบข้อดีข้อเสียแบบไม่กั๊ก ระหว่างเที่ยวงานยี่เป็งฟรีในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่ กับการซื้อบัตรงาน CAD ขอมลอย 4,9

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

เจาะลึก 8 ร้านอาหารและห้องอาหารริมแม่น้ำปิงสำหรับดินเนอร์คืนลอยกระทง 24–25 พฤศจิกายน 2026 พร้อมงบประมาณเซตเมนู

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

แผนเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน ฉบับคนไม่มีรถส่วนตัว นั่งรถไฟด่วนขบวนพิเศษมาลงสถานีเชียงใหม่ช่วงเช้า ต่อสองแถวแ

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ทำความรู้จักประเพณีจุดผางประทีปดินเผาบูชาเมืองเชียงใหม่ในเทศกาลยี่เป็ง ความเชื่อล้านนาเรื่องแสงสว่างดับมืด บรร

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

คู่มือเอาตัวรอดเรื่องการเดินทางคืนลอยกระทงเชียงใหม่ 24–25 พฤศจิกายน 2026 จุดปิดถนนตั้งแต่ 16:00–17:00 น. เหตุผ

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

เจาะลึกการเช่าชุดพื้นเมืองล้านนา (ผ้าซิ่น เสื้อปั๊ด ชุดหม้อห้อม) ย่านประตูท่าแพ อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ และถนนรา

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

รีวิว 5 รูฟท็อปบาร์วิวสวยที่สุดในเชียงใหม่สำหรับค่ำคืนยี่เป็งและลอยกระทง 2026 พร้อมเงื่อนไข Minimum Spend การแ

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

รีวิว The Inside House เชียงใหม่ โรงแรมบูติก 5 ดาวในคูเมืองเก่า คฤหาสน์สีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา สระว่ายน้ำกระ

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

คู่มือเลือกที่พักดอยสะเก็ด เชียงใหม่ บ่อน้ำพุร้อนดอยสะเก็ด รีสอร์ตสุขภาพ วิลล่าสไตล์เซน แช่น้ำแร่ธรรมชาติผ่อนค

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

รวมโรงแรมริมแม่น้ำปิงที่ดีที่สุดในเชียงใหม่ ย่านวัดเกตและช้างคลาน สัมผัสความเงียบสงบ ชมวิวพระอาทิตย์ตก รีสอร์ต

เรื่องใหม่จากเชียงใหม่

อ่านทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลพิเศษ

ดีลโรงแรมและที่พักเชียงใหม่ ลดสูงสุด 60%

เช็คราคาโปรโมชั่นพิเศษ จองตรงผ่าน Agoda พาร์ทเนอร์อย่างเป็นทางการ การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

ห้องสมุดล้านนา

ดูห้องสมุดทั้งหมด →

เก่าดี: ประเพณีและวัฒนธรรมล้านนาแต่โบราณ

พระครูโสภณกิตติญาณ (มหาสิงห์ ดวงวิไล)

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

พระเจริญ จรณสมฺปนฺโน (หัวหน้าห้องสมุด มจร. วิทยาเขตเชียงใหม่)

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

กรมศิลปากร กองโบราณคดี ฝ่ายอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนังและประติมากรรมติดที่ · เรียบเรียงโดย ธวัชชัย ปุณณลิมปภุล

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ประธานอำนวยการ: พระธรรมดิลก จันทร์ กุสโล | บรรณาธิการ: พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน)

โชติการาม...บูรพาจารย์

โชติการาม...บูรพาจารย์

พระครูโสภณกวีวัฒน์ (ผู้รวบรวมและเรียบเรียง โดยฉันทานุมัติของพระพุทธพจนวราภรณ์ จันทร์ กุสโล) | จัดพิมพ์โดยคณะสงฆ์ธรรมยุต เชียงใหม่-ลำพูน-แม่ฮ่องสอน

ประเพณีไทยภาคเหนือ

สงวน โชติสุขรัตน์ | คำนิยมโดย พระธรรมราชานุวัตร และ เสฐียรโกเศศ (พระยาอนุมานราชธน) | จัดพิมพ์โดย สงวนการพิมพ์

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่

อยากอ่านเรื่องแบบไหนวันนี้?

อ่านทั้งหมด →

ย่านไหนก็มีเรื่องเล่า

Lamphun · ภาคเหนือของไทย

สวนอินทรีย์
แท้จริง

สวนที่ดูแลมากกว่า 20 ปี บนผืนดินลำพูน — ด้วยความเชื่อว่าอาหารที่ดีเริ่มต้นจากดินที่ดี

20+ปีแห่งการดูแล
50+ชนิดพืชสมุนไพร
100%อินทรีย์แท้จริง
Scroll
อัปเดตเดือนนี้ ปฏิทินกิจกรรมเชียงใหม่ ตุลาคม 2569 อ่านรายการทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลที่พัก

วางแผนทริปเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดี ลดสูงสุด 60%

พักผ่อนใกล้จุดนัดพบทัวร์ ย่านนิมมานฯ และคูเมืองเก่า การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยกเลิกฟรี 100% Pay at Hotel
ดูโปรโมชั่นโรงแรม Agoda
TRIP.COM OFFICIAL PARTNER · ทัวร์และตั๋ว

จองบัตรเข้าชม กิจกรรม และเดย์ทัวร์เชียงใหม่ การันตีราคาดีที่สุด

เปิดประสบการณ์เที่ยวเชียงใหม่แบบครบวงจร ทัวร์ดอยอินทนนท์ ปางช้าง ล่องแก่ง บัตรเข้าสวนสัตว์ไนท์ซาฟารี และเวิร์กช็อปวัฒนธรรม จองง่าย ยืนยันทันที พร้อมรับคะแนน Trip Coins ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยืนยันทันที Instant Confirmation Trip Coins Reward
จองทัวร์ & ตั๋ว Trip.com
เรียงตาม:

Terra Lanna กำลังรวบรวมและแปลหนังสือหายากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตล้านนา เพื่อเก็บรักษาและส่งต่อเรื่องราวเหล่านี้ให้ผู้อ่านทั่วโลก

เรียงตาม:
Nampiangdin Boutique Hotel Chiang Mai
ที่พักของเรา

Nampiangdin Boutique Hotel

โรงแรมบูติค 4 ดาว สไตล์ล้านนา ใจกลางเชียงใหม่

★★★★ 4-Star Boutique 46 ห้องพัก 15 นาทีจากสนามบิน ฟรีรับส่งสนามบิน
46
ห้องพัก
4★
Star Boutique
20+
ปีแห่งประสบการณ์
15 min
จากสนามบิน
4.8 Google Reviews
★★★★★
8.9 Booking.com
4.5 TripAdvisor
★★★★ 4-Star Boutique
เกี่ยวกับเรา

ประสบการณ์ล้านนา
ที่แท้จริง

Nampiangdin Boutique Hotel คือโรงแรมบูติคระดับ 4 ดาว ที่ผสมผสานสถาปัตยกรรมล้านนาโบราณเข้ากับความสะดวกสบายสมัยใหม่ ตั้งอยู่ใจกลางเชียงใหม่ บนถนนนันทาราม ห่างจากสนามบินเพียง 15 นาที มีบรรยากาศอบอุ่น บริการจากหัวใจ พร้อมสวนร่มรื่น สระว่ายน้ำกลางแจ้ง และร้านอาหารที่คัดสรรวัตถุดิบท้องถิ่น

ห้องพัก

เลือกประสบการณ์ที่ใช่สำหรับคุณ

ทุกห้องมีระเบียงส่วนตัว วิวสระว่ายน้ำ แอร์ WiFi ฟรี มินิบาร์ และอาหารเช้ารวม

สิ่งอำนวยความสะดวก

ครบครันทุกความต้องการ

★★★★★

"ห้องพักกว้างขวาง สะดวกสบายมาก การตกแต่งสวยงามมาก ทีมงานบริการดีเยี่ยมเหมือนโรงแรม 5 ดาว อาหารเช้าสดอร่อยหลากหลาย"

นักท่องเที่ยว · Booking.com
★★★★★

"Spacious and comfortable with excellent design. The staff provided truly five-star service. Beautiful garden atmosphere and incredibly peaceful."

International Guest · TripAdvisor
★★★★★

"บริการรับส่งสนามบินสะดวกมาก สวนสวยงาม งานไม้แกะสลักประณีต ประทับใจตั้งแต่เข้าประตูจนถึง Check-out"

ผู้เข้าพัก · Google Reviews
เขียน Google Review
ที่ตั้งและติดต่อ

เดินทางมาหาเรา

ที่อยู่
14/3 Nantaram 5Kor, Nantaram Road
Tambol Haiya, Amphoe Muang
Chiang Mai 50100, Thailand
โทรศัพท์
เว็บไซต์
การเดินทาง
ห่างจากสนามบินนานาชาติเชียงใหม่ 15 นาที
ห่างจากประตูเมือง 1 กม.
CHIANG MAI HOTEL DIRECTORY

ที่พักในเชียงใหม่

ค้นหา เปรียบเทียบราคา และดูพิกัดความสะดวกสบายรอบโรงแรมจาก Agoda และ Trip.com

ฟีลลิ่งการพักผ่อนที่คุณตามหา:
1,280+ โรงแรม
พร้อมราคาสด
2 แหล่งข้อมูล
Agoda · Trip.com
24/7 อัปเดตราคา
ทุกวัน
ลุงคำช่วยเลือก

ไม่แน่ใจว่าจะพักโซนไหนดี? ให้ลุงคำช่วยเลือกโรงแรมที่ตรงใจ

ตอบคำถาม 3 ข้อสั้นๆ ลุงคำช่วยคัดกรองโรงแรมที่เหมาะกับคุณ ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นคู่ หรือมาเป็นครอบครัว พร้อมคะแนนรีวิวจริง

Official Partner Hub · Agoda & Trip.com

การันตีราคาโรงแรมเชียงใหม่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี 100%

ค้นหาและเปรียบเทียบที่พักกว่า 1,280 แห่งในเชียงใหม่ จองก่อนจ่ายทีหลัง ไม่ต้องตัดบัตรเครดิตทันที หรือจองแพ็กเกจเที่ยวบินและกิจกรรมผ่าน Trip.com

แผนที่ที่พัก

โรงแรมแนะนำในเชียงใหม่

เรียงตามคะแนนรีวิว — อัปเดตราคาทุกวัน

Active & Available in Chiang Mai

Your Eyes, Ears & Boots on the Ground in Chiang Mai

Moving, investing, or sourcing in Northern Thailand? We provide what no remote tool or overseas agency can ever match: genuine local presence, native northern dialect negotiation, and zero-bias on-site execution.

24h Fast On-Site Turnaround
Bilingual Fluent English & Kam Mueang
0% Markup Zero Farang Price Guarantee
100% Confidential & Independent
Why You Need a Local Fixer

Why Technology Cannot Replace Local Boots on the Ground

Overseas expats, digital nomads, and remote investors face significant friction when managing property or sourcing in Northern Thailand. Having trusted on-the-ground representation eliminates risks, protects your budget, and gives you total peace of mind.

Common Pitfalls of Managing Remotely

  • Misleading Listings: Online photos are frequently edited or years out of date. In reality, properties may have hidden mold, weak water pressure, noisy air-conditioning, or loud construction right outside your window.
  • Unwarranted Price Markups: Without local Thai and Northern dialect negotiation skills, foreigners often face inflated quotes—paying 20%–40% above true local market rates for rent, contractor labor, and artisan craft manufacturing.
  • Unreliable Wi-Fi Claims: Landlords routinely advertise 'high-speed internet' that turns out to be congested shared building Wi-Fi with high latency, dropping client Zoom calls and disrupting remote work.
  • Zero On-Site Emergency Recourse: When an air conditioner leaks, plumbing bursts, or a guest locks themselves out late at night, remote coordination across time zones is stressful and ineffective.

The Terra Lanna Advantage

  • Objective High-Definition Video Inspections: We physically inspect every corner of the property, testing plumbing pressure, air-con odor, noise decibels, and surrounding neighborhood conditions without bias.
  • Direct Native & Northern Dialect Negotiation: We speak fluent Thai and Kam Mueang directly with landlords, technicians, and workshop owners—securing authentic, fair local terms and lease conditions.
  • Certified On-Site Speedtests: We plug in directly to run certified Ookla Speedtests (measuring ping latency, jitter, download, and upload speeds) before you commit to any rental deposit.
  • Trusted Keyholding & Urgent Dispatch: Permanently stationed in Chiang Mai, ready to handle emergency lockout rescues, supervise contractors, and deliver structured photo/video reports directly to you.
Our 4 Core Capabilities

What Overseas Clients Hire Us to Do

Four specialized on-the-ground services tailored for expats, remote entrepreneurs, Airbnb owners, and international media agencies.

For Nomads & Expats

Local Fixer & Personal Assistant

Your personal problem solver in Chiang Mai. Whether you are landing soon or already living here, we eliminate bureaucratic stress, rental headaches, and language barriers.

Core Focus

Condo pre-lease walk-throughs, Wi-Fi stability tests, lease negotiation to kill farang markups, parcel reception, and initial government/immigration logistics guidance.

Key Deliverables
  • Detailed video walkthrough & timestamped photo inspection
  • Live Ookla Wi-Fi speedtest (latency, download/upload speeds)
  • Lease contract review & direct Thai landlord negotiation
  • Urgent parcel pickup, mail forwarding & local errands
Book Property Inspection →
For E-Commerce & Retail

Sourcing Agent & Quality Control (QC)

Overseas retailers and interior designers import handcrafted furniture, teakwood, ceramics, and textiles from Chiang Mai artisan hubs. We are your dedicated QC eyes on the workshop floor.

Geographical Advantage

We know the back alleys of Baan Tawai, San Kamphaeng, Bo Sang, Hang Dong, and Mae Rim. We talk directly to carvers and weavers in local dialect, preventing communication errors.

Key Deliverables
  • In-person workshop & factory visits across Chiang Mai & Lamphun
  • Detailed QC reports: timber moisture check, seam strength, finish quality
  • Bilingual sample procurement & local price negotiation
  • Packaging oversight & international shipping/forwarding coordination
Request Sourcing Agent →
For Property Owners

Local Property Manager & Inspector

Foreign investors who own condos or pool villas in Chiang Mai for Airbnb need trustworthy local oversight. We inspect rooms after cleaning, hold emergency keys, and dispatch trusted tradesmen.

Timezone Synergy

We chat and report to you during your evening hours overseas, then execute daytime on-site checkups and maintenance across Chiang Mai during local business hours.

Key Deliverables
  • Post-cleaning inspection checklist (cleanliness, linen, amenities)
  • Emergency physical keyholder & lock-out rescue service
  • On-site dispatch for leaking air-con, plumbing, or electrical repairs
  • Quarterly preventative maintenance audits & inventory checks
Inquire Property Caretaker →
For Production & VIP Travel

Location Scout & Custom Itinerary Planner

Commercial film crews, YouTube creators, and high-end travelers demand secret, authentic locations away from mass tourist traps. We scout hidden temple grounds, mountain overlooks, and private chef tables.

Exclusive Synergy

Seamlessly paired with Terra Lanna's private farmstead: organic orchard walks, botanical craft liquor workshops, and private campfire dinners in Lamphun.

Key Deliverables
  • On-site location scouting with lighting notes, acoustics & GPS coords
  • Custom vintage cartography & bespoke curated private guest maps
  • Vetted private chef tables, hidden forest cafes & quiet temples
  • Private booking access to Terra Lanna organic farmstead & workshops
Commission Location Scout →
Fast & Frictionless

How the Process Works

From initial inquiry to completed mission in 4 simple steps.

01

1. Send Your Brief

Share your requirements, links, or address via email or the booking form below.

02

2. Action Plan in 2 Hours

We confirm feasibility, provide an exact upfront quote, and schedule the on-site mission.

03

3. On-The-Ground Execution

We drive directly to the property, factory, or location with our equipment and live status updates.

04

4. Comprehensive Report

You receive comprehensive video walkthroughs, speedtest stats, defect photos, and our honest local recommendations.

Request a Fixer or Property Inspection

Tell us what you need done on the ground in Chiang Mai. We reply within 2 hours during active daytime hours.

Frequently Asked Questions

Everything You Need to Know

Online listings in Thailand frequently feature stale photos, hidden structural/mold defects, or inflated 'Farang' prices (20%–40% above local rates). Without speaking northern Thai or being physically present to smell the room, test the water pressure, and check for noisy construction, you risk getting trapped in an inflexible 12-month lease. We serve as your unbiased on-site representative.

We cover all major expat and residential districts: Old City (Sri Phum, Phra Sing), Nimmanhaemin, Santitham, Jed Yod, Chang Phueak, Chang Khlan / Night Bazaar, Wat Gate / Riverside, Mae Hia, Hang Dong, San Kamphaeng, Doi Saket, and Mae Rim. We also travel to Lamphun artisan workshops upon request.

Standard requests are completed within 24–48 hours. Urgent same-day emergency callouts can often be accommodated depending on current schedule. Contact us via email (terralanna67@gmail.com) for rapid dispatch.

We bring a laptop and mobile testing kit directly to the unit. We connect to the actual in-room router and run certified Ookla Speedtests measuring ping latency, jitter, download Mbps, and upload Mbps. We also check 4G/5G mobile signal backup coverage inside the room.

Never. Terra Lanna maintains a zero-kickback, zero-commission policy. When negotiating rent or product costs, 100% of the discount goes directly to you. You pay us solely for our time, expertise, and transparent on-the-ground service.

We accept Wise (formerly TransferWise), standard international bank wire transfer, Thai PromptPay / QR bank transfer, and major credit cards via Stripe.

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ · พ.ศ. ๒๕๔๒ (ค.ศ. 1999) · เชียงใหม่

บทที่ ๓ (๖) ศาสนาและความเชื่อท้องถิ่น

ศาสนาทั้ง ๕ ที่นับถือในเชียงใหม่ ได้แก่ พุทธ อิสลาม คริสต์ ฮินดู และซิกข์ รวมถึงความเชื่อพื้นถิ่น

บทที่ ๓ (๖) ศาสนาและความเชื่อท้องถิ่น

ศาสนา ความเชื่อ และพิธีกรรม

ศาสนาที่ประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่นับถือ ได้แก่ ศาสนาพุทธ คริสต์ อิสลาม ฮินดู และซิกข์ เป็นต้น ในที่นี้จะกล่าวถึงประวัติความเป็นมาและพัฒนาการของแต่ละศาสนาโดยสังเขป

ศาสนาพุทธ

ศาสนาพุทธ ปัจจุบันเป็นศาสนาประจำชาติ มีความเจริญรุ่งเรืองในดินแดนล้านนามาตั้งแต่อดีต ในปี พ.ศ. ๑๘๓๙ พญามังรายได้สร้างเมืองเชียงใหม่ ทรงทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้เจริญมั่นคงยิ่งขึ้น ทรงประกาศให้ประชาชนบำเพ็ญบุญรักษาศีล และให้ทำเป็นนิจ เป็นผลให้บ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุขคลอดครัสมัยของพระองค์

ศาสนาพุทธ (ต่อ) — พระเถระนักปราชญ์และวรรณกรรมภาษาบาลี

ในปี พ.ศ. ๑๙๙๙ สมัยพญากือนา ได้ทรงแต่งตั้งราชทูตถือสาส์นไปอาราธนาพระมหาสุมนเถรเจ้า จากพระมหาธรรมราชาลิไทแห่งสุโขทัย ไปประกาศพระศาสนาในนครเชียงใหม่ จึงทำให้เกิดพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ขึ้น พระสงฆ์จากสำนักต่างๆ ได้ศึกษาพระธรรมวินัยโดยเฉพาะอย่างยิ่งภาษาบาลี ทำให้พระสงฆ์ล้านนาในสมัยนั้นมีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษ

ต่อมาพญาสามฝั่งแกน ได้ขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. ๑๙๔๙ มีการตื่นตัวทางการศึกษาด้านศาสนาของพระสงฆ์มากกว่ายุคที่ผ่านมา พระสงฆ์ชาวล้านนาหลายรูปเดินทางไปศึกษาพระพุทธศาสนาที่กรุงลังกา และได้อาราธนาพระสงฆ์จากลังกา ๒ รูป เข้ามาช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่อาณาจักรล้านนา

พระเจ้าติโลกราช ทรงเป็นเอกอัครศาสนูปถัมภก การสังคายนาพระไตรปิฎก ครั้งที่ ๘ ของโลก ณ วัดโพธาราม (วัดเจ็ดยอด) เมื่อ พ.ศ. ๒๐๒๐ นับเป็นการสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ ๘ ของโลก เพื่อรวบรวมและตรวจสอบชำระพระไตรปิฎกภาษาบาลีให้ถูกต้องสมบูรณ์

ในปี พ.ศ. ๒๔๕๕ พระเจ้าเมื่อแก้ว ได้ผูกพัทธสีมาอุโบสถวัดมหาโพธาราม (วัดเจ็ดยอด) ได้อาราธนาพระสงฆ์ทรงพระไตรปิฎกจากเมืองต่างๆ มาประชุมทำสังคายนา ต่อมาได้สถาปนา พระภัยสารทะเมกาแล ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช (อภิสารทะ) สิ้นพระชนม์ จึงได้รับการสถาปนาพระราชคณะ เจ้าอาวาสวัดโพธาราม (เจ็ดยอด) ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราชองค์ต่อไป

สมเด็จพระสังฆราช พระมหาสามีศรีโกนกนรถ ราชครุจุฬามณีศรีศีลวิชยุตมัตตะวาที มหากระวีปหังวงศ์สัมปรินายก รัตนวนอิบดี วีรสุมนอตุลยปัญญาอันโตฬาทยาไสรยไตรปิฎก วรเมริงกรบรมดีโลกาจารย์ญาติสัตกรณุพิ เจ้าคณะใหญ่ฝ่ายกาวงศ์ สถิต ณ วัดโพธารามมหาวิหาร (เจดียอด) พ.ศ. ๒๐๒๖ สมเด็จพระสังฆราชก็สิ้นพระชนม์ ครั้นถึง พ.ศ. ๒๐๗๐ พระเมืองเกษเกล้า เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ได้สถาปนาพิธีสังฆราชาภิเษก พระมหาสุคนธะ ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช

พระเถระนักปราชญ์ภาษาบาลี (ในสมัยพระเจ้าเมืองแก้ว มีพระเถระที่เป็นนักปราชญ์และเชี่ยวชาญในภาษาบาลี จนสามารถแต่งคัมภีร์ต่างๆ เป็นภาษาบาลี ได้แก่)

พระโพธิรังษีเถระ เป็นชาวเชียงใหม่ที่ได้แต่งวรรณกรรมภาษาบาลี ประเภทตำนาน ๒ เรื่อง คือ จามเทวีวังสะ หรือจามเทวีวงศ์ และสิหิงคนิทาน

พระธรรมเสนาบดีเถระ นิพนธ์คัมภีร์ที่เกี่ยวกับไวยากรณ์ ภาษาบาลี ชื่อว่า สัททัตเถ-จินดา ปกกมโยชนา

พระญาณกิตติ เป็นผู้มีความรู้แตกฉานในพระไตรปิฎกมาก ได้เป็นพระอาจารย์ของพระญาติโลกราชด้วย ได้นิพนธ์เป็นภาษาบาลีถึง ๑๒ เรื่อง ได้แก่ สมันตปาสาทิกา อัฏฐโยชนะที่ปนี สีมาสังกินิจฉัย ภิกขุปาฏิโมกขคัณฐีที่ปนี ปุคคลปัญญัติ อัฏฐกถาสาลินี กถาวัตถุ อัฏฐโยชนะ ยมก อัฏฐโยชนะ ปัฏฐาน อัฏฐโยชนะ อภิธัมมัตถวิภาวินีปัญจิกา อัฏฐโยชนะ และมูลกัจจายนโยชนา

พระสัทธรรมกิตติมหาสุทสเทวเถระ ได้แต่งหนังสืออธิบายไวยากรณ์บาลี ชื่อว่า สัททพินทุอัภินวฏีกา

พระสิริมังคลาจารย์ เป็นพระเถระชาวเชียงใหม่ ที่มีผลงานนิพนธ์ภาษาบาลีที่เป็นเรื่องยาว จำนวน ๔ เรื่อง คือ: - เวสสันตรทีปนี เป็นเรื่องที่เขียนขึ้นเพื่ออธิบายความหมาย คำศัพท์ในเวสสันตรชาดก - จักกวาลทีปนี เป็นหนังสือว่าด้วยเรื่อง จักรวาลตามแนวความคิดของพราหมณ์พุทธ - สังขยาปกาสฎีกา เป็นการอธิบายความหมายของศัพท์บางศัพท์ในคัมภีร์สังขยาปกาสก ที่พระญาณวิลาสนิพนธ์ขึ้น - มังคลัตถทีปนี เป็นเรื่องที่ว่าด้วยการอธิบายมงคลสูตร ๓๘ ประการ แบ่งออกเป็น ๒ ภาค คือ ภาคหนึ่งและภาคสอง งานนิพนธ์เรื่องนี้ถือเป็นงานชั้นยอดของพระสิริมังคลาจารย์ ซึ่งนักปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาต่างยกย่องว่าเป็นงานนิพนธ์ภาษาบาลีชั้นเอกของโลกเลยทีเดียว

พระรัตนปัญญาเถระ มีผลงานอยู่ ๓ เรื่อง คือ ชินกาลมาลี วชิรสารัตถสังคหะ และมาติกัตถสรูปอัตถมังคลี

พระญาณวิลาสเถระ ได้แต่งเรื่อง สังขยาปกาสก เป็นคัมภีร์ชนาดเล็กว่าด้วยการคำนวณเวลา เครื่องชั่ง เครื่องตวงวัด ระยะทาง ดุกาล และเงินตรา

พระสุวัณณรังสีเถระ มีงานนิพนธ์อยู่ ๒ เรื่อง คือ อรรถกถาภาคิกา และปฐมสัมโพธิกถา

พระอุตตรามเถระ ได้แต่งคัมภีร์อธิบายความในหนังสือวิสุทธิมรรค ของพระพุทธโฆษาจารย์ คือ วิสุทธิมัคคทีปนี

ในปี พ.ศ. ๒๑๐๑ พม่าได้เข้ามาปกครองเมืองเชียงใหม่ ก็ไม่ได้ตัดขาดศาสนกิจแต่อย่างใด คงส่งเสริมให้ทำนุบำรุงวัดวาอาราม และปฏิบัติศาสนกิจของประชาชน อย่างไรก็ตามพม่าก็ได้นำเอาวัฒนธรรมทางด้านสถาปัตยกรรมเข้ามาดัดแปลง หรือบูรณะปฏิสังขรณ์เจดีย์ วิหาร เป็นแบบพม่า เช่น การติดกระจก หรือแก้วอังวะ ตามช่อฟ้าในระกา ที่ปรากฏให้เห็นอยู่ทั่วไปในภาคเหนือ โดยเฉพาะที่จังหวัดเชียงใหม่

หลังจากที่พระเจ้ากาวิละ ได้ขับไล่พม่าออกไป ในปี พ.ศ. ๒๓๑๗ จึงได้ฟื้นฟูการพระศาสนาขึ้นใหม่ ทั้งการบูรณะปฏิสังขรณ์เจดีย์ และการจัดการบริหารคณะสงฆ์ พุทธศาสนาในเมืองเชียงใหม่จึงมีความเจริญรุ่งเรืองโดยลำดับมาจนถึงปัจจุบัน

ความเชื่อ และพิธีกรรม

ความเชื่อ เป็นธรรมชาติที่เกิดกับมนุษย์ทุกคน ในทางพระพุทธศาสนา เรียกว่า ศรัทธา ความเชื่อของชาวเชียงใหม่ในแต่ละท้องถิ่น มีความแตกต่างกันไปตามพื้นฐานของความรู้ที่ได้สืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษของตน แต่ความเชื่อของคนโบราณ (ล้านนา) คือ สิ่งที่เคยปฏิบัติตนและให้ผลดีเกิดความสงบสุขสบายเป็นที่นิยมถือสืบทอดต่อกันมา อาจเป็นความเชื่อที่ผสมผสานกันระหว่างการนับถือพระพุทธศาสนากับการนับถือของชนดั้งเดิมและทฤษฎีพราหมณ์ จึงกลายเป็นความเชื่อที่ชาวเชียงใหม่ที่ถือปฏิบัติกันตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบันนี้

อาจเป็นความเชื่อที่ผสมผสานกันระหว่างการนับถือพระพุทธศาสนากับการนับถือผีของชนดั้งเดิมและทฤษฎีพราหมณ์ จึงกลายเป็นความเชื่อที่ชาวเชียงใหม่ที่ถือปฏิบัติกันตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน เมื่อมีความเชื่อแล้วก็มักจะเกิดพิธีกรรมต่างๆ ตามมา ซึ่งอาจจะเป็นพิธีพุทธปนพราหมณ์ หรือพิธีไสยศาสตร์ ปนพิธีการปฏิบัติตามหลักธรรมทาง พระพุทธศาสนาผสมการนับถือผี

ความเชื่อของชาวล้านนาไทยในแต่ละท้องถิ่น จึงมีความแตกต่างกันไปตามพื้นฐานของความรู้ที่ได้สืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษของตน เช่น:

ความเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรม ซึ่งความเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรมนี้ ปรากฏอยู่ในวรรณกรรมต่างๆ เช่น โคลงนิราศหริภุญชัย โคลงพรหมทัต โคลงอมราคว่ายหงส์ เป็นต้น

ความเชื่อเรื่องการละสังขาร

ความเชื่อในเรื่องบุพเพสันนิวาส

ความเชื่อเรื่องอานิสงส์ผลบุญ เช่น การสร้างคัมภีร์ธรรมต่างๆ ไว้ในพระพุทธศาสนา หากใครรถถวายคัมภีร์ไตรปิฎก เกิดมาชาติหน้าจะเฉลียวฉลาด มีสติปัญญามาก

นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อทางพุทธศาสนาที่คนเชียงใหม่ยังคงยึดถือและถือปฏิบัติกันมาอยู่จนถึงปัจจุบัน เช่น: - ความเชื่อในเวลาเจ้านายจะมาอยู่เชียงใหม่และพิธีกรรม - ความเชื่อเรื่องลาร้ายและพิธีกรรมในการแก้ - ความเชื่อเรื่องขีดและพิธีกรรมในการแก้ - ความเชื่อเรื่องฝนแล้ง และพิธีกรรมในการแก้ - ความเชื่อเรื่องแมลงลงกัดพืชและพิธีแก้ - ความเชื่อเรื่องขวัญว่ามีอยู่ประจำกาย ๓๒ ขวัญ และพิธีกรรม - ความเชื่อเกี่ยวกับการไม่เผาศพในเมือง และไม่ตั้งเมรุ หรือป่าช้าในวัด - ความเชื่อในด้านโหราศาสตร์ - ความเชื่อในผลบุญที่ทำ - ความเชื่อถือผีประจำเรือน ประจำหมู่บ้าน ประจำเมือง ประจำวัด - ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ - ความเชื่อเรื่อง การสูมาขันแก้วทั้งสาม - ความเชื่อเรื่อง การสร้างปราสาทแบบนกหัสดีลิงค์ - ความเชื่อเรื่อง การห้ามผู้หญิงขึ้นบนพระอุโบสถ

ความเชื่อดังกล่าวข้างต้น มีรายละเอียดของพิธีกรรมและขั้นตอนแตกต่างกันไป ไม่สามารถที่จะนำมากล่าวในที่นี้ได้ทั้งหมด จึงขอยกตัวอย่างความเชื่อในเวลาเจ้านายจะมาอยู่เมืองเชียงใหม่ พอสังเขปดังนี้

ความเชื่อนี้มาแต่โบราณ เชื่อว่าจะต้องมีพิธีเข้าเมือง เพื่อจะให้อยู่เย็นเป็นสุข โดยพิธีกรรมจะเหมือนกับพิธีครั้งแรกตั้งเมือง การเข้าเมืองจะเข้าในวันพฤหัสบดี (วัน ๕ เป็นวันตั้งเมืองเชียงใหม่) โดยมีลำดับขั้นตอนคือ เข้านมัสการพระประธานในวัดเชียงยืน (หมายถึง ความยั่งยืนจริง) เข้าประตูหัวเวียง (ประตูช้างเผือก) ซึ่งเชื่อว่าเป็นประตูมงคล จากนั้นเข้าพักและนมัสการพระแก้วฯ วัดเชียงมั่น (เป็นองค์ลนามถึงความมั่นคงอยู่เย็นเป็นสุข) ในเวลาใกล้เที่ยง (แตรสู่เที่ยง) เพราะตำรายามโบราณของเชียงใหม่นั้น เวลา ๐๙.๐๑ - ๑๐.๓๐ น. เป็นยามอุทธังธังคา และเวลา ๑๐.๓๑ - ๑๒.๐๐ น. เป็นยามชยลาภสากัง อันเป็นมงคลฤกษ์ มีการกระทำทักษิณาวัตรรอบเมือง อาจจะทำก่อนหรือหลังเวลาเข้าสู่เมืองก็ได้ โดยทำ ๓ รอบ เป็นการทำความเคารพสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในเมืองและเทพยดาทั้งปวง

นอกจากพิธีกรรมที่มักจัดขึ้นตามเดือนหรือเทศกาลต่างๆ แล้วยังมี พิธีกรรมอีกมากมายที่ชาวบ้านได้จัดทำขึ้นในโอกาสต่างๆ เช่น:

การขึ้นขันตั้ง คือ การแสดงความคารวะแก่ครูของอาจารย์ผู้ประกอบพิธีการต่างๆ เพื่อบอกกล่าวแก่ครูในการที่จะใช้วิชาการที่เรียกมา หรืออาจเชิญครูมาสถิตอยู่ด้วย เพื่อเพิ่มความศักดิ์สิทธิ์แก่การประกอบพิธีนั้น ขันตั้งสำหรับอาจารย์ดังกล่าวนี้ จะเป็นอีกส่วนหนึ่งต่างหาก มิใช่เอาไปรวมกับขันตั้งบูชาในพิธีกรรมนั้นๆ

พิธีขึ้นท้าวทั้งสี่ คือ การขึ้น หรือเริ่มต้นพิธีกรรมอันเป็นมงคล โดยจะเริ่มที่การบอกกล่าว ท้าวทั้งสี่ คือ มหาเทพทั้ง ๔ พระองค์ ได้แก่: - ท้าวกุเวร เทวราชสุวัณณ์ หรือไพสรพณ์ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศเหนือของเขาพระสุเมรุ - ท้าวธตรฐะ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศตะวันออกของเขาพระสุเมรุ - ท้าววิรุฬหกะ มีหน้าที่รักษาโลกอยู่ทางทิศใต้ของเขาพระสุเมรุ - ท้าววิรูปักษะ มีหน้าที่ดูแลโลกอยู่ทางทิศตะวันตกของเขาพระสุเมรุ

แต่ในการประกอบพิธีนั้น นอกเหนือจะกล่าวถึงมหาเทพทั้งสี่ดังกล่าวแล้ว ยังกล่าวถึงพระอินทร์และนางธรณีอีกด้วย

พิธีส่ง คือ การส่ง หรือพิธีกรรมในการสังเวยตามแบบล้านนา เมื่อมีเหตุการณ์ไม่ดีเกิดขึ้น เช่น ความเจ็บป่วยที่รักษาไม่หาย ประสบเหตุ เช่น ไฟไหม้บ้าน หรือมีเคราะห์ร้ายต่างๆ บ่อยครั้ง ซึ่งเชื่อกันว่ามีสาเหตุเนื่องจากถูกผีหรืออำนาจกระทำ การแก้ไขอย่างหนึ่งคือ การส่งหรือการสังเวยแก่ผีหรืออำนาจนั้นให้อำนาจนั้นพ้นจากสภาพที่เลวร้ายนั้นได้ ซึ่งพิธีส่งมีหลายชนิด เช่น ส่งขวัญ ส่งท้าว ส่งผีเทวดา ส่งเคราะห์ ส่งแถน เป็นต้น ซึ่งในพิธีกรรมการส่งจะมีเครื่องประกอบพิธีกรรมและคำสังเวยแตกต่างกันไปแล้วแต่ชนิดของการส่ง

พิธีทานขัวหรือทานสะพาน คือ การทำขัวหรือถวายสะพานให้เป็นทานนั้น มาจากสาเหตุที่เชื่อกันว่าเมื่อผู้ป่วยด้วยโรคที่เชื่อว่ารักษาไม่หาย หรือคนใกล้จะตายแต่ก็ไม่ยอมตาย แม้ว่าลูกหลานได้จัดการให้ผู้ป่วยนั้นได้ฟังธรรมมหาชาติแล้วแล้วก็ตาม เพื่อให้ผู้ป่วยได้สดับสวดพระธรรมเทศนา อันเป็นการทำทางไปสู่สุคติ ว่าจะถ้าบุญวาสนาของผู้ตายหมดลงก็จะตายพ้นจากความทรมานไปพายในสวรรค์วิถี นอกจากวิธีฟังอัมมหาวิบากนั้นแล้วยังมีวิธีช่วยผู้ป่วยดังกล่าวโดยการทานขัวสะพานอีกอย่างหนึ่ง เพื่อกันว่าการทานขัวนี้เหมือนกับการปวารณาตนเองเป็นทานแก่ผู้อื่นๆ เช่นเดียวกับสะพานที่ช่วยคนให้ลดความยากลำบากในการข้ามน้ำนั้น

พิธีสูตรกวม (อ่าน - สูดถวม) คือ การสวดพระปริตรโดยผ้าสังฆาฏิคลุมอยู่ภายใต้บริเวณที่ผ้าสังฆาฏิครอบคลุมอยู่จะมีใช้ขันเอาบาตรครอบศรีษะไว้อีกหนึ่งมันพระ (มักนิยมสวดพระปริตรยืนถือผ้าสังฆาฏิปละมุมเป็น ๔ มุม เพื่อชับไล่ผีต่างๆ ที่สิงอยู่ในร่างกายของผู้ป่วย)

ศาสนาอิสลาม

ศาสนาอิสลาม ได้เริ่มเข้ามาในจังหวัดเชียงใหม่ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๙๓ (ค.ศ. ๑๙๕๐) โดยแบ่งออกเป็น ๒ กลุ่ม ได้แก่:

ชาวมุสลิมที่มีเชื้อสายปากีสถาน-อินเดีย เป็นกลุ่มที่เก่าแก่ที่สุดที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในจังหวัดเชียงใหม่ คือ ชาวมุสลิมย่านมัสยิดช้างคลาน ชื่อพวพมาจากปากีสถาน และชาวมุสลิมย่านมัสยิดช้างเผือก เป็นเชื้อสายปาทาน ที่เข้ามาสมทบในภายหลังจากหลายๆ ประเทศ เช่น อัฟกานิสถาน ปากีสถาน พม่าและอินเดีย

นายซำมัด อุสมาน อาลี เมยาย์ ที่มีกำเนิดอยู่ที่เมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย เป็นผู้ริเริ่มในการก่อตั้งชุมชนมุสลิมย่านมัสยิดช้างคลาน เป็นเชื้อสายปาทาน ที่เข้ามาสมทบในภายหลัง เพื่อใช้เป็นสถานบัญญัติสำคัญของชาวมุสลิมทุกคนจะต้องกระทำทุกวันๆ ละ ๕ เวลา และเป็นที่สำหรับสอนหลักคำสอนของศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องการให้เยาวชนมีความรู้ความสามารถในการอ่านคัมภีร์อัลกุรอาน ในภายภาคหลัง โดยท่านเป็นผู้สอนเองและได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่ง อิหม่าม (ผู้นำทางศาสนาของชุมชน) เป็นคนแรกของชุมชนมุสลิมแห่งจังหวัดเชียงใหม่

ต่อมาท่านก็ได้รับความเมตตาจากเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ในสมัยนั้น บริจาคที่ดินประมาณ ๓ งานเศษ สร้างเป็นมัสยิดแห่งใหม่ คือ บริเวณที่เป็นที่ตั้งของมัสยิดช้างคลานในปัจจุบัน บนถนนเจริญประเทศ ตำบลช้างคลาน ได้ก่อสร้างเป็นอาคารไม้เนื้อแข็งหลังคามุงด้วยกระเบื้องดินขอ ในขณะเดียวกันทางอูสมาน อาลี ก็ได้รับความไว้วางใจจากเจ้านายฝ่ายเหนือ โดยแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง กำนัน ซึ่งถือได้ว่าเป็นตำแหน่งที่มีเกียรติ และมีความสำคัญเป็นอย่างมากของทางราชการ เพื่อทำหน้าที่ที่มูลนายทรงเชื้อชาวมุสลิมช้างคลานในตำบลช้างคลาน ต่อมาเมื่อท่านถึงแก่กรรม ก็มีลูกหลานที่คอยสืบเจตนารมณ์อันมั่นคงบนพื้นฐานหลักศาสนาของศาสนาอิสลามให้เจริญสืบไป

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๒ มัสยิดช้างคลาน ได้จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย และในปี พ.ศ. ๒๕๐๖ คณะกรรมการมัสยิด ร่วมกับสัปบุรุษได้ทำการปรับปรุงมัสยิด โดยก่อสร้างอาคารใหม่ขึ้นอีก เพื่อใช้เป็นสถาบันการศึกษาอิสลาม รวมทั้งได้ขยายพื้นที่ของมัสยิดเพิ่มขึ้น ปัจจุบันมีเนื้อที่ ๑ ไร่ ๘๔ ตารางวา จากอดีตจนถึงปัจจุบัน มัสยิดช้างคลานมีบุคคลทำหน้าที่อิหม่ามต่อจากท่านอุสมาน เมยาย์ จำนวน ๑๓ คน คนที่ ๑๓ คือ อิหม่ามสุกรี ธานาวี

นอกจากชาวมุสลิมเชื้อสายปากีสถาน-อินเดีย ที่อาศัยอยู่ย่านชุมชนมัสยิดช้างคลานนั้นแล้ว ยังมีมาอยู่อย่างชุมชนมัสยิดช้างเผือก ชุมชนมุสลิมดอยสะเก็ด และชุมชนมุสลิมสันกำแพง ซึ่งในแต่ละชุมชนต่างได้มีการประกอบศาสนกิจ รวมทั้งจัดการศึกษาอิสลามแก่เยาวชนด้วย

มุสลิมเชื้อสายจีนยูนนาน จังหวัดเชียงใหม่ มีชาวมุสลิมที่มีเชื้อสายจีนที่พพมาจากมณฑลยูนนาน ของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นับตั้งแต่กลางศตวรรษที่ ๑๙ ปัจจุบันอาศัยอยู่ตามที่ต่างๆ ของอำเภอฝาง และอำเภอแม่อาย มีมัสยิดที่เป็นศูนย์กลางของชุมชน ได้แก่:

- มัสยิดอัลเฮี๊ยะซาน ตั้งอยู่ที่หมู่บ้านยาง ตำบลแม่อาย อำเภอฝาง - มัสยิดอัลอีมาน ตั้งอยู่ในตัวอำเภอฝาง - มัสยิดอัลฮักซอ ตั้งอยู่บนดอยอ่างขาง ตำบลแม่อาย อำเภอฝาง - มัสยิดอัลสะฮาละฮ์ ตั้งอยู่หมู่บ้านหัวฝาย ตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอฝาง - มัสยิดอัลเราะฮ์มะฮ์ ตั้งอยู่ที่ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย

นอกจากนี้ ยังมีชาวจีนมุสลิมที่อาศัยกันบริเวณตัวเมืองเชียงใหม่อีก ๒ กลุ่ม คือ กลุ่มที่อยู่ในศูนย์การค้าใกล้กับตลาดตันตะวันแม่ปิง และอีกกลุ่มหนึ่งตั้งอยู่บริเวณสันติสุขต่อบสวยตกแม่น้ำปิง

ชาวมุสลิมที่มีเชื้อสายจีนยูนนาน โดยการนำของนายเจ้งชงลิ่ง ได้ก่ออพเข้ามาเชียงใหม่ในสมัยของเจ้าอินทนนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ โดยได้เดินทางมากับกลุ่มพ่อค้าจากมณฑลยูนนาน เมื่อได้มาตั้งถิ่นฐานอยู่ในย่านศูนย์การค้าในตัวจังหวัดเชียงใหม่เป็นเรียบร้อยแล้ว จึงได้รับความไว้วางใจจากทางราชการ ให้รับสัมปทานในการทำธุรกิจกิจการทางไปรษณีย์ บทบาทที่สำคัญยิ่งของท่านเจิ้งชงลิ่ง คือ การให้ความช่วยเหลือทางราชการในการก่อสร้างทางรถไฟจากลำปางสู่เชียงใหม่ โดยใช้ขบวนม้า-ล่อลำเลียงวัสดุอุปกรณ์จากจากเชียงใหม่ ไปถ้ำขุนตาล และเมื่อสร้างทางรถไฟเสร็จแล้ว ท่านยังได้บริจาคที่ดินในการก่อสร้างสนามบินเชียงใหม่ ตลอดเวลาที่ท่านได้เสียสละทำคุณประโยชน์ให้ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามสกุลของท่านเป็น วงศ์ลือเกียรติ และพระราชทานนามสกุลของท่านเป็น ขุนชวงเลี้ยง

ในปี ค.ศ. ๑๙๖๔ ท่านได้เดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ ณ เมืองเมกกะ ประเทศซาอุดิอาระเบีย และท่านได้ถึงแก่กรรม ณ บริเวณที่พักสิทธิ์แห่งนั้น เดิมชาวมุสลิมนานของท่านชุนชงเลี้ยง หรือ บ้านเลือเกียรติ เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจ ต่อมาเมื่อมีจำนวนเพิ่มขึ้น จึงได้มีการสร้างมัสยิดขึ้นใน ปี พ.ศ. ๒๔๙๘ ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า มัสยิดบ้านฮ่อ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้เลือกอาคารมัสยิดหลังเดิมที่ไม่สามารถรองรับชาวมุสลิมที่มาประกอบศาสนกิจได้เพียงพอ แล้วก่อสร้างอาคารใหม่เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจจนถึงปัจจุบัน

ส่วนชาวมุสลิมเชื้อสายจีนยูนนานที่ชุมชนสันป่าข่อย เดิมก็เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนบ้านฮ่อ เมื่อชุมชนบ้านฮ่อมีชาวมุสลิมเพิ่มมากขึ้น นายอังยิง ฟู่นินท์ จึงได้คิดสร้างมัสยิดขึ้นใหม่ ด้านบริเวณฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง ในปี พ.ศ. ๒๕๑๓ ใช้ชื่อว่า มัสยิดอัตตักวา (สันป่าข่อย)

ความเชื่อของมุสลิม

มุสลิมเชื่อว่า อิสลามเป็นทางดำเนินชีวิตที่สมบูรณ์และนำทางมนุษย์ตามทางที่สัจจะอิสลามเป็นระบบที่สมบูรณ์ที่ครอบคลุมไปทั้งหมด และเป็นธรรมนูญของชีวิตที่ไม่ปล่อยให้มนุษย์ถูกครอบงำด้วยพลังของอารมณ์ใฝ่ต่ำ

อิสลามเน้นว่าเป้าหมายของชีวิตนั้น ด้านหนึ่ง คือ การทำจิตใจให้สะอาด เกลี้ยงเกลา และอีกด้านหนึ่ง คือ การปรับปรุงและเสริมสร้างสังคมที่มีรากฐานมาจากหลักการที่เป็นอมตะ ที่ปรากฏในคัมภีร์ อัล-กุรอาน และตามแบบฉบับของท่านศาสดาคนสุดท้ายของพระผู้เป็นภากล

อิสลาม ตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งความศรัทธาที่สำคัญที่สุดคือความเชื่อว่า อัลลอฮ์ คือพระเจ้าองค์เดียวเท่านั้น และศาสดามุฮัมมัดคือศาสนทูตจากพระองค์ และสิ่งนี้คือความเชื่อขั้นพื้นฐานของมุสลิมทุกคน

หลักคำสอนที่สำคัญซึ่งเป็นหลักการของอิสลาม

ท่านศาสดามุฮัมมัด (ซ.ล.) ชี้แจงไว้ว่า หลักการของศาสนาอิสลาม จำเป็นที่มุสลิมทุกคนจะต้องยึดถือปฏิบัติ โดยละเว้นข้อใดมิได้เลย คือ:

หลักการศรัทธาหรือความเชื่อ (อัล-อีมาน) คือ ศรัทธาหรือเชื่อต่อองค์พระอัลลอฮ์ ศรัทธาหรือเชื่อต่อบรรดามะลาอิกะฮ์ (เทวทูต) ศรัทธาหรือเชื่อต่อบรรดาคัมภีร์ (ศาสนทูต) ศรัทธาหรือเชื่อต่อวันอาคิเราะฮ์ (วันสิ้นโลก) และศรัทธาหรือเชื่อต่อกฎกำหนดสภาวการณ์ (การลิขิต)

หลักการปฏิบัติ (อัล-อิสลาม) มีการกล่าวปฏิญาณตนว่า "ลาอิลาละ อิลลัลลอฮ์ มุฮัมมะดุร รอซูลลุลลอฮ์" ไม่พระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ (ซ.บ.) มุฮัมมัดเป็นรอซูล (ทูตของพระองค์) - ดำรงการละหมาด วันละ ๕ เวลา - การบริจาคซะกาต (ทาน) - การถือศีลอดในเดือนรอมฎอน (เดือนที่ ๙ ของปฏิทินอาหรับ) - การประกอบพิธีฮัจญ์ ณ นครมักกะฮ์ ประเทศซาอุดิอาระเบีย สำหรับผู้ที่มีความพร้อม

ในหลักการปฏิบัตินี้มีพิธีกรรมหลักที่สำคัญกับการดำเนินชีวิตประจำวันของมุสลิม คือ การละหมาด

หลักการทำความดีด้วยความสำนึกมั่น (อัล-อิหซาน) คือ จะต้องเคารพภักดีต่อพระองค์อัลลอฮ์ เหมือนกับเราอยู่เบื้องพระพักตร์ของพระองค์ และถ้าเรามองไม่เห็นพระองค์ พระองค์ก็ทรงมองเห็นเราอยู่ นั่นคือความรับผิดชอบที่ต้องควบคุมตัวเองให้คิดและปฏิบัติตามพระองค์ด้วยความศรัทธาอันแน่วแน่

หลักปฏิบัติอื่นๆ เช่น:

ความเชื่อเรื่องความตาย การตายในทัศนะของอิสลามไม่ได้เป็นความทุกข์เป็นการพันทุกข์หรือเป็นการเพิ่มทุกข์ ในอิสลามถือว่า การตาย คือ การกลับไปสู่ความเมตตาของพระผู้เป็นเจ้า อัลลอฮ์ (ซ.บ.) ซึ่งเรียกว่า ถึงอายัด และเมื่อมุสลิมทราบข่าวการตายของมุสลิม ไม่ว่าจะรู้จักหรือไม่รู้จักกัดตาม เขาจะกล่าวประโยคจากคัมภีร์ อัล-กุรอาน ว่า "อินนาลิลลาฮิวะอินนาอิลัยฮิรอญิอูน" และมุสลิมที่ยังมีชีวิตควรต้องปฏิบัติต่อผู้ตาย ดังนี้ รับสภาพการณ์ หรือข่าวการตายของมุสลิม ไปเยี่ยมเยียน และให้ความช่วยเหลือครอบครัวผู้ตาย และให้กล่าวถึงผู้ตายในทางที่ดี ไม่เรื่องให้ร่ำร้องคุญผู้ตาย ตลอดจนการทำร้ายตัวเอง ตามไปส่งมัยยิดถึงกุโบร์หรือสุสาน ควรยืนขึ้นเมื่อศพถูกยกขึ้น หรือเมื่อศพผ่าน การละหมาดให้แก่ศพ

การฝังศพ อิสลามจะไม่ใช้การเผา เพราะไฟเป็นของร้อน และเมื่อมุสลิมตายลง ให้รีบดำเนินการนำร่างไปฝังโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้

การห้ามมุสลิมไม่ให้กินหมู เพราะพระเจ้าต้องการให้มุสลิมรู้จักเลือกกิน แต่อาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เพื่อสุขภาพอันดี และหมูเป็นสัตว์ที่มีชีวิตความเป็นอยู่ที่สะอาดน้อยมาก จึงเป็นข้อห้ามของศาสนา

การแต่งกายมิดชิด คือ ผู้หญิงมุสลิม เนื่องจากศาสนาได้บัญญัติไว้ ในคัมภีร์อัล-กุรอาน และอัล-หะดีษ คือ ผู้หญิงถูกสร้างขึ้นมาให้ความสวยงาม ผิวพรรณรูปร่าง เรือนผมเป็นสิ่งที่ดูดึงดูดใจของผู้ชาย และอาจก่อให้เกิดอารมณ์ใฝ่ต่ำเพศ

ปัจจุบันมุสลิมในจังหวัดเชียงใหม่มีการปกครองตามพระราชบัญญัติศาสนาอิสลาม

พิธีกรรม เนื่องจากศาสนาอิสลาม เป็นศาสนาที่เน้นในการปฏิบัติ เพราะฉะนั้นจึงมีรูปแบบของพฤติกรรมของศาสนาอิสลาม ตั้งแต่เกิดจนตายจนหลับ ดังนั้นมุสลิมจึงไม่สามารถแยกชีวิตตนออกจากศาสนาอิสลามหรือไม่สามารถรับอิสลามไว้เพียงแค่ส่วนของชีวิตหรือเป็นระบบในการดำเนินชีวิตตนดังนั้นอิสลามจึงจัดเป็นองค์ธรรมนอนที่ประกอบด้วยองค์ประกอบทั้ง ๔ คือ องค์มติ องค์การ องค์พิธีกรรม และองค์วัตถุ

องค์มติในอิสลามตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งความศรัทธาที่สำคัญที่สุดคือความเชื่อว่า อัลลอฮ์คือองค์เดียวเท่านั้น และศาสดามุฮัมมัด คือ ศาสนทูตจากพระองค์ นอกจากความศรัทธาดังกล่าวนี้ เป็นตัวกำหนดรูปแบบแห่งพฤติกรรม เพราะวิธีในการดำเนินชีวิตของมุสลิมตามนั้นอิสลามจึงจัดเป็นองค์พิธีกรรมองค์การ ตอกย้ำการสร้างหรือการใช้ชีวิตตนๆ เช่น มุสลิมจะไม่เป็นผู้ผลิตและกระทำการเคารพบูชาปั้นต่างๆ ไม่เคารพบูชาภาพวาดภาพถ่าย เป็นต้น

ในด้านพิธีกรรม นอกเหนือจากส่วนที่ถูกกำหนดไว้แล้ว พิธีกรรมอื่นๆ ก็จะต้องไม่ขัดหลักความศรัทธา ดังกล่าวข้างต้น เช่น มุสลิมจะต้องไม่นำไปเผาสวนองค์อิสลามได้บรรลุรูปแบบขององค์การหรือกล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ สถาบันหวังไว้อย่างครบสมบูรณ์ เช่น เรื่องของครอบครัว เศรษฐกิจ การเมือง การศึกษา ศาสนาเป็นต้น จึงเป็นสิ่งที่ทำให้จะบวชในการดำเนินชีวิตของมุสลิมครบวงจร หรือผังก็ความเป็นสังคมและวัฒนธรรมเข้าไว้ในมนุษย์ หรือมุสลิมอย่างแนบแน่นและครบสมบูรณ์อย่างที่สุด โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานคำสอนจาก อัล-กุรอาน เรียกว่า เป็นอิบาดะห์ หรือการปฏิบัติศาสนกิจ เช่น การอาบน้ำละหมาด การถือศีลอด การประกอบพิธีฮัจญ์ เป็นต้น

ศาสนาคริสต์

นิกายโรมันคาทอลิก เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๗๖ (ค.ศ. ๑๘๓๓) มุขนายกมิสังกรุงเทพฯ ได้มอบหมายให้บาทหลวงกรายาส (GRANA JEAN) และบาทหลวงวาชาล (VECHAL) แห่งคณะมิสังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส ชื่อย่อ (MEP) ทั้งสองเดินทางจากกรุงเทพฯ เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๓๗๖ ถึงเชียงใหม่ เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๓๗๗ และเริ่มเผยแพร่ศาสนาทันที เนื่องจากสถานการณ์ไม่เอื้ออำนวยจึงต้องเดินทางกลับกรุงเทพฯ

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๗ (ค.ศ. ๑๙๔๗) บาทหลวงฟูยัง และบาวาซาด แห่งมิสังกรุงเทพฯ ได้รับมอบหมายตามคำสั่งของท่านมุขนายกมิสังแปรีสิต ให้เดินทางมาเชียงใหม่โดยตนเอง เพื่อการสำรวจและทดสอบสถานการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้น และใคร่จะสร้างโบสถ์คาทอลิกที่เชียงใหม่ที่ดินแปลงหน้าอยู่ริมแม่น้ำปิง ตั้งอยู่ทิศได้ของแม่น้ำ แต่เนื่องจากเกิดสงครามโลกครั้งที่ ๑ ขึ้น จึงต้องเดินทางกลับกรุงเทพฯ

ในปี พ.ศ. ๒๔๖๗ ท่านแปโรส ได้ตัดสินใจเดินทางมาเชียงใหม่ด้วยตนเอง ท่านมีความปรารถนาที่จะสถาปนามิสังคาทอลิกขึ้นในภาคเหนือ ต่อมาท่านได้มอบหมายให้บาทหลวงมีราแบล (MIRABEL) และบาทหลวงนิโคลา (คนไทย) ให้ดำเนินการจัดตั้งมิสังคาทอลิกที่เชียงใหม่ เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๗ (ค.ศ. ๑๙๓๔) โดยเอาศิริเป็นด้วยตัวท่านเองในสถานที่ซึ่งเรียกว่าเป็นด้วยตัวท่านเองในโบสถ์หลังเก่า โดยอาศัยครอบครัวได้ให้ความช่วยเหลือแก่ท่านและได้เริ่มเผยแพร่ศาสนา ซึ่งเป็นไปได้ด้วยดีและมีคนเข้ามาเป็นคาทอลิกบ้าง

ต่อมาท่านมุขนายกมิสังแปโรส และบาทหลวงมีราแบล เข้าใจว่าการเผยแพร่ศาสนาจะได้ผลมากขึ้น ถ้าหากมีโรงเรียนคาทอลิกในจังหวัดเชียงใหม่ ด้วยคุณสมบัติได้ทำการเปิดโรงเรียน ใช้ชื่อว่า โรงเรียนเรยีนาเชลี คณะภราดาเซนต์คาเบรียล มาดำเนินโรงเรียนในจังหวัดเชียงใหม่ คุณอุสุลิน ได้ทำการเปิดโรงเรียนใช้ชื่อว่า โรงเรียนเรยีนาเชลี คณะภราดาเซนต์คาเบรียล ส่งภราดามาเปิดโรงเรียน ใช้ชื่อว่า โรงเรียนมงฟอร์ต และด้วยเหตุผลเดียวกันนี้ เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ ได้เปิดโรงเรียนอีกแห่งหนึ่ง ใช้ชื่อว่า โรงเรียนพระหฤทัย

บราเดอร์ อันโตนีโอ มารี (ภาษาอนุรักษ์ ศรีวาธากร) ได้เข้ามาทำงานในประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ ได้เรียนภาษาไทยจนมีความรู้ถึงขั้นใช้การสอบครู พ.ม. ได้ จนได้รับการบรรจุเป็นครู เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๓

สำหรับในเขตมิสังเชียงใหม่ คณะภราดาเซนต์คาเบรียลได้มาตั้งโรงเรียนมงฟอร์ตตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๗๕ ต่อมาคณะเซอร์ร้องของมุขนายกอเนแปโรส ต่อมาคุณพ่อมีราแบล ผู้ก่อตั้งโรงเรียนพระหฤทัย มีงานดำเนินโดยโรงเรียนโรมันคาทอลิกทั้ง ๓ แห่ง คือ โรงเรียนมงฟอร์ต โรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย โรงเรียนพระหฤทัยและโรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย

ความเชื่อของคาทอลิก

ความเชื่อเกี่ยวกับพระเป็นเจ้า (GOD) คริสตชนเชื่อว่าพระเป็นเจ้ามีแต่องค์เดียว ทรงอำนาจยิ่งใหญ่ เป็นผู้สร้างสรรพสิ่งโลกและจักรวาล (ปฐก. ๑,๑-๓๑) พระองค์เป็นองค์ความดีที่ยอดเยี่ยมสมบูรณ์ครบครัน และเชื่อว่าพระองค์ทรงสร้างสรรพสิ่งต่างๆ ที่สำคัญที่สุดคือมนุษย์ จุดเริ่มต้นของการสร้างคือความรัก สิ่งสร้างทั้งมวลจึงเป็นสิ่งที่แสดงและเป็นที่พอพระทัยพระองค์ (ปฐก. ๑, ๓๑)

ความเชื่อในพระตรีเอกภาพ (THE HOLY TRINITY) เชื่อว่าธรรมชาติของพระเป็นเจ้า คือ ความรักที่ยิ่งใหญ่สมบูรณ์ครบครัน และเชื่อว่าพระเป็นเจ้าหนึ่งเดียว แต่มีสามบุคคล เรียกว่า พระตรีเอกภาพ ได้แก่ พระบิดา (The Father) พระบุตร (The Son) และพระจิต (The Spirit) สามพระองค์นี้ไม่มีใครก่อนหรือหลัง แต่เป็นหนึ่งเดียวกันแยกจากกันไม่ได้และมีความสัมพันธ์กันอย่างแน่นแฟ้น พระบิดาเป็นผู้สร้างสรรพสิ่งโลกจักรวาล ในขณะที่ทรงเนรมิตสร้างนั้น พระบุตรและพระจิตก็สถิตอยู่แต่นิรันดร์ พระบุตร คือ พระเยซู เป็นพระองค์ที่สองในพระตรีเอกภาพ ผู้รับสภาพเนื้อหนังมาบังเกิดเป็นมนุษย์ เพื่อไถ่บาปมนุษย์ให้รอดพ้นจากความตายกลับมีชีวิตใหม่ เป็นบุตรของพระเป็นเจ้า พระจิต เป็นพระองค์ที่สามในพระตรีเอกภาพ ถูกเข้าใจในฐานะเป็นพลังคลังแห่งโลกจักรวาลที่เป็นรูปธรรมของพระเป็นเจ้าแต่โบราณมาจนถึงปัจจุบัน

พิธีกรรมของคาทอลิก (LITURGY)

ศีลศักดิ์สิทธิ์ (SACRAMENT) ทุกคนที่เป็นคริสตชนต้องเข้าพิธีรับศีลศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเป็นหนทางที่พระศาสนจักรจะประกาศความศักดิ์สิทธิ์ให้แก่บรรดาสัตบุรุษของพวกเขาต้องดำเนินชีวิตอย่างโลกจนกว่าจะกลับไป ประกอบด้วย ๗ ศีล คือ ศีลล้างบาป ศีลกำลัง ศีลอภัยบาป ศีลมหาสนิท ศีลอนุกรม ศีลเจิมคนไข้ แต่ละศีลแสดงให้เห็นพระเมตตาและความรักของพระเป็นเจ้าที่มีต่อคริสตชนตั้งแต่เกิดจนตาย

มหาบูชามิสซา เป็นกิจศรัทธาที่คริสตชนปฏิบัติทุกวัน โดยเฉพาะวันอาทิตย์ พิธีบูชามิสซาหมายถึงการเลี้ยงฉลองศีลมหาสนิทมาเป็นอาหารหล่อเลี้ยงวิญญาณของคริสตชน

การสวดภาวนา ถือเป็นหน้าที่ของคริสตชนทุกคนที่จะต้องยกจิตใจขึ้นหาเป็นเจ้า เพื่อสนทนากับพระองค์

นิกายโปรเตสแตนท์ ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า พ่อครูหลวง ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นมิชชันนารีเพื่อมาทำงานในประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๐ (ค.ศ. ๑๘๕๗) และเดินทางมาประเทศไทยเมื่อวันที่ ๑๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๐๑ (ค.ศ. ๑๘๕๘) ขึ้น มาทำงานที่เชียงใหม่ในปี พ.ศ. ๒๔๑๐ (ค.ศ. ๑๘๖๗) ศาสนาจารย์แมคกิลวารี นับว่าเป็นผู้บุกเบิกนำคริสต์ศาสนามาสู่เชียงใหม่ ท่านยังเป็นผู้หนึ่งที่มีส่วนในการแปลพระคัมภีร์

ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๓๗๑ (ค.ศ. ๑๘๒๘) ที่เมือง Moore Co., North Carolina ได้แต่งงานกับนางสาวโซเฟีย รอยซ์ บรัดเลย์ (Sophia Royce Bradley) ลูกสาวนายแพทย์บรัดเลย์ ที่กรุงเทพฯ

ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี ได้รู้จักกับเจ้าหลวงกาวิโลรสสุริยวงศ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ ๖ และญาติวงศ์ในคราวไปถวายเครื่องราชบรรณาการที่กรุงเทพฯ เดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๔๐๓

ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี และครอบครัว ขึ้นมาอยู่เชียงใหม่ในปี พ.ศ. ๒๔๑๐ เพื่อจัดตั้งจุดประกาศศาสนา เมื่อวันที่ ๑๘ เมษายน พ.ศ. ๒๔๑๐ ได้จัดตั้งคริสตจักรขึ้น เรียกชื่อภาษาอังกฤษว่า The First Presbyterian Church of Chiengmai นับเป็นคริสตจักรแห่งแรกในภาคเหนือ ในเดียวกัน เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ ๖ ได้มอบที่ดินทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง ให้เป็นที่ตั้งของคณะมิสชัน ซึ่งปัจจุบัน คือ ที่ตั้งของคริสตจักรที่ ๑ เชียงใหม่ และคริสตจักรภาคที่ ๑

นอกจากจะประกาศศาสนาแล้ว ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี และคณะ ยังได้ช่วยเหลือชาวบ้านในการรักษาโรคภัยต่างๆ เช่น ไข้มาลาเรีย โรคคอพอก และใช้ทำพิพัฒนาการศึกษา อีกทั้งยังได้พัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ และการศึกษา นอกจากการประกาศศาสนาดังกล่าวแล้ว ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี เสียชีวิตเมื่อวันที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๕๔ (ค.ศ. ๑๙๑๑)

นับว่าศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี และภรรยา เป็นผู้มีบทบาทสำคัญต่อเมืองเชียงใหม่ ในด้านการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ และการศึกษา นอกจากการประกาศศาสนาดังกล่าวแล้ว

ศาสนาฮินดู

ก่อนที่พญามังรายทรงสร้างเมืองเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. ๑๘๓๙ ย้อนหลังไปหลายร้อยปีมีราชอาณาจักรสำคัญเจริญรุ่งเรืองมาก่อนแล้ว เช่น อาณาจักรหริภุญไชย อาณาจักรพยูและพุกาม ซึ่งอาณาจักรเหล่านี้ ล้วนรับศาสนาฮินดู ชื่อเรียกกันสมัยนั้นว่า ศาสนาพราหมณ์ เพราะถือกันว่าพราหมณ์เป็นเจ้าวิทยาการ ผู้ประกอบพิธีติดต่อระหว่างมนุษย์และเทพเจ้า ศาสนาพราหมณ์ ที่เคยเหล่านี้นำมาเผยแพร่ จึงถูกเรียกว่า ศาสนาพราหมณ์

ในสมัยอาณาจักรล้านนา ระหว่าง พ.ศ. ๑๘๐๐-๒๑๐๐ การติดต่อกันระหว่างชนชาติไทยกับอินเดียมีอยู่จำนวนมากทั้งด้านการเมือง การศาสนาและศิลปวัฒนธรรม คนไทยจะเรียกชาวอินเดียที่เข้ามาติดต่อว่า แขก คือ คนผู้เข้าอาศัยดูแล ควรแก่การยกย่อง คำว่า แขก นั้นใช้กับคนยุคดั้งเดิมที่มาเยี่ยมเยือนทั่วไปแม้จะเป็นคนไทยด้วยกันตาม หากเป็นคนอินเดียตกดำได้เกียรติยศ ควรได้รับการต้อนรับ

ชาวล้านนาจะเรียกพวกอินเดียที่เข้ามาติดต่อว่า คุลา หรือ คุลวา ชาวและพวกฝรั่งเรียกว่า ชาวลังกาหรือชาวอินเดียที่มีผิวคล้ำ เรียกว่า คุลวาดำ ทั้งสองกลุ่มทั้งคุลวาขาวและคุลวาดำ รวมเป็นชนชาติที่เป็นแขก คือมีศักดิ์ศรีและเกียรติยศ ซึ่งเมืองเชียงใหม่นับถือมาช้านาน ในฐานะผู้นำทางศาสนาและวัฒนธรรม

ศาสนาซิกข์

ศาสนาซิกข์ได้กำเนิดขึ้นในรัฐปัญจาป ประเทศอินเดียเดียเมื่อปี พ.ศ. ๒๐๖๙ โดยมีพระศาสดาคุรุนานัก เป็นองค์ปฐมศาสดา คำว่า คุรุ หมายถึง ครู หรือ ผู้สร้างแสงสว่างให้แก่มวลมนุษย์และศิษย์ ก็คือ ศิษย์ของ "คุรุ" หรือครูนั้นเอง

ซิกข์ ตรงกับศัพท์ภาษาบาลี ว่า สิกขา ซึ่งตรงกับศัพท์ภาษาสันสกฤต ว่า ศึกษา ในความหมายคือ ผู้ที่นับถือศาสนาซิกข์จะต้องทำตัวเป็นศิษย์ที่ดี โดยจะต้องศึกษาและปฏิบัติตามหลักการของพระศาสตาเสมือนศิษย์ทำตามคำสั่งสอนของครู

ชาวซิกข์คนแรกที่เดินทางมายังจังหวัดเชียงใหม่ คือ นายอิเชอร์ ซิงห์ โดยเดินทางผ่านสหภาพพม่า เมื่อประมาณปี พ.ศ. ๒๔๔๔ หลังจากนั้นมีชาวซิกข์มาร่วมเพิ่มอีก จึงได้พร้อมใจกันจัดตั้งศาสนสถานตนดอน คือ วัดซิกข์ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ที่บ้านเลขที่ ๑๙๘ ถนนเจริญราษฎร์ อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่ มีเนื้อที่ประมาณ ๖๐ ตารางวา เป็นบ้านไม้ชั้นเดียว มีลานกว้างสำหรับประกอบพิธีทางศาสนา

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๒ เมื่อชาวซิกข์มีจำนวนมากขึ้น ชาวซิกข์จึงได้บูรณะวัดขึ้นใหม่แต่สร้างเพิ่มเติมแต่ศาสนาสถานอาคาร ๒ ชั้น โดยประกอบพิธีทางศาสนาบริเวณชั้นที่ ๒ ของตัวอาคาร

ในปี พ.ศ. ๒๔๙๗ มีศาสนาจารย์ ชื่อ รามา ซิงห์ เป็นศาสนาจารย์ประจำวัด

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๘ ชาวซิกข์ในเชียงใหม่ได้บูรณะวัดของตนขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง สร้างเป็นอาคารถาวรตราจนกระทั่งทุกวันนี้

ชาวซิกข์ที่อพยพเข้ามาอยู่ในเชียงใหม่นั้น ส่วนมากจะเป็นผู้ที่มีความรู้พอสมควร และเป็นพ่อค้ามาแต่ดั้งเดิม เมื่อมาอยู่ในประเทศไทยเข้ามาค้าขายเป็นส่วนใหญ่มีอาชีพการค้าผ้า มีชีวิตความเป็นอยู่เช่นเดียวกับชาวไทยทั่วไป และชาวซิกข์เหล่านั้นนับถือตัวเองเป็นชาวไทยที่นับถือศาสนาอย่างมั่นคง และถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย เช่นเดียวกับชาวไทยอื่นๆ ทั่วไป

ศาสนานิกข์ นิกายนามธารี ศาสนาซิกข์ นิกายนามธารี เชื่อว่าองค์พระบรมศาสดาศิริสัตยคุรุรามสิงห์ ทรงเป็นพระศาสดาลำดับที่ ๑๒ ของศาสนาซิกข์ ชื่อนามธารีนี้ใช้เรียกศาสนิกชน นับตั้งแต่พระปฐมบรมศาสดาคุรุนานักเทวะ จนถึงพระปฐมศาสดาคุรุรักษ์ยักษ์สิงห์

ในปี พ.ศ. ๒๔๙๐ (ค.ศ. ๑๙๕๐) ชาวซิกข์ทั้งหมดในจังหวัดเชียงใหม่ ได้ร่วมกันทำพิธีกรรมทางศาสนาในวัดแห่งรกภดตนเอง ที่ตั้งอยู่ ณ ตำบลช้างคลาน และต่อมาชาวซิกข์นามธารี ได้แยกออกมาทำพิธีกรรมทางศาสนาของตนเอง ณ วัดตั้งอยู่ ณ ตำบลช้างม่อยในปัจจุบัน เมื่อเดิมมีเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๖๖ (ค.ศ. ๑๙๒๓) ชาวซิกข์นามธารี ได้รวบรวมเงินทองเพื่อจัดซื้อสถานที่สำหรับประกอบศาสนกิจ โดยได้จัดตะเรียนในนามของท่านสันติมาอันซิงห์ จาวลา

ต่อมาได้สร้างขึ้นใหม่เป็นตึก ๒ ชั้น ในปี พ.ศ. ๒๔๗๘ (ค.ศ. ๑๙๓๕) และในปี พ.ศ. ๒๔๙๓ (ค.ศ. ๑๙๕๐) ท่านสันติมาอันซิงห์ จาวลา ได้จัดซื้อที่เพิ่มและได้มอบให้ศาสนิกชนเพื่อประกอบศาสนกิจ

ในปี พ.ศ. ๒๔๙๔ (ค.ศ. ๑๙๕๑) ศาสนิกชนนามธารีได้สร้างเป็นอาคาร ๒ ชั้น ๖ คูหา ปัจจุบันวัดนามธารี ตั้งอยู่ ณ เลขที่ ๒ ถนนช้างม่อย ซอย ๑ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

ขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่น

เมืองเชียงใหม่นับได้ว่าเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนามานาน นับตั้งแต่เมื่อครั้งพระเจ้ามังรายได้สร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้นเมื่อ ๗๐๐ กว่าปีก่อน เมืองเชียงใหม่ได้ผ่านความรุ่งเรืองและล่มสลายมาหลายยุคสมัย บ้านเมืองและผู้คน ตลอดจนวิถีชีวิตทางสังคมวัฒนธรรมก็ได้มีการปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัยนั้นๆ

เมื่อกล่าวถึงชาวเชียงใหม่ในปัจจุบัน โดยทั่วไปมักหมายถึงคนที่เรียกตนเองว่า คนเมือง คือ ผู้ที่พูดภาษาคำเมืองหรือภาษาถิ่นพื้นนี้เรียกว่า ภาษาไทยวนในการสื่อสาร แต่ในความเป็นจริงแล้วผู้คนที่อาศัยอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ยังประกอบไปด้วยชนหลายมากมายหลายภาษา เช่น ชาวไทลื้อ ไทใหญ่ ไทเขิน และชาวเขาเผ่าต่างๆ ซึ่งชนแต่ละกลุ่มดังกล่าวต่างก็มีขนบธรรมเนียมประเพณีที่มีรายละเอียดแตกต่างกันไป ในที่นี้จะกล่าวถึงขนบธรรมเนียมประเพณีของ คนเมือง หรือคนไทยวน ซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของจังหวัด โดยลักษณะของชนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่นจะอยู่บนพื้นฐานของชาวเชียงใหม่ดังนี้

ความเชื่อของชาวเชียงใหม่

ชาวเชียงใหม่มีความเชื่อคล้ายกับชาวล้านนาในท้องถิ่นอื่นๆ กล่าวคือ มีความเชื่อหลายอย่างผสมผสานกันอยู่ ดังที่ปรากฏในปัจจุบันสรุปได้ดังนี้:

ความเชื่อเรื่องผี ความเชื่อเรื่องผีนี้มีมานานแล้ว นอกจากจะเชื่อว่าผีคือวิญญาณหลังความตายแล้ว ผียังแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ ผีดี และผีร้าย ผีดี คือ ผีที่คอยปกป้องดูแลรักษาคนในครอบครัวและชุมชนให้ดีมีสุข ผีประเภทได้แก่ ผีบรรพบุรุษ เรียกว่า ผีปู่ย่า ผีบ้านเมือง (ที่คอยดูแลรักษาบ้านเมือง) ผีเสื้อบ้าน (อารักษ์บ้าน) ผีเสื้อเมือง ผีขุนน้ำ เป็นต้น แต่ทั้งนี้บุคคลจะต้องปฏิบัติตามครรลองของผีนั้นๆ ที่ดีของครอบครัวและชุมชน จึงจะได้รับการปกป้องดูแลรักษา ส่วนผีร้ายนั้น มักถือกันว่ามีเป็นวิญญาณเร่ร่อนตามที่ต่างๆ ตายแล้วไม่ได้ไปเกิดความเจ็บป่วยได้ โดยเฉพาะผู้ไม่ล่วงเกินไต่ตั้งใจและไม่ตั้งใจ ทั้งนี้การล่วงเกินมี ๒ ประเภท แล้วจะต้องไหว้หรือเยียวยาด้วยการเซ่นบวงสรวงตามที่มีการกำหนดกันไว้ เช่น เซ่นด้วยเหล้า ๑ ไก่ ๑ คู่ หรือ ๑ คู่ เป็นต้น

ความเชื่อทางพุทธศาสนา เช่น ความเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรม ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว ความเชื่อบาปบุญคุณโทษ ความเชื่อเรื่องชาติภพ ความเชื่อเรื่องนรกสวรรค์ เป็นต้น โดยมีการผสมผสานความเชื่อแบบศาสนาพราหมณ์ร่วมอยู่ด้วย เช่น ความเชื่อเรื่องเทวดา พระพรหม ท้าวจตุโลกบาลผู้รักษาทิศทั้งสี่ เป็นต้น ซึ่งเห็นได้จากเมื่อมีการประกอบพิธีกรรมใดๆ ก็ตาม ถ้ามีการกล่าวถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้ว มักจะมีกล่าวถึงเทพเทวดาต่างๆ ด้วย

ความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์ เช่น การใช้เวทย์มนตร์คาถา การสักยันต์ การทำเสน่ห์ เป็นต้น

ความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์ เช่น ความเชื่อเรื่องคำทำนาย ชะตาราศี โชคลางฤกษ์ยาม ความฝัน เคราะห์กรรม เป็นต้น

ความเชื่อเกี่ยวกับอำนาจเหนือธรรมชาติอื่นๆ เช่น อำนาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของวิเศษ อำนาจจริง เสนียดจัญไร อาถรรพ์ เป็นต้น

จากลักษณะความเชื่อดังกล่าว ได้ปรากฏให้เห็นในลักษณะของชนบธรรมเนียมประเพณีนี้ในสังคมและวัฒนธรรมของชาวเชียงใหม่หลายรูปแบบ ทั้งนี้อาจแบ่งออกได้ ๓ ลักษณะ ต่อไปนี้

จารีตประเพณี

จารีตประเพณี คือ ประเพณีที่สังคมถือว่า ถ้าผู้ใดฝ่าฝืนหรือละเว้นไม่กระทำตาม จะเป็นความผิดร้ายแรง เพราะอาจมีผลทำให้เกิดความเดือดร้อนมาสู่บุคคล ครอบครัว และชุมชนได้ ทั้งนี้เกี่ยวข้องกับศีลธรรม บทบัญญัติ หรือสังคมให้ความเชื่อถือได้ปรากฏเป็นความผิดในลักษณะต่างๆ ดังนี้:

ผิดผี คือ ประเพณีของหนุ่มสาวถือ เช่น การล่วงเกินหรือลอบวันไม่กระทำตาม จะเป็นความผิดผีล่าตายและผีบ้านผีเรือน การที่ลูกหลานคนใดำเดาข่วงเดือดร้อนมาสู่บุคคล ครอบครัวจะถูกกล่าวว่าผู้ใหญ่ให้ทราบ ทุกครั้งก่อนล่วงเกินแล้วไม่บอกกล่าวผู้ใหญ่ให้ทราบ จะมีการทำพิธีขอขมาโดยฝ่ายชายที่ล่วงล้ำดายตายและผีบ้านผีเรือน การที่ลูกหลานคนใดกระทำการล่วงเกินแล้วไม่บอกกล่าวผู้ใหญ่ให้ทราบ จะทำให้เกิดความเจ็บป่วยทำให้ได้รับเคราะห์ภัยต่างๆ เป็นต้น การทำพิธีขอขมาโดยฝ่ายชายที่ล่วงล้ำก้าวถูกใหญ่ให้รับทราบ จะถือครองที่ครองปกป้องดูแลรักษาลูกหลานหรือครอบครัวจะถูกโทษ เช่น ทำให้เกิดความเจ็บป่วยทำให้ได้รับเคราะห์ภัยต่างๆ เป็นต้น การทำพิธีขอขมาโดยฝ่ายชายที่ล่วงล้ำก้ำเกยจะต้องจัดหาข้าวของเป็นเครื่องเช่นไหว้อื่นๆ ตามที่ทำหลักการบอกกล่าวผู้ใหญ่ให้ทราบ จะเรียกว่า ใส่ผี แต่ถ้าไม่กลงจะเรียกว่า เสียผี

ผิดครัวหรือผิดตืด คือ การกระทำสิ่งที่ผิดแผกไปจากจารีตเดิมที่เคยปฏิบัติกันในครอบครัวหรือชุมชน เช่น การเลี้ยงผีบ้านหรือผีของหมู่บ้านปกติจะประกอบพิธีกันในช่วงสงกรานต์แต่อยู่ ก็เปลี่ยนมาทำในเดือนอื่นถือเป็นการผิดตืดหรือเครื่องเซ่นไหว้ผีย่าเคยกำหนดกันไว้ไก่ ๑ ตัว เหล้า ๑ ขวด แต่กลับเปลี่ยนเป็นบะหมี่ หรืออาหารแห้งตามสะดวกก็ถือว่าทำผิดตืดนี้ถ้าเป็นการปฏิบัติต่อผีถ้าผีบ้านผีเมืองไม่พอใจ ทำให้เกิดเหตุภยันตรายต่างๆ ขึ้นกับบุคคลหรือชุมชนได้

ผิดคลอง หรือผิดคอง ซึ่งแบ่งออกเป็นคลองโลก และคลองธรรม การกระทำที่ผิดคลองโลก เป็นการกระทำผิดจารีตของชาวบ้านหรือชาวโลกทั่วไป เช่น การเอาลูกสาวไปเรียบ การเอาลูกชายเป็นสามี การเทียมท่ำหรือกระทำต่อมนุษย์เยี่ยงเดียวกัน เป็นต้น ส่วนการกระทำผิดคลองธรรม เป็นการกระทำผิดศีลธรรมคำสั่งสอนของศาสนา เช่น การเข่นฆ่าทำร้ายผู้อื่น การลักโมยของผู้อื่น การไม่ดูแลพ่อแม่หรือผู้มีพระคุณ เป็นต้น โดยเฉพาะชาวล้านนาซึ่งส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ หากมีการล่วงละเมิดพระสงฆ์ เช่น ด่าว่าร้ายใดๆ ถือว่าเป็นการกระทำผิด ทำให้เกิดบาปได้

ผิดครู คือ การไม่เคารพพครูบาอาจารย์ ซึ่งชาวล้านนาเชื่อว่าไม่ว่าจะศึกษาเล่าเรียนวิชาใด จะมีครูหรือไหว้ครูก่อน และเมื่อได้วิชาติดตัวนำไปใช้...

ประโยชน์แล้ว ถือว่าควรมีการบูชาครูสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนที่จะนำวิชาไปใช้ก็จะมีพิธีไหว้ครูก่อน ดังนั้นที่บ้านเรือนคนสมัยก่อนจะมีการทำหิ้งบูชาไว้ หากผู้ใดไม่มีความเคารพครูบาอาจารย์ นอกจากจะเป็นผู้อกตัญญูแล้ว ผีครูอาจทำให้ได้รับความเจ็บป่วย เสียสติ หรือไม่มีความเจริญในชีวิต

ผิดป่า คือการกระทำที่ไม่ควรเข้าไปในป่า เช่น พูดไม่ดีเมื่อเข้าไปในป่า ด่าว่าป่าเขา ทะเลาะกับผู้ร่วมเดินทาง พูดเป็นลางร้าย เป็นต้น อาจเกิดอาเพศแก่บุคคลและคณะที่เดินทางไป เช่น หลงป่า มีสัตว์ป่ามาทำร้าย หรือได้รับความเจ็บป่วย เป็นต้น ทั้งนี้เชื่อกันว่าในป่ามีผี คือผีเจ้าป่าเจ้าเขาซึ่งคอยดูแลรักษาสถานที่แห่งนั้น หากมีการละเมิดผีก็จะทำร้ายได้

ผิดบ้าน คือการล่วงละเมิดกฎของหมู่บ้าน เช่น การไปตัดไม้ประจำหมู่บ้านที่เรียกกันว่า ไม้ศรีบ้าน หรือ ไม้นามบ้าน ถือเป็นการผิดบ้าน จะทำให้สังคมหมู่บ้านเดือดร้อนหรือเกิดภยันตรายขึ้นกับหมู่บ้าน เป็นต้น

ผิดเมือง คือการกระทำประทุษร้ายคลองของเมือง ไม่ว่าจะเป็นเจ้าเมือง เสนาอำมาตย์หรือไพร่ราษฎรก็ตาม เช่น เจ้าเมืองตัดสินความโดยไม่มีการไต่สวน ไม่อยู่ในธรรม เสนาอำมาตย์รับสินบนเป็นสิ่ง การยุยงให้คนในเมืองแตกแยกกัน ที่เคยเป็นหมู่บ้านแล้วไม่ให้เป็นหมู่บ้าน ที่เคยเป็นสะพานแต่รื้อถอนไม่ให้มีสะพาน เป็นต้น ความผิดลักษณะเหล่านี้เป็นการผิดเมือง

ผิดกฎ คือการกระทำผิดกฎระเบียบที่ชุมชนหรือบ้านเมืองวางไว้ เช่น กฎของสมาชิกผู้ใช้น้ำในเหมืองฝายเดียวกันจะต้องช่วยกันซ่อมแซมเหมืองฝายทุกคน การใช้น้ำจากเหมืองฝายจะต้องเป็นไปตามข้อกำหนด หากผู้ใดฝ่าฝืนไม่กระทำตามข้อกำหนด เป็นความผิด จะต้องมีการลงโทษตามกฎหมายของบ้านเมือง ในแผ่นดินล้านนาได้มีกฎหมายที่ยึดถือกันแต่เดิมชัดเจน บัญญัติตั้งแต่สมัยพระเจ้าปฐมกษัตริย์แห่งเชียงใหม่ เรียกว่า กฎหมายมังรายศาสตร์ ซึ่งมีการบัญญัติตัดสินลงโทษการกระทำผิดต่างๆ เช่น การลักโมยวัวควายสัตว์เลี้ยง การทำร้ายผู้อื่น การล่วงละเมิดทางเพศระหว่างชายหญิง การทะเลาะวิวาทระหว่างบุคคล เป็นต้น

อนึ่งในการกระทำผิดดังกล่าว นอกจากจะนำมาซึ่งความเดือดร้อนต่อบุคคลและชุมชนแล้ว ความผิดจากการกระทำล่วงละเมิดจารีตประเพณีที่กำหนดไว้ ทั้งที่รู้หรือไม่รู้ก็ตาม เชื่อว่านำมาซึ่งความอัปมงคล ความไม่ดีไม่งาม ความพินาศ ความทุกข์หรือกังวลต่างๆ ตามมา ซึ่งเรียกกันว่า ซีด ซึ่งมี ๔ สถาน คือ ซีดตกตัว คือซีดตกต้องแก่บุคคลผู้เดียว ซีดตกเรือน คือ ซีดตกต้องแก่บุคคลในครอบครัวหรือสถานที่นั้นทุกคน (ในล้านนาคำว่า เรือน หมายถึงบ้าน แต่คำว่า บ้าน จะหมายถึงหมู่บ้าน) ซีดตกบ้าน หมายถึง ซีดที่เกิดในบ้านหมู่บ้านหรือตัวบ้านไม่เกี่ยวกับคน เช่น ไฟไหม้ ควายหาย เป็นต้น สุดท้ายคือ ซีดตกเมือง หมายถึง ซีดที่ตกต้องแก่คนในเมืองทั้งหมด

ขนบประเพณี

ขนบประเพณี เป็นประเพณีที่สังคมร่วมกันกำหนดขึ้นว่าควรจะปฏิบัติให้ได้แบบแผนเช่นใด เมื่อใด ที่ไหน และอย่างไร ได้แก่ ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต ประเพณีเกี่ยวกับ

ประเพณีของชาวเชียงใหม่จำแนกได้ตามลักษณะ ได้แก่ ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน (เช่น ประเพณีแฮกนา สู่ขวัญข้าว-ขวัญควาย ทานหลัวหิงไฟพระเจ้า ทานเข้าหลามและเข้าจี่) ประเพณีเกี่ยวกับศาสนา (เช่น ปอยน้อย ปอยเปิ๊ก ปอยหลวง ขึ้นพระธาตุหรือสรงน้ำพระธาตุ ทานสลากภัตต์ ตั้งธรรมหลวง เข้าพรรษา ออกพรรษา ทอดกฐิน ทอดผ้าป่า เป็นต้น) ประเพณีตามเทศกาล (เช่น ปีใหม่-สงกรานต์ ยี่เป็ง) ประเพณีเกี่ยวกับครอบครัวบ้านเมือง (เช่น เลี้ยงผีปู่ย่า ฟ้อนผีมด-ผีเม็ง สืบชะตาคน-บ้าน-เมือง เข้าอินทขีล) และประเพณีเกี่ยวกับการปลงศพ (เช่น ปอยข้าวสังฆ์) เนื่องจากประเพณีต่างๆ ของเชียงใหม่มีมากมาย ในที่นี้จะขอนำเสนอประเพณีที่จัดขึ้นตลอดทั้งปีในเชียงใหม่ โดยยึดตามเดือนที่มีประเพณี ดังต่อไปนี้

ประเพณีเดือน ๗ เหนือ (ราวเดือนเมษายน)

ปาเวณีปีใหม่ (ประเพณีสงกรานต์)

เทศกาลสงกรานต์นี้ชาวล้านนาเรียกว่า "ปาเวณีปีใหม่" ใช้เวลาเทศกาล ๕ วัน ประชาชนหยุดงานเพื่อเฉลิมฉลองวาระนี้ทั้งด้านศาสนพิธีและพิธีกรรม เทศกาลสงกรานต์ตามปฏิทินโหราศาสตร์ของชาวล้านนาจะถือเอาวันที่พระอาทิตย์เคลื่อนจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษเป็นวันสังกรานต์ล่อง หรือวันมหาสงกรานต์ ซึ่งไม่ตรงกับวันที่ ๑๓ เมษายนตามประกาศของทางการเสมอไป (ปัจจุบันยึดตามประกาศของทางการ) เทศกาลนี้มีวันต่างๆ และพิธีกรรม/การละเล่นหลายอย่างประกอบกันดังนี้

วันสังกรานต์ล่อง เป็นวันมหาสงกรานต์ วันที่พระอาทิตย์โคจรสู่ราศีเมษ ตามความเชื่อแบบล้านนากล่าวกันว่ากษัตริย์แห่งล้านนาจะต้องทำพิธีสรงน้ำตามที่โหรหลวงคำนวณไว้ในแม่น้ำปิง แม่น้ำวัง เป็นต้น ทุกคนจะโปรยควันที่แม่น้ำเพื่ออาบน้ำสระผมให้สะอาด เรียกว่า "ไปสระเกล้าดำหัว" บางท่านก็เรียกลูกหลานมาพร้อมด้วยพนมมงคลแล้วใช้น้ำส้มป่อยลูบศีรษะของลูกหลานทุกคน และบางท่านจะให้ลูกหลานเอาไฟเขียวไปปลูกและใช้มูลควายตากแห้งเป็นปุ๋ย โดยเชื่อว่าจะให้พึงใจให้ได้เห็นความงอกงามของลูกหลานปลูกฝัง บ้าง(น่า) ผู้ที่ลูกฝ้ายนั้นก็เลิศสัญญาเลอวลาดด้วย สำหรับในเชียงใหม่ นิยมจัดขบวนแห่พระพุทธรูปสำคัญประจำเมือง คือพระพุทธสิหิงค์และพระเสตังคมณี ไปตามถนนสายต่างๆ แล้วนำไปประดิษฐานไว้ให้ประชาชนได้เข้ามสักการะสรงน้ำพระพุทธรูปดังกล่าวด้วย

วันเนา วันเนาว์ หรือ วันเน่า ในแง่ของโหราศาสตร์แล้ว วันนี้จะแจ้งของโหราศาสตร์และราชศึก อันเป็นวันที่ถัดจากวันสังกรานต์ล่อง แต่ในการออกเสียงทั่วไปมักเรียก "วันเน่า" ทำให้เกิดความติดที่ห้ามการกระทำสิ่งไม่เป็นมงคล กล่าวกันว่าผู้ใดที่ด่าทอผู้อื่นในวันนี้แล้ว ปากของผู้นั้นเน่าและทากันไม่ดังกล่าว วันนี้จะเป็นวันเตรียมงาน ชาวบ้านพากันไปซื้อของเพื่อกินและใช้ในวันพระยาวัน เมื่อได้ตบแต่งบ้านมีการขนทรายเข้าวัด ก่อกองรวมกันทำเป็นเจดีย์ การขนทรายเข้าวัดนี้ว่าเป็นการนำทรายมาแทนส่วนที่ติดเท้าของคนออกจากวัดตลอดปี วันเนาว้เ้าจึงเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วันดา เพราะเป็นวันที่ ดา หรือจัดเตรียม สิ่งของต่างๆ ใช้ทำบุญในวันนั้นเอง

วันพระยาวัน เป็นวันเถลิงศกเริ่มต้นจุลศักราชใหม่ วันนี้เป็นวันที่มีการทำบุญทางศาสนาตั้งแต่เวลาเช้าตรู่ ผู้คนนำเอาอาหารหวานคาวๆ ไปทำบุญถวายพระตามวัด (ตานขันเข้า) เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วด้วย บางคนอาจนำเอาข้าวปลาไปถวายเจดีย์ ปู่ย่า ตายาย ผู้เฒ่าหรือผู้ที่เคารพนับถือ เรียกว่า ทานขันเข้าเหิ่นเฒ่า จากนั้นจะนำทุงหรือสิ่งได้เตรียมไว้ไปปักบนเจดีย์ ทั้งนี้ มีคติว่าการทานทุงนั้นมีอานิสงส์ สามารถช่วยผู้ตายที่มีบาปหนักถึงตกนรกนั้นสามารถพ้นจากบุญนรกได้ นอกจากนี้ในวันพระยาวันนี้ บางท่านอาจจะเตรียมไม้ง่ามไปถวายสำหรับค้ำต้นโพ ถือคติว่าเพื่อเป็นสัญลักษณ์ในการจะช่วยกันค้ำจุนพระศาสนาให้ยืนยาวต่อไป และจะมีการสรงน้ำ ทั้งพระพุทธรูป สถูปเจดีย์รวมทั้งสรงน้ำพระภิกษุสงฆ์ด้วย ในตอนบ่ายจะมีการไปดำหัวหรือไปคารวะผู้เฒ่าผู้แก่ บิดามารดา ญาติ พี่น้องผู้อาวุโสหรือผู้มีบุญคุณหรือผู้ที่เคารพนับถือ เพื่อเป็นการขอขมาและผู้ใหญ่ก็ให้พร

วันปากปี ในวันนี้สำหรับผู้ที่ไม่ไปวัดจะเตรียมสถานที่เพื่อทำบุญเข้าบ้าน คือ บริเวณที่ตั้งของเสาใจบ้านหรือสะดือบ้าน บ้านเรือน หรือส่งเคราะห์บ้าน บริเวณเสือบ้าน(อารักษ์หมู่บ้าน) ที่วัดตอนเช้าเข้าลดเคราะห์ โดยจะนำเสื้อผ้าที่แต่งใส่แล้วไปทำลดเคราะห์ โดยจะเรียกว่าจะให้มีคำจุนหนุนนอนกินกัน เชื่อกันว่าจะให้มีคำจุนหนุนนอนกินกัน นอกจากนี้ยังมีการปูชาพระเคราะห์ คือ บูชาเทวดา ๙ หมู่ เป็นต้นว่าที่ชาวล้านนาว่าที่ยกชาวล้านนาว่าจะได้รับความคุ้มครองไปตลอดปี และชาวบ้านบางคนจะนำน้ำส้มป่อยเช้าไปให้ผู้ที่ตนเคารพนับถือด้วยที่มักเผื่อผู้แก่พูดถ้อยวันนัดไปให้ล่องจงกว่าจะเป็น วันปากเดือน วันปากวัน วันปากยาม ไปตามลำดับ นอกจากนี้ ในวันดังกล่าวจะมีการเล่นสนุกสนานหลายอย่างในช่วงสงกรานต์ เช่น เล่นมะกอกบ้าหรือมีสนุกสนานหลายอย่างในช่วงสงกรานต์ เช่น เล่นมะกอกบ้าหรือการเล่นโยนลูกช่วง เป็นต้น แต่การเล่นที่สนุกที่สุดและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของเมืองในรอบปี คือ "เล่นหดน้ำปีใหม่" หรือการเล่นรดน้ำในเทศกาลขึ้นปีใหม่นั่นเอง

ประเพณีสืบชะตา

เป็นพิธีกรรมการต่ออายุให้ยืนยาวตามความเชื่อของชาวล้านนา หรือเจ้าพิธีกรรมจะเป็นผู้ประกอบพิธี แต่ในปัจจุบันมีการนิมนต์พระสงฆ์มาประกอบพิธี ซึ่งจำแนกได้เป็นสืบชะตาคน สืบชะตาบ้านและสืบชะตาเมือง การสืบชะตาคนในสมัยก่อนนิยมเมื่อมีคนเจ็บป่วย แต่ปัจจุบันมีการทำนอกจากนี้ด้วย เช่น ขึ้นบ้านใหม่ ครบรอบวันคล้ายวันเกิด ได้เลื่อนยศตำแหน่ง แต่งงาน เป็นต้น สำหรับการสืบชะตาบ้าน ปกติมักจะทำกันในช่วงสงกรานต์ ระหว่างวันที่ ๑๖ ถึง ๑๘ เมษายน หากเกิดความไม่สงบสุขในหมู่บ้าน เช่น โรคระบาด ก็มักจะจัดการสืบชะตาหมู่บ้านด้วยเช่นกัน ส่วนการสืบชะตาเมืองก็ทำนองเดียวกับการสืบชะตาคนเป็นประจำทุกปีแล้ว สำหรับการสืบชะตาเมืองเชียงใหม่ ปัจจุบันได้กำหนดให้พิธีในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๙ เหนือ นอกจากนี้ยังนิยมกระทำกันเมื่อบ้านเมืองเกิดเรื่องเดือดร้อนอีกด้วย

ประเพณีเดือน ๘ เหนือ (ราวเดือนพฤษภาคม)

ประเพณีขึ้นพระธาตุหรือสรงน้ำพระธาตุ

เมืองเชียงใหม่มีพระธาตุสำคัญหลายแห่ง เช่น พระธาตุดอยสุเทพ พระธาตุศรีจอมทอง ซึ่งมีประเพณีสรงน้ำพระธาตุทุกวันเพ็ญเดือน ๘ เหนือ ตรงกับวันวิสาขบูชา พระธาตุบางแห่งอยู่บนดอย สมัยก่อนต้องเดินทางขึ้นไป จึงเรียกว่า ขึ้นพระธาตุ การขึ้นพระธาตุนี้อาจจะเป็นการเดินทางไปไหว้สักการะแสดงบุญต่างๆ ด้วย ในสมัยก่อนบางครั้งพระธาตุอาจถูกทอดทิ้งเพราะภัยสงครามหรือภัยอื่นๆ บุญที่เดินทางไปไหว้ พระธาตุ ถือเป็นโอกาสช่วยแล้วกันทำความสะอาดแก่องค์พระเจดีย์อยู่ด้วย จะมีผู้คนพากันไปไหว้พระธาตุ โดยเฉพาะพระธาตุประจำปีเกิด เมื่อไปถึงทำความสะอาดบริเวณที่ ตอนเย็นมีการสวดคาถาประจำปี ตกดึกสวดมนต์ก็าวนะ พอรุ่งเช้าก็เข้าทำบุญตักบาตรกัน

ประเพณีเดือน ๙ เหนือ (ราวเดือนมิถุนายน)

ประเพณีเลี้ยงผีปู่ย่า

ผีปู่ย่า คือ ผีประจำตระกูล สืบทอดมาทางผู้หญิง ซึ่งลูกหลานจะต้องให้ความเคารพ โดยจัดทำที่บ้านไว้เป็นสถานที่ ให้ความเคารพพลอ(ไหว้)แต่งงาน หรือวันกำหนดเลี้ยงผี (มักกำหนดกันในช่วงเดือน ๘-๙ เหนือ) ก็ควรจะมีการทำพิธีอย่างสม่ำเสมอตามประเพณี ที่สืบทอดกันมาแต่ละตระกูล โดยจะมีการนำเครื่องสักการะ เช่น ไก่ เหล้า หรือข้าวปลาอาหารอื่นๆ ที่ผีปู่ย่าชอบ แล้วต่อมามีการกำหนดกันไปสังเวยแก่ผีปู่ย่า ทั้งนี้เพื่อผีปู่ย่าจะได้คุ้มครองให้ลูกหลานได้อยู่ดีมีสุขตลอดไป

ประเพณีเลี้ยงผีขุนน้ำ

คือการสังเวยเช่นไหว้แห่งต้นน้ำลำธาร โดยก่อนที่จะเข้าสู่ฤดูทำนา ชาวบ้านที่มีส่วนใช้น้ำจากต้นน้ำเดียวกัน จะนัดกันไปประกอบพิธีกรรมเพื่อให้ขุนน้ำช่วยดูแลให้น้ำหล่อเลี้ยงข้าวกล้าให้อุดมสมบูรณ์ตลอดฤดูการทำนา และอย่าให้เกิดขัดแย้งในการทำนา

ประเพณีฟ้อนผีมด-ผีเม็ง

เป็นพิธีกรรมเพื่อไหว้บรรพบุรุษแบบหนึ่ง โดยเป็นกลุ่มคนที่สืบเชื้อสายจากต้นตระกูล ได้แก่ ผีมด ผีเม็ง และผีมดชอนเม็ง จะทำกันในช่วงเดือน ๘ และ ๙ เหนือ บางตระกูลก็ทำทุกปี บางตระกูลก็ทำทุก ๓ ปี มีการสร้างประราพิธีขึ้นมาแล้วบอกกล่าวพี่น้องเครือญาติเดียวกันมาร่วมงาน มีวงดนตรีปี่พาทย์บรรเลง และมีการอัญเชิญผีมาทรงร่างลูกหลานตระกูล ให้ลงมารับเครื่องเซ่นและฟ้อนร่วมกัน ส่วนใหญ่มีพิธี ๒ วัน

ประเพณีจิบอกไฟ

เป็นประเพณีจุดบ้องไฟ เพื่อเป็นพุทธบูชา เดิมคงมีจุดประสงค์อย่างอื่นด้วย แต่แห่งมักจัดขึ้นไม่พร้อมกัน บางแห่งจัดขึ้นในช่วงส่งน้ำพระ เช่น วัดพระธาตุดอยน้อยม่วง อำเภอเวียง กำหนดเอาวันแรม ๑๔-๑๕ ค่ำ เดือน ๙ เหนือ วัดพระธาตุดอยสุเทพ กำหนดเอาวันเพ็ญเดือน ๘ ซึ่งตรงกับ (วันเพ็ญเดือน ๑๗) ในการจิบอกไฟชาวบ้านแต่ละแห่งมักส่งขบวนแห่พร้อมกันและมีการแห่รำทำเพลงก่อนส่งบูชาสนาน บอกไฟมีหลายชนิด เช่น บอกไฟขึ้น บอกไฟหมื่น (ดอกไม้เพลิง) บอกไฟตอก (ตอกไม้เพลิง) บอกไฟช้างร้อง เป็นต้น

ประเพณีเข้าอินทขีล

เป็นการทำพิธีบูชาเสาอินทขีลหรือเสาสะดือเมือง จัดขึ้นทุกปีที่วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร อำเภอเมืองเชียงใหม่ ในช่วงแรม ๑๓ ค่ำ เดือน ๘ ถึงขึ้น ๔ เดือน ๙ ซึ่งเรียกว่า เดือนแปดเข้า เดือนแก้ออก โดยชาวบ้านนำดอกไม้เที่ยนธูปมาบูชาเสาอินทขีล เรียกว่า ใส่ขันดอก เพื่อให้บ้านเมืองมีความสงบสุข ซึ่งตั้งแต่ดีตมาประชาชนต่างร่วมใจกันนำข้าวปลาอาหารมาร่วมทำบุญ นำการแสดงมาร่วม ให้เกิดความสนุกสนานกันตลอดงาน

ประเพณีเดือน ๑๐ (ราวเดือนกรกฎาคม)

ประเพณีเข้าวัสสา (เข้าพรรษา)

ประเพณีเข้าพรรษา ชาวล้านนามักออกเสียงว่า เข้าวัสสา คือ การที่พระสงฆ์อยู่ประจำที่ไม่ได้ไปที่หนึ่งใดในระยะเวลา ๓ เดือน เรียกว่า เข้าวัสสา ตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๐ เหนือ (เดือน ๘ ภาคกลาง) ไปจนถึงวันขึ้น ๑๕ เดือนเกี๋ยง (เดือน ๑๑ ภาคกลาง) เป็นวันสำคัญยิ่งวันหนึ่ง เพราะเป็นวันสุดท้ายที่จะได้ร่วมทำบุญเป็นพิเศษ โดยพุทธศาสนิกชนจะพากันไปในตอนกลางคืนมีการถวายเทียนเข้าพรรษา รวมทั้งการถวายผ้าอาบน้ำฝนสำหรับพระภิกษุสงฆ์ ก่อนที่จะถึงวันหรือเวลาถวายเทียน จะมีการแห่เทียนเข้าพรรษาไปตามหมู่บ้านต่างๆ เป็นที่สนุกสนาน มักจะมีพาหนะ ขันข้าวให้กัน ร่วมทั้งการทานแต่พ่อแม่ปู่ย่าตายาย ที่ยังมีชีวิตอยู่ด้วย ในช่วงเข้าพรรษา ชาวบ้านส่วนใหญ่ไปทำบุญที่วัดทุกวันพระ มีพิเทศน์ ฟังธรรม คนเฒ่าคนแก่มักนอนวัดจำศีล ในกรณีนี้ ชาวบ้านจะมอบให้อาจารย์เป็นแทนเจ้าอธิการเตรียมของ เพื่อจะอาราธนาพระเจ้าในวันเข้าพรรษาให้เข้าวัสสาด้วย สำหรับคนทั่วไปคนถือศีลตลอดบางเจ็ดวัน งดเนื้อสัตว์ตลอดพรรษา เป็นต้น

ประเพณีแฮกนา (แรกนา)

พิธีแฮกนาของชาวล้านนานั้นมีความหมายใกล้เคียงกับพิธีแรกนาของภาคกลาง หมายถึง การเริ่มลงมือทำนา เช่น แฮกไถ ฉอนหว่าน แฮกปลูก แฮกเกี่ยว แฮกตี เป็นต้น เพื่อให้เกิดความอุดมสมบูรณ์แก่ข้าวในนาโดยปราศจากสิ่งร้ายๆ มารบกวน การแฮกนา จะต้องหาวันหรือฤกษ์ยามที่ดี (วันสารท์นั้นห้ามปลูกนาว่าจะถือว่าสัตว์ต่างๆ จักเบียดเบียน) การแฮกไถ มีการเตรียมอุปกรณ์ต่างๆ นับตั้งแต่ควายพร้อมกับเครื่องถนคาครบชุด (รวมทั้งคราด จอบ เสียม มีดและขวานที่ใช้ในการทำนา) โดยโพขอสุขเวยแก่จตุโลกบาลทั้ง ๔ และแม่โกสก (แม่โพสพ)

ประเพณีเดือน ๑๑ (ราวเดือนสิงหาคม)

ประเพณีเอามื้อปลูกนา

เป็นประเพณีที่ชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจกันทำนาเป็นเจ้าๆ ไป ซึ่งตรงกับภาษาไทยว่า "ลงแขก" ช่วงเดือนนี้เป็นช่วงที่ชาวบ้านลงมือปักดำ สมัยก่อนไม่มีการจ้าง แต่จะลดแรงงานช่วยกัน ให้เสร็จเป็นเจ้าๆ ไป ผู้ใดที่เคยไปช่วยผู้อื่นพอถึงคราวตนปลูกข้าวผู้นั้นจะช่วย ส่วนเจ้าภาพก็จะเตรียมจัดข้าวปลาอาหารมาเลี้ยงผู้ที่ช่วยงาน เรียกว่า ต่อมามีการว่าจ้าง เรียกกันว่า "จ้างขา"

ประเพณีฟังธรรม

ในช่วงเข้าพรรษา จะมีการฟังธรรม โดยที่พระสงฆ์จะอ่านคัมภีร์ที่จารึกในใบลาน ซึ่งเนื้อหามักจะเกี่ยวเรื่องของชาดก ในการไปวัดเพื่อฟังธรรมนั้น นอกจากผู้ไปต้องอาบน้ำชำระกายให้สะอาดและแต่งกายเรียบร้อยแล้ว ก็อาจนำเครื่องสักการะการไปบูชาพระธรรมและนำเอาวัตถุไทยทานเช่นข้าวสารรอยผลไปถวายวัดและนำเอาปัจจัยไปบูชาธรรม ตามกำลังด้วย

อ่านเพิ่มเติม: วัดพระสิงห์ เชียงใหม่: ถอดรหัสพระอารามหลวงชั้นเอกและวิหารลายคำ 680 ปี

About Us & Content Policy

Our Mission

Terra Lanna Travel was founded out of a love for Lanna history and culture.

Hotels & Tours: A Supporting Role

The hotel accommodations and tour programs featured on this site are a supplementary source of income.

Our Role

Our main role is to tell stories and share knowledge about Lanna history.

About Our Images

The images on this website include both genuine photographs and AI-restored images from old black-and-white photographs.

Privacy Policy / นโยบายความเป็นส่วนตัว

Last updated: 26 April 2026 | อัปเดตล่าสุด: 26 เมษายน 2569

1. ข้อมูลที่เราเก็บรวบรวม / What We Collect

เราเก็บข้อมูลเฉพาะที่จำเป็นต่อการให้บริการ ได้แก่:

  • ชื่อ อีเมล และข้อความที่คุณส่งผ่านแบบฟอร์มติดต่อ
  • ข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (หน้าที่เยี่ยมชม, แหล่งที่มา) ผ่าน first-party cookies
  • Name, email, and message submitted via contact form
  • Website usage data (pages visited, referral source) via first-party cookies

2. วิธีที่เราใช้ข้อมูล / How We Use It

  • ตอบคำถามและจัดการการจองทัวร์ / Respond to enquiries and manage tour bookings
  • วิเคราะห์ว่า content ใดเป็นประโยชน์กับผู้เยี่ยมชม / Understand which content is useful
  • ปรับปรุงเว็บไซต์และบริการ / Improve our website and services

3. Affiliate Links & Partner Disclosures

เว็บไซต์นี้มีลิงก์ affiliate ไปยัง Agoda, Viator และ Trip.com เมื่อคุณคลิกลิงก์เหล่านี้และทำการจอง เราอาจได้รับค่าคอมมิชชัน โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับคุณ ราคาที่แสดงบนเว็บไซต์นี้สำหรับที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) เป็นราคาสดที่ดึงมาจากพาร์ทเนอร์โดยตรง ส่วนราคาที่ Trip.com ต้องคลิกออกไปเช็คที่เว็บพาร์ทเนอร์โดยตรง

This site contains affiliate links to Agoda, Viator, and Trip.com. When you click these links and make a booking, we may earn a commission at no extra cost to you. Hotel prices (Agoda) and tour prices (Viator) shown on this site are live prices pulled directly from our partners; Trip.com prices require clicking through to the partner's own site. Affiliate cookies are only set when you click these links directly.

4. Cookies & Tracking Technologies

เราใช้คุกกี้ (Cookies) และเทคโนโลยีติดตามที่จำเป็นเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการให้บริการ:

  • คุกกี้การตั้งค่า (Preference Cookies): จำการตั้งค่าภาษา (TH / EN) และสถานะการยินยอมคุกกี้ของคุณ
  • คุกกี้สถิติและการวิเคราะห์ (Analytics Cookies): วิเคราะห์แนวโน้มการเข้าชมหน้าเว็บเพื่อปรับปรุงคุณภาพเนื้อหา ผ่าน Google Analytics (G-CSV1H77PY8)

We use cookies and similar technologies to enhance your browsing experience:

  • Preference Cookies: Remember your selected language and cookie banner consent status.
  • Analytics Cookies: Help us understand audience engagement and improve article quality via Google Analytics.

5. นโยบายโฆษณา Google AdSense / Google AdSense Advertising Disclosures

เว็บไซต์นี้ใช้บริการโฆษณาจาก Google AdSense เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและการผลิตเนื้อหาคุณภาพ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและนโยบายความเป็นส่วนตัวของ Google เราขอแจ้งให้ผู้ใช้ทราบดังนี้:

  • ผู้ให้บริการภายนอก ซึ่งรวมถึง Google ใช้คุกกี้ (รวมถึง DoubleClick cookie) เพื่อแสดงโฆษณาตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์นี้หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในอินเทอร์เน็ตของผู้ใช้ในอดีต
  • การใช้คุกกี้เพื่อการโฆษณาช่วยให้ Google และพาร์ทเนอร์สามารถแสดงโฆษณาที่เกี่ยวข้องและตรงกับความสนใจของผู้ใช้ อิงตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์ของเราและ/หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
  • ผู้ใช้มีสิทธิ์เลือกปิดการใช้งาน (Opt-out) โฆษณาที่ปรับแต่งตามโปรไฟล์ความสนใจส่วนบุคคลได้ทุกเวลา โดยเข้าไปที่ Google Ads Settings หรือเข้าไปที่เว็บไซต์ www.aboutads.info เพื่อปิดการใช้คุกกี้ของผู้ให้บริการภายนอกสำหรับการโฆษณาตามความสนใจ

This website partners with Google AdSense to display advertisements. In strict accordance with Google AdSense Publisher Policies, please be advised:

  • Third-party vendors, including Google, use cookies (including the DoubleClick cookie) to serve ads based on a user's prior visits to this website or other websites across the Internet.
  • Google's use of advertising cookies enables it and its partners to serve personalized ads to users based on their visits to our site and/or other sites on the Internet.
  • Users may opt out of personalized advertising at any time by visiting Google Ads Settings. Alternatively, users can opt out of a third-party vendor's use of cookies for personalized advertising by visiting www.aboutads.info.

6. สิทธิ์ของคุณ / Your Rights (PDPA & GDPR)

ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และมาตรฐานสากล คุณมีสิทธิ์:

  • ขอดู แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนตัวของคุณ
  • ถอนความยินยอมได้ทุกเวลา
  • Request access to, correction, or deletion of your personal data
  • Withdraw consent at any time

7. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเรื่องข้อมูลส่วนตัว: terralanna67@gmail.com

For privacy enquiries: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย

Terms of Service / ข้อกำหนดการใช้งาน

Last updated: 25 September 2026 | อัปเดตล่าสุด: 25 กันยายน 2569

1. เกี่ยวกับบริการของเรา / About Our Service

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("เรา", "Terra Lanna") ให้บริการเว็บไซต์ที่รวมหลายส่วนเข้าด้วยกัน ได้แก่ ที่พัก Nampiangdin Boutique Hotel ทัวร์ฟาร์มออร์แกนิกที่ลำพูน โปรแกรมทัวร์คัดสรร ไดเรกทอรีโรงแรมพร้อมราคาสดจากพาร์ทเนอร์ บล็อกเรื่องราวเชิงวัฒนธรรมล้านนา และ "ห้องสมุดล้านนา" ซึ่งเป็นคลังหนังสือประวัติศาสตร์/วัฒนธรรมล้านนาที่แปลและเรียบเรียงขึ้นใหม่ การใช้งานเว็บไซต์นี้ถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับนี้

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("we", "Terra Lanna") operates a website combining several parts: Nampiangdin Boutique Hotel accommodation, organic farm tours in Lamphun, curated tour programs, a hotel directory with live partner pricing, a Lanna culture blog, and the "Lanna Library" (ห้องสมุดล้านนา) — a collection of translated and re-edited Lanna history and culture books. By using this website, you agree to these Terms.

2. เนื้อหาบล็อกและห้องสมุดล้านนา / Blog & Lanna Library Content

บทความบล็อกและหนังสือใน "ห้องสมุดล้านนา" เป็นผลงานที่เรียบเรียง แปล และดัดแปลงขึ้นโดย Terra Lanna จากแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์/วรรณกรรมล้านนาสาธารณะ โดยมีเจตนาเพื่อการสานต่อและอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนาให้เข้าถึงได้ในหลายภาษา เนื้อหาที่แปล/เรียบเรียงใหม่นี้เป็นลิขสิทธิ์ของ Terra Lanna ส่วนผลงานต้นฉบับยังคงเป็นของผู้ประพันธ์/สำนักพิมพ์เดิมตามที่ระบุไว้ในแต่ละเล่ม รูปภาพประกอบบางส่วนเป็นภาพถ่ายจริง และบางส่วนสร้าง/บูรณะขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI จากภาพถ่ายเก่าขาวดำ (ดูรายละเอียดที่หน้า About Us) เนื้อหาทั้งหมดจัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการศึกษาและวัฒนธรรม ห้ามคัดลอกหรือนำไปเผยแพร่ซ้ำเพื่อการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

Blog articles and books in the "Lanna Library" are compiled, translated, and adapted by Terra Lanna from public Lanna historical/literary sources, with the intent of continuing and preserving Lanna culture in multiple languages. This translated/re-edited content is copyrighted by Terra Lanna; original source works remain the property of their original authors/publishers as credited within each volume. Some accompanying images are genuine photographs, while others are AI-restored or AI-generated from old black-and-white photographs (see the About Us page for details). All content is produced for educational and cultural purposes. Copying or commercial redistribution without written permission is prohibited.

3. การจองผ่านลิงก์พาร์ทเนอร์ / Bookings via Partner Links

ราคาที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) ที่แสดงบนเว็บไซต์ดึงมาจากพาร์ทเนอร์แบบสด แต่การจองจริงจะเกิดขึ้นบนเว็บไซต์ของพาร์ทเนอร์นั้นๆ ซึ่งอยู่ภายใต้ข้อกำหนดและนโยบายการยกเลิก/คืนเงินของพาร์ทเนอร์เอง ไม่ใช่ของ Terra Lanna เราเป็นเพียงผู้แนะนำ (affiliate) และไม่ใช่คู่สัญญาในการจองนั้น จึงไม่รับผิดชอบต่อปัญหาการให้บริการ การยกเลิก หรือข้อพิพาทที่เกิดจากพาร์ทเนอร์ (รายละเอียดค่าคอมมิชชัน affiliate ดูที่ Privacy Policy)

Hotel (Agoda) and tour (Viator) prices shown on this site are pulled live from our partners, but the actual booking is completed on the partner's own website and is governed by that partner's own terms and cancellation/refund policy — not Terra Lanna's. We act only as an affiliate referrer and are not a party to that booking contract, and are not responsible for service issues, cancellations, or disputes arising from the partner. (See Privacy Policy for affiliate commission details.)

4. การใช้งานที่ไม่เหมาะสม / Prohibited Use

ห้ามใช้เว็บไซต์นี้เพื่อ: ละเมิดกฎหมายไทยหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง, คัดลอก/ดึงข้อมูล (scrape) เนื้อหาจำนวนมากโดยไม่ได้รับอนุญาต, หรือพยายามเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต

You may not use this website to: violate Thai or applicable law, scrape or bulk-extract content without permission, or attempt unauthorized system access.

5. ข้อจำกัดความรับผิด / Limitation of Liability

เราให้ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้ "ตามสภาพที่เป็นอยู่" โดยพยายามอย่างสมเหตุสมผลให้ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน แต่ไม่รับประกันว่าเนื้อหา ราคา หรือความพร้อมให้บริการจะถูกต้อง สมบูรณ์ หรือปราศจากข้อผิดพลาดตลอดเวลา Terra Lanna ไม่รับผิดต่อความเสียหายทางอ้อม ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หรือการสูญเสียผลกำไร ที่เกิดจากการใช้เว็บไซต์นี้หรือบริการของพาร์ทเนอร์ ภายใต้ขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต

We provide information on this website "as is" and make reasonable efforts to keep it accurate and current, but do not guarantee that content, prices, or availability are correct, complete, or error-free at all times. To the maximum extent permitted by law, Terra Lanna is not liable for indirect, incidental damages, or loss of profit arising from use of this website or our partners' services.

6. กฎหมายที่ใช้บังคับ / Governing Law

ข้อกำหนดฉบับนี้อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ข้อพิพาทใดๆ ให้อยู่ในเขตอำนาจศาลไทย

These Terms are governed by the laws of Thailand. Any disputes shall be subject to the jurisdiction of Thai courts.

7. การเปลี่ยนแปลงข้อกำหนด / Changes to These Terms

เราอาจปรับปรุงข้อกำหนดนี้เป็นครั้งคราว การใช้งานเว็บไซต์ต่อไปหลังการเปลี่ยนแปลงถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับใหม่

We may update these Terms from time to time. Continued use of the website after changes constitutes acceptance of the revised Terms.

8. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเกี่ยวกับข้อกำหนดการใช้งาน: terralanna67@gmail.com

For questions about these Terms: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย