คู่มือท่องเที่ยวเชียงใหม่ 2026

ดูเพิ่ม →
คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

คู่มือซื้อตั๋ว CAD Chiang Mai Sky Lantern Festival 2026 รีวิวโซนที่นั่ง การเดินทาง และสิ่งที่ต้องรู้

เจาะลึกระดับบัตร CAD Chiang Mai Khomloy Sky Lantern Festival 2026 ทั้ง 6 โซนที่นั่ง จุดนัดขึ้นรถ CMECC และ MAY

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน จุดชมที่ดีที่สุด & ตารางเวลา

เจาะลึกเส้นทางขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทาน 25 พฤศจิกายน 2026 จากประตูท่าแพถึงสำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ พร

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

ลอยกระทงเชียงใหม่ งานฟรีริมน้ำปิง vs ตั๋วปล่อยโคม CAD ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

เทียบข้อดีข้อเสียแบบไม่กั๊ก ระหว่างเที่ยวงานยี่เป็งฟรีในเขตเมืองเก่าเชียงใหม่ กับการซื้อบัตรงาน CAD ขอมลอย 4,9

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

8 ร้านอาหารริมแม่น้ำปิง ดินเนอร์ใต้แสงจันทร์คืนวันเพ็ญยี่เป็ง จองโต๊ะริมน้ำสุดโรแมนติก

เจาะลึก 8 ร้านอาหารและห้องอาหารริมแม่น้ำปิงสำหรับดินเนอร์คืนลอยกระทง 24–25 พฤศจิกายน 2026 พร้อมงบประมาณเซตเมนู

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

นั่งรถไฟเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน แบบไม่มีรถส่วนตัว: เที่ยวครบคาเฟ่ วัดเมืองเก่า และถนนคนเดินด้วยสองแถวแดง

แผนเที่ยวเชียงใหม่ 3 วัน 2 คืน ฉบับคนไม่มีรถส่วนตัว นั่งรถไฟด่วนขบวนพิเศษมาลงสถานีเชียงใหม่ช่วงเช้า ต่อสองแถวแ

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ประเพณีจุดผางประทีปบูชาเมือง: แสงเทียนหมื่นดวงรอบคูเมือง ประวัติและความหมายมงคล

ทำความรู้จักประเพณีจุดผางประทีปดินเผาบูชาเมืองเชียงใหม่ในเทศกาลยี่เป็ง ความเชื่อล้านนาเรื่องแสงสว่างดับมืด บรร

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

แผนที่การเดินทางวันลอยกระทงเชียงใหม่: จุดปิดถนน จุดจอดรถ รถสองแถวแดง และวิธีเดินทาง

คู่มือเอาตัวรอดเรื่องการเดินทางคืนลอยกระทงเชียงใหม่ 24–25 พฤศจิกายน 2026 จุดปิดถนนตั้งแต่ 16:00–17:00 น. เหตุผ

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

พิกัดเช่าชุดไทยล้านนาแอ่วยี่เป็ง ถ่ายรูปสวยสะกดสายตา พร้อมเทคนิคแต่งกายชาย-หญิง

เจาะลึกการเช่าชุดพื้นเมืองล้านนา (ผ้าซิ่น เสื้อปั๊ด ชุดหม้อห้อม) ย่านประตูท่าแพ อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ และถนนรา

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

5 รูฟท็อปบาร์เชียงใหม่ จิบค็อกเทลชมทะเลโคมลอย 360 องศาเหนือฟ้าเมืองเก่า

รีวิว 5 รูฟท็อปบาร์วิวสวยที่สุดในเชียงใหม่สำหรับค่ำคืนยี่เป็งและลอยกระทง 2026 พร้อมเงื่อนไข Minimum Spend การแ

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

The Inside House: คฤหาสน์กระจกสีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา พร้อมพูลวิลล่าสระกระจกใสลอยฟ้า

รีวิว The Inside House เชียงใหม่ โรงแรมบูติก 5 ดาวในคูเมืองเก่า คฤหาสน์สีขาวสไตล์โคโลเนียลล้านนา สระว่ายน้ำกระ

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

รวมที่พักดอยสะเก็ด บ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ และพูลวิลล่าสไตล์เซน: สัมผัสพลังบำบัดแห่งสายน้ำแร่

คู่มือเลือกที่พักดอยสะเก็ด เชียงใหม่ บ่อน้ำพุร้อนดอยสะเก็ด รีสอร์ตสุขภาพ วิลล่าสไตล์เซน แช่น้ำแร่ธรรมชาติผ่อนค

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

โรงแรมริมแม่น้ำปิง เชียงใหม่: พักผ่อนสไตล์ลักชัวรี่ ชมวิวสายน้ำ พระอาทิตย์ตก และความเงียบสงบ

รวมโรงแรมริมแม่น้ำปิงที่ดีที่สุดในเชียงใหม่ ย่านวัดเกตและช้างคลาน สัมผัสความเงียบสงบ ชมวิวพระอาทิตย์ตก รีสอร์ต

เรื่องใหม่จากเชียงใหม่

อ่านทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลพิเศษ

ดีลโรงแรมและที่พักเชียงใหม่ ลดสูงสุด 60%

เช็คราคาโปรโมชั่นพิเศษ จองตรงผ่าน Agoda พาร์ทเนอร์อย่างเป็นทางการ การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก จองก่อนจ่ายทีหลัง พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

ห้องสมุดล้านนา

ดูห้องสมุดทั้งหมด →

เก่าดี: ประเพณีและวัฒนธรรมล้านนาแต่โบราณ

พระครูโสภณกิตติญาณ (มหาสิงห์ ดวงวิไล)

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

ประวัติวัดสวนดอก พระอารามหลวง

พระเจริญ จรณสมฺปนฺโน (หัวหน้าห้องสมุด มจร. วิทยาเขตเชียงใหม่)

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่

กรมศิลปากร กองโบราณคดี ฝ่ายอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนังและประติมากรรมติดที่ · เรียบเรียงโดย ธวัชชัย ปุณณลิมปภุล

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ที่ระลึกงานประจำปี ๒๕๓๙

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ประธานอำนวยการ: พระธรรมดิลก จันทร์ กุสโล | บรรณาธิการ: พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน)

โชติการาม...บูรพาจารย์

โชติการาม...บูรพาจารย์

พระครูโสภณกวีวัฒน์ (ผู้รวบรวมและเรียบเรียง โดยฉันทานุมัติของพระพุทธพจนวราภรณ์ จันทร์ กุสโล) | จัดพิมพ์โดยคณะสงฆ์ธรรมยุต เชียงใหม่-ลำพูน-แม่ฮ่องสอน

ประเพณีไทยภาคเหนือ

สงวน โชติสุขรัตน์ | คำนิยมโดย พระธรรมราชานุวัตร และ เสฐียรโกเศศ (พระยาอนุมานราชธน) | จัดพิมพ์โดย สงวนการพิมพ์

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดเชียงใหม่

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่

อยากอ่านเรื่องแบบไหนวันนี้?

อ่านทั้งหมด →

ย่านไหนก็มีเรื่องเล่า

Lamphun · ภาคเหนือของไทย

สวนอินทรีย์
แท้จริง

สวนที่ดูแลมากกว่า 20 ปี บนผืนดินลำพูน — ด้วยความเชื่อว่าอาหารที่ดีเริ่มต้นจากดินที่ดี

20+ปีแห่งการดูแล
50+ชนิดพืชสมุนไพร
100%อินทรีย์แท้จริง
Scroll
อัปเดตเดือนนี้ ปฏิทินกิจกรรมเชียงใหม่ ตุลาคม 2569 อ่านรายการทั้งหมด →
AGODA OFFICIAL PARTNER · ดีลที่พัก

วางแผนทริปเที่ยวเชียงใหม่? จองโรงแรมทำเลดี ลดสูงสุด 60%

พักผ่อนใกล้จุดนัดพบทัวร์ ย่านนิมมานฯ และคูเมืองเก่า การันตีราคาต่ำสุด ยกเลิกฟรีก่อนเข้าพัก พร้อมสะสม Agoda Cash ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยกเลิกฟรี 100% Pay at Hotel
ดูโปรโมชั่นโรงแรม Agoda
TRIP.COM OFFICIAL PARTNER · ทัวร์และตั๋ว

จองบัตรเข้าชม กิจกรรม และเดย์ทัวร์เชียงใหม่ การันตีราคาดีที่สุด

เปิดประสบการณ์เที่ยวเชียงใหม่แบบครบวงจร ทัวร์ดอยอินทนนท์ ปางช้าง ล่องแก่ง บัตรเข้าสวนสัตว์ไนท์ซาฟารี และเวิร์กช็อปวัฒนธรรม จองง่าย ยืนยันทันที พร้อมรับคะแนน Trip Coins ทุกการจอง

Best Price Guarantee ยืนยันทันที Instant Confirmation Trip Coins Reward
จองทัวร์ & ตั๋ว Trip.com
เรียงตาม:

Terra Lanna กำลังรวบรวมและแปลหนังสือหายากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และวิถีชีวิตล้านนา เพื่อเก็บรักษาและส่งต่อเรื่องราวเหล่านี้ให้ผู้อ่านทั่วโลก

เรียงตาม:
Nampiangdin Boutique Hotel Chiang Mai
ที่พักของเรา

Nampiangdin Boutique Hotel

โรงแรมบูติค 4 ดาว สไตล์ล้านนา ใจกลางเชียงใหม่

★★★★ 4-Star Boutique 46 ห้องพัก 15 นาทีจากสนามบิน ฟรีรับส่งสนามบิน
46
ห้องพัก
4★
Star Boutique
20+
ปีแห่งประสบการณ์
15 min
จากสนามบิน
4.8 Google Reviews
★★★★★
8.9 Booking.com
4.5 TripAdvisor
★★★★ 4-Star Boutique
เกี่ยวกับเรา

ประสบการณ์ล้านนา
ที่แท้จริง

Nampiangdin Boutique Hotel คือโรงแรมบูติคระดับ 4 ดาว ที่ผสมผสานสถาปัตยกรรมล้านนาโบราณเข้ากับความสะดวกสบายสมัยใหม่ ตั้งอยู่ใจกลางเชียงใหม่ บนถนนนันทาราม ห่างจากสนามบินเพียง 15 นาที มีบรรยากาศอบอุ่น บริการจากหัวใจ พร้อมสวนร่มรื่น สระว่ายน้ำกลางแจ้ง และร้านอาหารที่คัดสรรวัตถุดิบท้องถิ่น

ห้องพัก

เลือกประสบการณ์ที่ใช่สำหรับคุณ

ทุกห้องมีระเบียงส่วนตัว วิวสระว่ายน้ำ แอร์ WiFi ฟรี มินิบาร์ และอาหารเช้ารวม

สิ่งอำนวยความสะดวก

ครบครันทุกความต้องการ

★★★★★

"ห้องพักกว้างขวาง สะดวกสบายมาก การตกแต่งสวยงามมาก ทีมงานบริการดีเยี่ยมเหมือนโรงแรม 5 ดาว อาหารเช้าสดอร่อยหลากหลาย"

นักท่องเที่ยว · Booking.com
★★★★★

"Spacious and comfortable with excellent design. The staff provided truly five-star service. Beautiful garden atmosphere and incredibly peaceful."

International Guest · TripAdvisor
★★★★★

"บริการรับส่งสนามบินสะดวกมาก สวนสวยงาม งานไม้แกะสลักประณีต ประทับใจตั้งแต่เข้าประตูจนถึง Check-out"

ผู้เข้าพัก · Google Reviews
เขียน Google Review
ที่ตั้งและติดต่อ

เดินทางมาหาเรา

ที่อยู่
14/3 Nantaram 5Kor, Nantaram Road
Tambol Haiya, Amphoe Muang
Chiang Mai 50100, Thailand
โทรศัพท์
เว็บไซต์
การเดินทาง
ห่างจากสนามบินนานาชาติเชียงใหม่ 15 นาที
ห่างจากประตูเมือง 1 กม.
CHIANG MAI HOTEL DIRECTORY

ที่พักในเชียงใหม่

ค้นหา เปรียบเทียบราคา และดูพิกัดความสะดวกสบายรอบโรงแรมจาก Agoda และ Trip.com

ฟีลลิ่งการพักผ่อนที่คุณตามหา:
1,280+ โรงแรม
พร้อมราคาสด
2 แหล่งข้อมูล
Agoda · Trip.com
24/7 อัปเดตราคา
ทุกวัน
ลุงคำช่วยเลือก

ไม่แน่ใจว่าจะพักโซนไหนดี? ให้ลุงคำช่วยเลือกโรงแรมที่ตรงใจ

ตอบคำถาม 3 ข้อสั้นๆ ลุงคำช่วยคัดกรองโรงแรมที่เหมาะกับคุณ ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นคู่ หรือมาเป็นครอบครัว พร้อมคะแนนรีวิวจริง

Official Partner Hub · Agoda & Trip.com

การันตีราคาโรงแรมเชียงใหม่ดีที่สุด พร้อมสิทธิ์ยกเลิกฟรี 100%

ค้นหาและเปรียบเทียบที่พักกว่า 1,280 แห่งในเชียงใหม่ จองก่อนจ่ายทีหลัง ไม่ต้องตัดบัตรเครดิตทันที หรือจองแพ็กเกจเที่ยวบินและกิจกรรมผ่าน Trip.com

แผนที่ที่พัก

โรงแรมแนะนำในเชียงใหม่

เรียงตามคะแนนรีวิว — อัปเดตราคาทุกวัน

Active & Available in Chiang Mai

Your Eyes, Ears & Boots on the Ground in Chiang Mai

Moving, investing, or sourcing in Northern Thailand? We provide what no remote tool or overseas agency can ever match: genuine local presence, native northern dialect negotiation, and zero-bias on-site execution.

24h Fast On-Site Turnaround
Bilingual Fluent English & Kam Mueang
0% Markup Zero Farang Price Guarantee
100% Confidential & Independent
Why You Need a Local Fixer

Why Technology Cannot Replace Local Boots on the Ground

Overseas expats, digital nomads, and remote investors face significant friction when managing property or sourcing in Northern Thailand. Having trusted on-the-ground representation eliminates risks, protects your budget, and gives you total peace of mind.

Common Pitfalls of Managing Remotely

  • Misleading Listings: Online photos are frequently edited or years out of date. In reality, properties may have hidden mold, weak water pressure, noisy air-conditioning, or loud construction right outside your window.
  • Unwarranted Price Markups: Without local Thai and Northern dialect negotiation skills, foreigners often face inflated quotes—paying 20%–40% above true local market rates for rent, contractor labor, and artisan craft manufacturing.
  • Unreliable Wi-Fi Claims: Landlords routinely advertise 'high-speed internet' that turns out to be congested shared building Wi-Fi with high latency, dropping client Zoom calls and disrupting remote work.
  • Zero On-Site Emergency Recourse: When an air conditioner leaks, plumbing bursts, or a guest locks themselves out late at night, remote coordination across time zones is stressful and ineffective.

The Terra Lanna Advantage

  • Objective High-Definition Video Inspections: We physically inspect every corner of the property, testing plumbing pressure, air-con odor, noise decibels, and surrounding neighborhood conditions without bias.
  • Direct Native & Northern Dialect Negotiation: We speak fluent Thai and Kam Mueang directly with landlords, technicians, and workshop owners—securing authentic, fair local terms and lease conditions.
  • Certified On-Site Speedtests: We plug in directly to run certified Ookla Speedtests (measuring ping latency, jitter, download, and upload speeds) before you commit to any rental deposit.
  • Trusted Keyholding & Urgent Dispatch: Permanently stationed in Chiang Mai, ready to handle emergency lockout rescues, supervise contractors, and deliver structured photo/video reports directly to you.
Our 4 Core Capabilities

What Overseas Clients Hire Us to Do

Four specialized on-the-ground services tailored for expats, remote entrepreneurs, Airbnb owners, and international media agencies.

For Nomads & Expats

Local Fixer & Personal Assistant

Your personal problem solver in Chiang Mai. Whether you are landing soon or already living here, we eliminate bureaucratic stress, rental headaches, and language barriers.

Core Focus

Condo pre-lease walk-throughs, Wi-Fi stability tests, lease negotiation to kill farang markups, parcel reception, and initial government/immigration logistics guidance.

Key Deliverables
  • Detailed video walkthrough & timestamped photo inspection
  • Live Ookla Wi-Fi speedtest (latency, download/upload speeds)
  • Lease contract review & direct Thai landlord negotiation
  • Urgent parcel pickup, mail forwarding & local errands
Book Property Inspection →
For E-Commerce & Retail

Sourcing Agent & Quality Control (QC)

Overseas retailers and interior designers import handcrafted furniture, teakwood, ceramics, and textiles from Chiang Mai artisan hubs. We are your dedicated QC eyes on the workshop floor.

Geographical Advantage

We know the back alleys of Baan Tawai, San Kamphaeng, Bo Sang, Hang Dong, and Mae Rim. We talk directly to carvers and weavers in local dialect, preventing communication errors.

Key Deliverables
  • In-person workshop & factory visits across Chiang Mai & Lamphun
  • Detailed QC reports: timber moisture check, seam strength, finish quality
  • Bilingual sample procurement & local price negotiation
  • Packaging oversight & international shipping/forwarding coordination
Request Sourcing Agent →
For Property Owners

Local Property Manager & Inspector

Foreign investors who own condos or pool villas in Chiang Mai for Airbnb need trustworthy local oversight. We inspect rooms after cleaning, hold emergency keys, and dispatch trusted tradesmen.

Timezone Synergy

We chat and report to you during your evening hours overseas, then execute daytime on-site checkups and maintenance across Chiang Mai during local business hours.

Key Deliverables
  • Post-cleaning inspection checklist (cleanliness, linen, amenities)
  • Emergency physical keyholder & lock-out rescue service
  • On-site dispatch for leaking air-con, plumbing, or electrical repairs
  • Quarterly preventative maintenance audits & inventory checks
Inquire Property Caretaker →
For Production & VIP Travel

Location Scout & Custom Itinerary Planner

Commercial film crews, YouTube creators, and high-end travelers demand secret, authentic locations away from mass tourist traps. We scout hidden temple grounds, mountain overlooks, and private chef tables.

Exclusive Synergy

Seamlessly paired with Terra Lanna's private farmstead: organic orchard walks, botanical craft liquor workshops, and private campfire dinners in Lamphun.

Key Deliverables
  • On-site location scouting with lighting notes, acoustics & GPS coords
  • Custom vintage cartography & bespoke curated private guest maps
  • Vetted private chef tables, hidden forest cafes & quiet temples
  • Private booking access to Terra Lanna organic farmstead & workshops
Commission Location Scout →
Fast & Frictionless

How the Process Works

From initial inquiry to completed mission in 4 simple steps.

01

1. Send Your Brief

Share your requirements, links, or address via email or the booking form below.

02

2. Action Plan in 2 Hours

We confirm feasibility, provide an exact upfront quote, and schedule the on-site mission.

03

3. On-The-Ground Execution

We drive directly to the property, factory, or location with our equipment and live status updates.

04

4. Comprehensive Report

You receive comprehensive video walkthroughs, speedtest stats, defect photos, and our honest local recommendations.

Request a Fixer or Property Inspection

Tell us what you need done on the ground in Chiang Mai. We reply within 2 hours during active daytime hours.

Frequently Asked Questions

Everything You Need to Know

Online listings in Thailand frequently feature stale photos, hidden structural/mold defects, or inflated 'Farang' prices (20%–40% above local rates). Without speaking northern Thai or being physically present to smell the room, test the water pressure, and check for noisy construction, you risk getting trapped in an inflexible 12-month lease. We serve as your unbiased on-site representative.

We cover all major expat and residential districts: Old City (Sri Phum, Phra Sing), Nimmanhaemin, Santitham, Jed Yod, Chang Phueak, Chang Khlan / Night Bazaar, Wat Gate / Riverside, Mae Hia, Hang Dong, San Kamphaeng, Doi Saket, and Mae Rim. We also travel to Lamphun artisan workshops upon request.

Standard requests are completed within 24–48 hours. Urgent same-day emergency callouts can often be accommodated depending on current schedule. Contact us via email (terralanna67@gmail.com) for rapid dispatch.

We bring a laptop and mobile testing kit directly to the unit. We connect to the actual in-room router and run certified Ookla Speedtests measuring ping latency, jitter, download Mbps, and upload Mbps. We also check 4G/5G mobile signal backup coverage inside the room.

Never. Terra Lanna maintains a zero-kickback, zero-commission policy. When negotiating rent or product costs, 100% of the discount goes directly to you. You pay us solely for our time, expertise, and transparent on-the-ground service.

We accept Wise (formerly TransferWise), standard international bank wire transfer, Thai PromptPay / QR bank transfer, and major credit cards via Stripe.

กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงมหาดไทย โดยกรมศิลปากร ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ · พ.ศ. ๒๕๔๒ (ค.ศ. 1999) · เชียงใหม่

บทที่ ๓ (๕) หัตถกรรม ภาษา วรรณกรรม และศิลปะการแสดง

เครื่องเขิน เครื่องเงิน กระดาษสา ผ้าทอ ภาษาและวรรณกรรมล้านนา การละเล่นพื้นบ้าน ดนตรี และการฟ้อนรำ

บทที่ ๓ (๕) หัตถกรรม ภาษา วรรณกรรม และศิลปะการแสดง

วรรณกรรม

วรรณกรรมล้านนาสามารถแบ่งได้เป็น ๒ ประเภท ตามลักษณะเนื้อหาและการใช้วรรณกรรมได้ดังนี้

วรรณกรรมมุขปาฐะ หมายถึง วรรณกรรมปากเปล่า หรือวรรณกรรมที่ถ่ายทอดสู่กันโดยการเล่าหรือขับ หรือร้อง แต่เดิมไม่ค่อยมีการเก็บบันทึกไว้ในวัสดุการบันทึก แต่ปัจจุบันมีการบันทึกไว้บ้างแล้ว อยู่ในรูปตลับบันทึกเสียง หรือหนังสือ จำแนกเป็นประเภทต่างๆ ได้ดังนี้ เพลงเด็ก เพลงชาวบ้าน โวหารรักของหนุ่มสาว นิทานชาวบ้าน ปริศนาคำทาย ภาษิต

เพลงเด็ก เพลงเด็กแบ่งออกเป็นเพลงกล่อมเด็ก เพลงปลอบเด็กและเพลงประกอบการเล่นของเด็ก เพลงกล่อมเด็ก คือ เพลงที่ผู้เลี้ยงเด็กร้องกล่อมเด็กเพื่อให้หลับง่าย เพลงปลอบเด็ก หมายถึง เพลงที่ใช้ร้องปลอบเด็กให้หยุดร้องไห้ หรือหยอกให้เด็กอารมณ์ดี ส่วนเพลงประกอบการเล่นของเด็ก หมายถึงเพลงที่เด็กร้องประกอบการเล่น เช่น เพลงกล่อมเด็ก เพลงอื๋อจ๋าจ๋า (มีตัวอย่างบทร้องประกอบ)

เพลงชาวบ้าน เพลงชาวบ้านในจังหวัดเชียงใหม่แบ่งตามลักษณะการร้องออกเป็นสองประเภทคือการจ้อยกับการซอ การจ้อย (อ่าน จ้อย) คือ การร้องลำนำตามทำนองที่มีอยู่แล้ว บทที่นำมาขับมักจะเป็นบทประพันธ์ที่บรรยายความในใจ โดยมากผู้ขับสำนวนชนิดนี้มักจะเป็นชายหนุ่มที่เดินทางไปบ้านสาวหรือกลับจากการเที่ยวสาว การจ้อยมีหลายทำนอง (มีตัวอย่างบทจ้อย) การซอ คือ การเล่นเพลงที่ต้องอาศัยการฝึกฝนและความสามารถพิเศษของช่างซอ มักจับสำนวนโต้ตอบกันระหว่างช่างซอฝ่ายชายและฝ่ายหญิง โดยมีคนคีปี่ชุดคลอไปด้วย อาจจะนำเอาเรื่องจากชาดก หัวข้อธรรมะ หรือเรื่องราวในชีวิตประจำวันทั่วไปมาเป็นเนื้อหาในการซอ มีทำนองต่างๆ เช่น ขึ้นเชียงใหม่ จะปุ ละม้าย เพลงเชี่ยว เพลงพม่า เพลงปั่นฝ้าย เพลงพระลอเดินดง เป็นต้น

โวหารรักของหนุ่มสาว โวหารรักของหนุ่มสาวบางทีก็เรียกว่าคำอู้สู่อ้อ คำคร่าวคำเครือ โวหารรักเหล่านี้หนุ่มสาวจะใช้สำนวนที่จดจำมาแต่โบราณ หรือสำนวนที่คิดขึ้นเองก็ได้ โดยใช้ฉันทลักษณ์คำประพันธ์พื้นบ้านที่เรียกว่า คำร่ำหรือคร่าว (มีตัวอย่างบทโวหารรัก)

นิทานชาวบ้าน หมายถึง นิยายหรือนิทานที่ชาวบ้านโดยทั่วไปรู้จักกันอย่างแพร่หลาย จัดแบ่งได้หลายประเภท หลายลักษณะ นิทานพื้นบ้านที่มีอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่บางเรื่องอาจซ้ำกับนิทานนิยายที่พบในจังหวัดอื่นที่อยู่ในเขตวัฒนธรรมล้านนา นิทานพื้นบ้านในจังหวัดเชียงใหม่ ได้แก่ เรื่องเสือเฒ่า เรื่องชะตาเมกทองแห้ง เรื่องไอ้สุดท้าย (ไอ้สุขเมืองพระ) เรื่องขุนคำแหง (ชุมชนเหง่นายจ้าง) เรื่องลูกเขยแก้บน เรื่องผีปอกกะโหลง เรื่องผีม่าบอง เป็นต้น (มีตัวอย่างเรื่องลูกเขยแก้บน)

ปริศนาคำทาย เป็นมรดกทางภูมิปัญญาของท้องถิ่น นอกจากการสร้างความสนุกสนานแล้วยังช่วยเสริมสร้างนิสัยช่างคิดให้แก่เด็กๆ ได้ติดตัว ตัวอย่างปริศนาคำทายในท้องถิ่นล้านนา อาทิเช่น (มีตัวอย่าง)

ภาษิต คือ คำกล่าวอันดี ในโอกาสต่างๆ เช่น สุภาษิต คำพร เป็นต้น ตัวอย่างเช่น (มีตัวอย่างภาษิต)

วรรณกรรมลายลักษณ์ หมายถึง วรรณกรรมที่ได้รับการบันทึกและถ่ายทอดสืบต่อกันมาเป็นลายลักษณ์อักษร ผู้สนใจอาจศึกษารายละเอียดต่างๆ ของวรรณกรรมลายลักษณ์จังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดอื่นๆ ในเขตวัฒนธรรมล้านนาได้จากผลการศึกษาในเรื่องนี้ของอุดม รุ่งเรืองศรี และลมูล จันทน์หอม ดังปรากฏชื่อในบรรณานุกรมท้ายเล่มนี้ จะขอเสนอด้วยตัวอย่างวรรณกรรมบางเรื่อง บางตอน ดังต่อไปนี้ในที่นี้จะขอเสนอตามเนื้อหาดังนี้

๑. วรรณกรรมประวัติศาสตร์

จารึก จารึกต่างๆ ที่มีอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่เท่าที่ค้นพบแล้วมีจำนวนไม่ต่ำกว่า ๕๐๐ ชิ้น อาจจำแนกตามประเภทวัสดุจารึกได้เป็น ๔ ประเภทใหญ่ คือ ประเภทหิน ประเภทไม้ ประเภทโลหะ และประเภทอื่นๆ เช่น เศษกระเบื้อง แผ่นอิฐ เป็นต้น แต่ประเภทยังอาจแบ่งได้อีกเป็นพวกที่เป็นจารึกทั่วไป กับพวกที่เป็นประดิมากรรมรูปเคารพ เช่น พระพุทธรูปหรือพระสาวก เป็นต้น

จากจุลสารคลังข้อมูลจารึกล้านนา ฉบับที่ ๓ จัดทำโดยสถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับจำนวนจารึกที่พบในจังหวัดเชียงใหม่ ดังต่อไปนี้

จารึกที่เป็นหิน แผ่นศิลาจารึกจำนวน ๔๔ ชิ้น ประดิมากรรมรูปเคารพ จำนวน ๕ ชิ้น ตัวอย่างเช่น

ศิลาจารึกวัดเชียงมั่น จารึกชิ้นนี้เป็นแผ่นศิลา อยู่ที่วัดเชียงมั่น อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ จารึกด้วยอักษรฝักขาม ภาษาไทยล้านนา รูปแบบคำประพันธ์เป็นร้อยแก้ว เก็บรวบรวมและดูแลรักษาไว้ที่หอสมุดแห่งชาติภาค ๒ โดยคณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี กำหนดเรียกว่าศิลาจารึกหลักที่ ๗๖ เนื้อหากล่าวถึงประวัติความเป็นมาของวัดเชียงมั่น ตั้งแต่เริ่มสร้างในรัชสมัยพญามังรายเมื่อจุลศักราช ๖๕๔ ตรงกับพุทธศักราช ๑๘๓๕ ต่อมาในปี จ.ศ.๘๓๓ หรือ พ.ศ. ๒๐๑๔ พระเจ้าติโลกราช ทรงก่อพระเจดีย์ด้วยศิลาแลงเป็นครั้งที่สอง ต่อมาในปี จ.ศ.๘๒๐ (พ.ศ. ๒๐๐๑) เชียงใหม่กลับเข้ามาในขอบขัณฑสีมาของกษัตริย์พม่า พระเจ้าบุเรงนองพระราชทานให้ข้าวัดจำนวนหนึ่ง

ศิลาจารึกวัดพระธาตุศรีจอมทอง จารึกหลักนี้เป็นหินทรายสีเทา กว้าง ๔๒ เซนติเมตร สูง ๑๑๑ เซนติเมตร หนา ๘ เซนติเมตร อักษรฝักขาม ภาษาไทยล้านนา รูปแบบคำประพันธ์เป็นร้อยแก้ว เก็บรวบรวมรักษาไว้ที่วัดพระธาตุศรีจอมทอง ตำบลบ้านหลวง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ นายประสาทค นายศราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร ได้ศึกษาและตรวจแก้หนังสือประชุมศิลาจารึกภาคที่ ๔ โดยคณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี กำหนดเรียกว่าศิลาจารึกหลักที่ ๑๐๕ เนื้อหากล่าวถึง สมเด็จบรมบพิตรพระเจ้าอยู่หัว ตนเป็นเจ้าเมืองพิงค์เชียงใหม่ เจ้าอารามพระมหาธาตุเจ้าอยู่หัว ดนเป็นเจ้าราชวงศ์เมื่อปี จ.ศ.๙๑๘ (พ.ศ. ๒๐๙๙) แล้วพระราชทานให้ข้าวัดพระธาตุศรีจอมทองทั้งหมดทำหน้าที่เอาใจใส่ดูแลและถวายภัตตาหารเป็นประจำ

ศิลาจารึกที่ฐานพระพุทธรูป วัดเชียงมั่น จารึกหลักนี้อยู่ที่ฐานพระพุทธรูปทองสัมฤทธิ์ ปางลุ่มบาตร สูง ๑๗๖ เซนติเมตร ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่วัดเชียงมั่น อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ อรุณ เสนพันธ์ ได้ศึกษาไว้แล้ว และผลของการศึกษาพบว่าพระพุทธรูปองค์นี้ถูกสร้างขึ้นเมื่อ จ.ศ.๘๗๙ (พ.ศ. ๒๐๖๐) โดยพระมหาชปัญญาณะ พระมหาพุทธญาณะและพระมหาธรรมจันทร์เจ้าเป็นประธานในการสร้าง โดยนางแสนเลา เป็นเจ้าศรัทธา อักษรที่ใช้ในการจารึกคืออักษรธรรม ภาษาบาลีและไทยล้านนา

จารึกที่เป็นไม้ แผ่นไม้จารึก จำนวน ๔๓ ชิ้น ประดิมากรรมรูปเคารพ จำนวน ๒๕ ชิ้น

จารึกประเภทโลหะ แผ่นโลหะจารึก จำนวน ๒๔ ชิ้น ประดิมากรรมรูปเคารพ จำนวน ๖๑ ชิ้น

จารึกประเภทอื่นๆ แผ่นจารึก ๔๙ ชิ้น ประดิมากรรมรูปเคารพ ๔๖ ชิ้น

ตำนาน จังหวัดเชียงใหม่เคยเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนามาก่อน มีประวัติความเป็นมายาวนาน มีโบราณสถานและโบราณวัตถุสำคัญมากมาย จังหวัดเชียงใหม่จึงอุดมไปด้วยตำนานซึ่งอาจแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ได้ดังนี้

ตำนานเกี่ยวกับบุคคล เช่น ตำนานเกี่ยวกับปู่ย่าท้ายลึกและแหว้น ตำนานเจ้าหลวงคำแดงเข้าถ้ำหลวงเชียงดาวแล้วไม่กลับออกมาอีกเลยทุกวันนี้ ตำนานพระนางสามผิวกระดองในบ่อขาวราวเพื่อหนีการคุกคามของพระเจ้าสุโธ กษัตริย์พม่า ตำนานมหาญาณคัมภีร์เถระม้าศาสนา ตำนานมหาเถรจันทร์วัดอุโมงค์เสือจิต ตำนานครูบาเจ้าศรีวิชัยเดินกลางฝนแต่ไม่เปียก เป็นต้น

ตัวอย่างตำนานพญาคำฟูงน้ำตายเพราะไม่ชื่อต่อมิตร (เก็บความจากคณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่)

ตำนานเกี่ยวกับสถานที่ (ต่อ)

ตำนานเกี่ยวกับสถานที่และเกาะแก่งต่างๆ แถบแม่น้ำปิงในเขตอำเภอสะเมิง ตำนานพระบาทสี่รอยเนินเขามะเขือ ตำนานพระธาตุอ่อนเปียเมืองสะเมิง ตำนานผาเกิ้ง ตำนานน้ำแม่ระมิงค์ ตำนานถ้ำเชียงดาว ตำนานพระเจ้าเลียบโลก ตำนานเมืองเชียงดาว ตำนานวัดสวนดอก ตำนานวัดบุพพาราม ตำนานพระบาทสี่รอย อำเภอสันทราย ตำนานโสรัสสะปุกเมือง เป็นต้น

ตัวอย่างตำนานพระบาทสี่รอย

พระบาทสี่รอยประดิษฐานอยู่ที่บ้านสะลวง ตำบลสะลวง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ตำนานเล่าว่าในสมัยพุทธกาล พระพุทธองค์เสด็จมาถึงที่แห่งนี้ ทรงพบสามคนพ่อลูก ปู่และย่าอื่นสอง แต่ลูกไม่ปรากฏชื่อ ต่อมาภายหลังได้กลายเป็นตำนานเมืองหริภุญไชยผู้สร้างเมือง

ปู่และย่าเห็นพระพุทธองค์ก็ได้ตามเพื่อจะกินเนื้อ พระพุทธองค์แสดงปาฏิหาริย์เหยียบแผ่นหินกลายเป็นรอยพระบาท ปู่และย่าเกิดความกลัวจึงฟังธรรมเดี๋ยวจบทั้งสองอวยพรขอกินแต่เนื้อควายผู้ปีละครั้งเท่านั้น เมื่อจึงเกิดเป็นประเพณีเลี้ยงผีปู่และย่าในหมู่ชาวล้านนา ส่วนรอยพระบาทที่ปรากฏพระพุทธเจ้าเหยียบไว้ปรากฏอยู่รุ่นนี้ ร่วมกับรอยพระพุทธบาทของอดีตพระพุทธเจ้าอีกสามพระองค์ รวมเรียกว่าพระบาทสี่รอยสืบมาจนกระทั่งทุกวันนี้

ตำนานเกี่ยวกับวัด

เช่น ตำนานพระแก้วมรกต ตำนานพระสิงห์ ตำนานพระเสด็จคมนี้วัดเชียงมั่น ตำนานพระธาตุเจ้าสุเทพ ตำนานพระธาตุเมืองฝาง ตำนานพระนอนขอนม่วง เป็นต้น

ตำนานประวัติศาสตร์

คือ การบันทึกประวัติศาสตร์โดยการตั้งเอาตำนานปรัมปราและนำชาวบ้านมาผสมผสานเข้ากับสถานที่และเวลาในประวัติศาสตร์ ประกอบไปด้วยการเรียงลำดับราชวงศ์ในเรื่องก่อนของกลุ่มชนต่างๆ และลำดับราชวงศ์ซึ่งจริงตามระยะเวลาดอนนั้น เช่น ตำนานจามเทวีวงศ์ ตำนานเชียงแสน ตำนานเชียงใหม่ ตำนานเมืองฝาง ตำนานมูลศาสนา มูลมังรายตั้งเรียง ตำนานการประดิษฐานสาอินทขีลประจำเมืองเชียงใหม่ ตำนานชาวล้วะในเมืองหริภุญไชยช่วยเหลือชาวไทยที่พ่ายศึกหนีพี่ชาวล้วะ ตำนานการทำสัญญาเป็นไมตรีต่อกันระหว่างเจ้าเมืองเชียงใหม่กับเจ้าเมืองยางแดง ดังตัวอย่างต่อไปนี้

เมื่อพระยากาวีละครองเมืองเชียงใหม่ พระองค์ได้โปรดให้เจ้าอุปราชธรรมลังกาไปตรวจตราชายแดนด้านตะวันตกดูว่า เห็นว่าเมืองยางแดงฝากตะวันตกครองแม้ไม่ได้ขึ้นกับเมืองอังวะ เจ้าอุปราชจึงเกลี้ยกล่อมให้เจ้าเมืองยางแดงเข้ามาสวามิภักดิ์เป็นไมตรีกับเชียงใหม่ เพื่อให้เมืองยางแดงเป็นทูตด่านคอยแจ้งข่าวการเคลื่อนไหวของพม่าให้ล้านนาทราบ เจ้าเมืองเชียงใหม่กับเจ้าเมืองยางแดงจึงทำพิธีสัญญาเป็นไมตรีต่อกันโดยสังฆยายตัวหนึ่งเอาแกล้มเหล้าแล้วเอาชาวควายมาฆ่าเป็นสัตย์ปฏิญาณต่อกันว่า ตราบใดแม่น้ำปิงไม่หาย เขาควายไม่ตรง ถ้าฝ่ายเมืองเลือกไม่ยุบ เมืองเชียงใหม่กับเมืองยางแดงจะเป็นไมตรีกันตราบนั้น

กฎหมาย

จังหวัดเชียงใหม่เคยเป็นศูนย์กลางทางการปกครองของอาณาจักรล้านนามาก่อน กษัตริย์ผู้ครองอาณาจักรจึงมีพระราชโองการให้หนประกาศราชบัญญัติต่างๆ ตรากฎหมายต่างๆ ขึ้นใช้ กฎหมายโบราณเหล่านี้ได้แก่ กฎหมายคลองธรรมศาสตร์ กล่าวด้วยการแบ่งมรดก กฎหมายธรรมศาสตร์กล่าวด้วยการชดใช้ค่าเสียหาย-การปรับไถโทษ กฎหมายโบราณ กล่าวด้วยการตัดสินคดีทรัพย์สิน กฎหมายโบราณกล่าวด้วยลักษณะพยาน-การขายทรัพย์เสียและชดใช้ค่าเสียหาย กฎหมายพระเจ้าอินทร กฎหมายพระเจ้าอ้อน เป็นต้น

ตัวอย่างกฎหมายมังรายศาสตร์ เชื่อกันว่าอาจจะมาตั้งแต่ยุคสมัยพญามังราย ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านนา เป็นวรรณกรรมลายลักษณ์ประเภทกฎหมายโบราณ ให้ความรู้เกี่ยวกับสภาพทางสังคมบางประการของล้านนา ตัวอย่างบางตอนจากกวีนิพนธ์เรื่องนี้เช่น

...ไพร่ ๑๐ คน ต้องมีนายสิบผู้นึ่ง ช่มเชาบ้านผู้นึ่ง มาเป็นล่ามบ๋าวการงาน ที่มีชุนายสิบกันแมล แม่สิบ ๕ คนที่มีนายห้าสิบผู้นึ่ง เป็นช้างขวาผู้นึ่ง เป็นช้างซ้ายผู้นึ่ง นายร้อยสิบผู้นึ่ง มีนายร้อยผู้นึ่ง มีนายพันผู้นึ่ง เจ้าพัน ๑๐ ผู้ที่มีเจ้าแสนผู้นึ่ง รับสิทธินี้เขียนห้าอย่างด้วยห้าที่มีเจ้าหมื่นหกนายกลุ่มหน้าร้อยผู้นึ่งท่านหาเสิบ ท่านแสนหมื่นเสียพระยาชื่อพระยาช่างเจ้าแสนเสีย เอาริบรอนครอบครัวเสียเรือน อย่าให้สักัน ทำสิ่งนี้ห้อยค้ากันหลายดูเยี่ยงอย่างกัน ที่สับทกไก่ที่ที่หน้าไว วามผู้ใต้ตนบเลี้ยง ท้อละอายนัก...

นิราศ

เป็นวรรณกรรมที่เน้นการแสดงอารมณ์ของกวีผู้แต่ง พรรณนาความอาลัยจากการพลัดพรากที่อยู่ เป็นเหมือนบันทึกการเดินทาง จึงได้รับความสนใจในการใช้ตรวจสอบเส้นทาง ชื่อบ้านเมืองและสภาพแวดล้อมสังคมในสมัยที่ยังมีชีวิตอยู่ ดังตัวอย่าง

โคลงมังทรารบเชียงใหม่ วรรณกรรมเรื่องนี้บางบทเรียกว่าโคลงล้านนา เนื้อหากล่าวถึงการที่กวีต้องเดินทางไปหาสาวพร้อมกับเจ้าหญิงองค์หนึ่งและเชลยศึกจำนวนหนึ่งที่ถูกกวาดต้อนไป เป็นวรรณกรรมที่ให้ข้อมูลบางประการทางประวัติศาสตร์ เขียนด้วยโคลงล้านนา ต้นฉบับเดิมบางสำนวนใช้ระบบอักษรไทยนิเทศหรือด้วยอักษรเมืองในการบันทึก

บางตอนจากโคลงมังทรา: ...มังทรวงเจตเจ้า อาสิง / เห็นเหตุเป็นเมืองยิง แม่ห้าย / มาปองราชชิ่ง เชียงใหม่ พระเอย / ร้อยฤกร้อมเรวร้าย ม่านไต่โดยจง / ได้แล้วเอาท่อนท้าว ไทยพระยา / สิ้นส่วนเมืองหงสา สน่อยแล้ / พอเป็นเขตอาณา ในราช เรืองเอ / สู่ภาพมังทราแท้ โลกเรื่องเรืองกษัตริย์...

โคลงนิราศหริภุญชัย วรรณกรรมเรื่องนี้น่าจะแต่งขึ้นในปี พ.ศ. ๒๐๐๐-๒๐๖๐ เนื้อหากล่าวถึงการเดินทางไปนมัสการพระธาตุหริภุญไชย ผ่านสถานที่ต่างๆ แทรกความคิดคำนึงบางด้านของกวี

บางตอนจากโคลงนิราศหริภุญชัย: ...ชลไพรผงแผ่นพื้น บนบด / ภายลุ่มปานจักรตด เลือกช้ำ / พาชีดำเชียรยด จรเลือก ชักแล / ขงน่านเรือร้อยล้ำ ไขช่วงขวางวนที / อารักษ์อาราธนี้เรื่อง มังราย ราชแล / เชิญส่งศรีพนาย หนี่งร้า / เทียนทุ่งพี่จำควาย เป็นส่วน บุญแล / จูงข้อเมืองเมืองฟ้า เสพสร้างสุราลัย...

ตำรา

ตำรับตำราต่างๆ มีอยู่มากมายในจังหวัดเชียงใหม่ อาจจำแนกตามความมุ่งหมายเป็นสองประเภทใหญ่ คือ ตำราที่ให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องต่างๆ และตำราที่บอกวิธีทำสิ่งต่างๆ แต่ทั้งนี้แบ่งตามเนื้อหาอาจแบ่งได้เป็นประเภทต่างๆ ดังต่อไปนี้: ตำราเกี่ยวกับกฎหมายโบราณ ตำราคำสอนต่างๆ ตำราเกี่ยวกับเหตุการณ์บ้านเมืองในอดีต ตำราโหราศาสตร์ ตำราการแต่งคำประพันธ์ ตำราเกี่ยวกับไสยศาสตร์และการประกอบพิธีกรรมต่างๆ ตำรายา ตำราการช่างต่างๆ

ตำราเกี่ยวกับคำสอนต่างๆ ได้แก่ โอวาท คำสอน คติความเชื่อ รวมถึงพฤติกรรมที่พึงประสงค์หรือพึงละเว้นของสมาชิกในสังคมที่ได้รับการบันทึกไว้ในตำราประเภทนี้ ตัวอย่างเช่น คติความเชื่อต่างๆ ค่าวสอนเจ้าท่อราช โคลงกลบทล้านนา ฉันท์วรรณศาลี นิสสัยยุคโลกไท พุทธจริต มนุษยวินัย สัพพะสอนเถรจันทร์ สุภาษิตสอนหลาน วิธีสอนโลก เป็นต้น

ตำราโหราศาสตร์ ตัวอย่างเช่น กำเนิดปีเกิด เกณฑ์สุทธิน คัมภีร์สุริยาปรณ์ ทำนายปีเกิด วันเกิด ทำนายฝัน วิธีเกณฑ์วันเดือนและฤกษ์ราศี วิธีทำฤกษ์เข้า ฤกษ์ออก เป็นต้น

ตำราการแต่งคำประพันธ์ หากเทียบกับตำราประเภทอื่น ตำราการแต่งคำประพันธ์บันมีน้อยมาก ตัวอย่างเช่น กลอนพระนารายณ์ โคลงกลบทล้านนา ฉันท์วรรณศาลี นิสสัยยุคโลกไท เป็นต้น

ตำราเกี่ยวกับไสยศาสตร์และการประกอบพิธีกรรมต่างๆ ที่จะกล่าวถึงต่อไปนี้ บางตำราให้ความรู้ บางตำราบอกวิธีทำ บางตำรามีมากกว่าสิ่งบรรจุตัว ตัวอย่างตำราประเภทนี้ได้แก่ คาถาและยันต์ต่างๆ แบบยันต์พระสิงห์ สวดถอนดาโหตพราย บูชาข้าวอ่อยแก่ ล่องคาถ ขึ้นบ้านใหม่ พิธีกรรมต่างๆ บูชาอาบาตรหนา สืบชะตาคำเรียกขวัญต่างๆ คำสวดถอนยึดต่างๆ สังฆเข้าปาริต เป็นต้น

ตำรายา มีมากมาย ตัวอย่างเช่น ตำรากุมารภัทรแพทย์ ตำรายาต่างๆ ตำรายาแก้ไข้ต่างๆ ตำรายามุกขทีแทนหนองที่ ตำรายาเกี่ยวเข้าทัวใจ เป็นต้น

ตำราการช่างต่างๆ การช่างและการทำสิ่งต่างๆ มีตำรามากมาย บางตำราให้ความรู้ บางตำราบอกวิธีทำ บางตำราบอกวิธีทำพิธีกรรม ตัวอย่างตำราการช่างต่างๆได้แก่ ตำรากูมารกภัทรแพทย์ ตำรายาต่างๆ ลักษณะบาตร (ตำราการทำบาตร) ลักษณะบุกลองหลวงและพิธีกรรมต่างๆ วิธีสมพรหาว รีธีปลูกแปลงเรือนใหม่ วิธีตั้งเยี่ยงข้าว วิธีสร้างกลองหลวง เป็นต้น

วรรณกรรมพุทธศาสนาและชาดก

วรรณกรรมประเภทนี้เป็นผลงานของพระเถระนักปราชญ์ในสมัยโบราณของล้านนา แต่เดิมเป็นภาษาบาลีล้วนๆ บางเรื่องได้รับการแปลเป็นภาษาไทยกลางไว้บ้างแล้ว บางเรื่องยังใช้เรียนในหลักสูตรการศึกษาภาษาบาลีในปัจจุบัน อย่างค้นคว้าหาข้อมูลได้ไม่ยาก

วรรณกรรมพุทธศาสนาและชาดกในล้านนา กล่าวกันว่ามีความเจริญรุ่งเรืองที่สุดสมัยเมืองแก้วเป็นต้นมา โดยมีเถระนักปราชญ์สำคัญเช่น พระโพธิรังสี พระรัตนปัญญาเถระและพระศิริมังคลาจารย์ ที่นี้จะขอกล่าวจำแนกวรรณกรรมพุทธศาสนาและชาดกตามลักษณะเนื้อหาดังต่อไปนี้

วรรณกรรมอธิบายคัมภีร์หรืออรรถกถาต่างๆ เป็นวรรณกรรมที่แต่งขึ้นเพื่ออธิบายความในพระไตรปิฎกหรือไวยากรณ์ กล่าวกันว่าวรรณกรรมประเภทนี้มีความเจริญรุ่งเรืองที่สุดสมัยพระเมืองแก้ว (พ.ศ. ๒๐๓๘-๒๐๖๘) ที่มีสำคัญ เช่น

มังคลัตถทีปนี เป็นการอธิบายมงคลสูตร ที่แสดงถึงการปฏิบัติให้เป็นมงคล ๓๘ ประการ แต่งโดยพระสิริมังคลาจารย์

สมันตปาสาทิกา อัฏฐกถาชนา เป็นหนังสืออธิบายความในพระไตรปิฎก แต่งโดยพระญาณกิตติเถระ เป็นต้น

ปัญญาสชาดก เป็นชาดกนอกนิบาตที่แต่งเลียนแบบชาดกในพระไตรปิฎก โดยพระภิกษุชาวเชียงใหม่ แต่งขึ้นประมาณปี พ.ศ. ๑๙๙๕-๒๐๐๐ เนื้อความจะกล่าวถึงเรื่องราวของพระพุทธเจ้าก่อนตรัสรู้ เพื่อเผยแผ่และสอนศาสนาในแบบที่ง่ายต่อการจดจำ ถือกันว่าปัญญาสชาดกเป็นต้นแบบของวรรณกรรมสำคัญหลายเรื่องและแพร่กระจายไปในหลายประเทศเช่น พม่า ลาว เขมร ตัวอย่างเช่น สมุทโฆษชาดก สุธนชาดก สิริวิบุลกิตติชาดก สรรพลิงชาดก รถเสนชาดก เป็นต้น

นอกจากปัญญาสชาดกแล้ว ยังพบชาดกที่แต่งขึ้นเพื่อใช้เทศน์ เรียกว่า ธรรมค่าวหรือค่าวธรรม แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทร่ายหรือกลอนอ่อนธรรม และร้อยแก้ว สันนิษฐานว่าจะมีคำมาจากนิทานชาวบ้านอาทิเช่น อุสสาบารส ช้างโพงนาผลหอม จันทมาคะ แสงเมืองหงส์ กำพร้าผมดำ กาพย์หมอมด้า ชาดกเหล่านี้ที่สำรวจพบปรากฏมีกว่า ๘๐๐ เรื่อง ส่วนใหญ่เก็บรักษาด้วยการถ่ายเป็นไมโครฟิล์มที่สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

มหาชาติ หมายถึง ชาติสำคัญ คือเรื่องมหาเวสสันดรชาดก อันเป็นเรื่องพระชาติที่สำคัญที่สุดก่อนที่จะได้เป็นพระพุทธเจ้า ใช้เทศน์ในเทศกาลเดือน ๑๒ เพ็ญ ตรงกับช่วงออกกระษัตร เป็นเรื่องที่ได้รับความนิยมฟังมาก สมัยก่อนคนจะฟังกันวันเดียวจบทั้ง ๑๓ กัณฑ์ถือว่าได้บุญกุศลสูง บางครั้งใช้คนหนึ่งโยกาสงบเป็นเรื่องขึ้นบ้านใหม่ๆ

ธรรมมหาเวสสันดรหรือธรรมมหาชาตินี้ ได้รับความนิยมในการสร้างถวายวัดมาก พบสำนวนการแต่งต่างกันถึง ๑๑๐ ฉบับ เช่น วิวรหน้อย วิวรหลวง พร้าวไกว ใสามเมือง อุโมงคำ เฉลิมกลับ ส้อยสังกร อินทาแก่งพ้อน อินทฯ ลงเหลาเป็นต้น โดยมีทำนองการเทศน์หรือเรียกว่า ระบำ หลายทำนอง อาทิ ระบำน้ำตกดาด ระบำนกเขาเงิน มอย่ายไฟ หมาได้คืนเป็นต้น

ตัวอย่างมหาเวสสันดรชาดก จากกัณฑ์ชูชก ตอนพรรณนาบ้านชูชก: ...แลเรือนแห่งพราหมณ์นั้นมีสี่เสา เอาไม้พาหนุ่มมาแปลง / เยียะย่อยเยียะแย่ แม่ว่าหวาซึ่งแก่วรากีไห / แมวไอกี้เพื่อนก็ชาย ทาที่จักไว้ก้องคำได้ / จักไข้บันหัวกิ่วเป็นช่อง จักไว้ปล่อง ก็เยียว่าโจรจกก...

วรรณกรรมเพื่อความบันเทิง แต่ยังเพื่อความสนุกสนานบันเทิง และแทรกข้อคิด คติธรรมทางพุทธศาสนา อันเกิดจากต้นเค้าที่มาจากวรรณกรรมชาดกประกอบนิทานชาวบ้าน นิยมขับขานเล่าสู่กันฟังเมื่อมีชุมนุมทางสังคม อาทิ การทำบุญงานศพ ๆลๆ มักแต่งด้วยประพันธ์ประเภทโคลงและค่าว อาทิ โคลงทุมสังกา โคลงอมรา โคลงหงษ์ผิน ค่าวสิบสอง เป็นต้น

ค่าวชองหงส์ทิน มีหลายสำนวน เนื้อเรื่องโดยย่อกล่าวถึงการผจญภัยของเจ้าหงส์ผิน ออกติดตามหายักษ์ลักไป ตัวอย่างบางตอนจากวรรณกรรมเรื่องนี้

...ล้านแต่รุกชา บชางไล่เพาะ / ไม่เพาไม่และ หยาดยายตามโรง / สมุลแวง จันทร์แดงทั้งช้าง / สารกี่หลวง ภู่เมี้ยงบวานที / หมากกอบหมากกะ ส้านหว้าวไม่จรวง / หมากม่วงคำแดง เหมือนแก้มสาวน้อย...

ค่าวสี่บท ผู้แต่งคือพระยาพรหมโวหาร กวีเอกของล้านนาซึ่งมีชีวิตอยู่ราวปี พ.ศ. ๒๓๙๕-๒๔๓๐ วรรณกรรมเรื่องนี้บางทีเรียกว่าค่าวจ๋าง ค่าวพระยาพรหม ค่าวสำนางจม (ค่าวจำนางจม) เนื้อความกล่าวถึงความรู้สึกหลาก ๆ อย่างที่ค่านิยมทอดออกมาเพราะการหนีจากไปของหญิงคนรัก นับเป็นวรรณกรรมสะท้อนอารมณ์ที่เด่นมากของล้านนา

การละเล่นพื้นบ้าน นาฏศิลป์และดนตรี

เชียงใหม่มีความเจริญทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย ซึ่งแสดงออกถึงลักษณะความเป็นอยู่ของชาวเชียงใหม่ จึงมีกิจกรรมที่แสดงออกถึงเอกลักษณ์เฉพาะที่แสดงถึงเอกลักษณ์ของเชียงใหม่

การละเล่นพื้นบ้าน

จำแนกได้ดังนี้: การละเล่นของเด็ก เด็กๆ จะเล่นในช่วงเวลาว่างในชีวิตประจำวัน เป็นกิจกรรมที่ให้ความสนุกสนาน เพลิดเพลินคลายเหงา และให้ทักษะชีวิตของประชากรทางสมาคมของประเทศทางทุกมือเท่า ตัวอย่าง: กล้องถบ (การเล่นยิงกระบอกไม้ไผ่ ใช้ลูกกระสุนดินเหนียวยิงไปตามลำกล้องให้ดังคล้ายเสียงปืน), ไก่ชนมะม่วง (ป็อกบ่ามะม่วง) การเล่นสัมมะม่วง โดยเอาลูกมะม่วงมาผูกด้วยเชือกปล่อยให้ใส่กลุ่มมะม่วง เจาะรูเจาะร้อยตะปั้วเข้าไป แล้วให้น้ำหนักในการแกว่งอย่างพอเหมาะ ให้ผู้ที่ไม่ทำแหลมปักสบนด้านหลังของมะม่วง เพื่อทำเดิม จากนั้นจึงเริ่มชน, แนด เป็นการเล่นโดยวิ่งไล่แตะกัน มีอยู่หลายวิธีแต่วิธีคล้ายๆ กัน คือผู้ที่แดตจะวิ่งไล่แตะผู้อื่น เพื่อให้ผู้อื่นเป็นแนดแทนตัว, บ่าบ้าตาแสง (เขตปราบกินเมือง) เป็นการละเล่นที่เก่าแก่ มีชื่อเรียกหลายชื่อเช่น อีทับ อีปีก บ่าบ้าตาแสง เป็นต้น, สิกจุ่งจา คือการเล่นชิงช้าของเด็กในสมัยโบราณ ผู้ใหญ่มักสอนให้ร้องเพลงตามจังหวะของการแกว่งไกวไปด้วย

การละเล่นของผู้ใหญ่ ส่วนผู้ใหญ่จะมีกิจกรรมการเล่น ๓ ลักษณะคือ การละเล่นเพื่อนันทนาการ เพื่อความเพลิดเพลินพักผ่อนหย่อนใจ และเล่นในโอกาสเทศกาลพิเศษ เช่น การชนกว่าง (กว่างเป็นแมลงปีกแข็งประเภทด้วง มีชาวเหนือได้นิยมชนกว่าง มีหลายชนิด), ม้าชักคอก (การละเล่นของกลุ่มหนุ่มสาว เล่นในโอกาสเทศกาลพิเศษโดยใช้ไม้ไผ่เป็นอุปกรณ์ท้องถิ่น), ไม้โก่งเก็ง (เป็นการละเล่นเพื่อประสบการณ์ในชีวิต ใช้ท่อนไม้ไผ่ขนาดพอจับได้ถนัด เจาะขาไม้โคนไม้ไผ่ให้เดินทรงตัวไปมาได้ ปัจจุบันนำมาใช้ในการแข่งขันในกลุ่มเด็กโตทั้งชาย-หญิง และกรมพลศึกษาได้จัดเป็นกีฬาพื้นบ้านไทยประจำปี)

ดนตรีพื้นบ้าน

ปัจจุบันหากพูดถึงดนตรีพื้นบ้านของเชียงใหม่ อาจนึกถึงวง สะล้อ-ซึง หรือวงกลองประเภทต่างๆ แต่จริงแล้วดนตรีพื้นบ้านเชียงใหม่มีหลายประเภท ทั้งดีด สี ตี และเป่า มีลักษณะการบรรเลงแบบเดี่ยวหรือหวงเป็นวง วัตถุประสงค์ในการบรรเลงนอกจากเป็นการแสดงแล้ว ยังเป็นไปเพื่อประกอบประเพณีพิธีกรรมและความเชื่ออีกด้วย ดนตรีพื้นบ้านอาจแบ่งบทบาทและหน้าที่ตามประเพณีและลักษณะการบรรเลงในโอกาสต่างๆ คือ

ดนตรีที่บรรเลงเดี่ยว เครื่องดนตรีที่นิยมเล่นเดี่ยวมักเป็นเครื่องดนตรีที่มีขนาดพอถือติดตัวได้และมีเสียงไม่ดังจนเกินไป เปรียบเทียบกับเครื่องดนตรีของหนุ่มๆ มักมีเครื่องดนตรีติดตัวไปด้วย เช่น พิณเพี๊ยะ ซึง สะล้อ เป็นต้น

วงดนตรีพื้นบ้าน ได้แก่ วงสะล้อ-ซึง วงสะล้อ-ซึง นับเป็นเครื่องสายที่มีชื่อเสียงเป็นเครื่องดนตรีและมีเครื่องดีดประกอบจังหวะคือ กลอง ฉาบ หรือบางวงอาจมีฆ้องและกรับประกอบด้วย เดิมทีเดียวสะล้อ-ซึงไม่ได้มีอะไรซับซ้อน เพียงแต่ใครมีเครื่องดนตรีประเภทไหนเมื่ออยากติดตัวไปพบกัน เช่น การไปเที่ยวสาวตี่ หรืออาจเอาเครื่องดนตรีไปเล่น "เอื้อนเอ็น" เพื่อเป็นเพื่อนคนที่ญาติมิตรตายจากไป รวมไปถึงการไปเล่นในงานบุญที่วัด งานขึ้นบ้านใหม่ งานบวช เป็นต้น การพบกันของนักดนตรีในโอกาสดังกล่าว มักจะตั้งเสียงเข้ากันแล้วบรรเลงร่วมกันที่ชาวบ้านเรียกว่า กุมกัน (กุม = ประกอบเข้าด้วยกัน) เมื่อกุมกันบ่อยเข้า ก็จะเป็นที่รู้กันได้ดี ความงามก็จะขอกันไปเล่น ดังกล่าวบรรเลงนั้นเรียบง่าย เพลงที่บรรเลงเป็นเพลงพื้นบ้านที่จดจำกันมา เครื่องประกอบจังหวะ อาจมีหรือไม่มีก็ได้ ไม่ได้เคร่งครัด ต่อมาภายหลังอิทธิพลของดนตรีไทยภาคกลางมีบทบาท ลักษณะการบรรเลงจึงเริ่มมีหลักเกณฑ์โดยมาตรฐานของดนตรีไทยเป็นหลักอ้างอิง

ช่วงระยะเวลาที่ถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มแห่งการเข้าสู่มาตรฐานดนตรีไทยภาคกลางนั้น ผู้รู้หลายท่านให้ทรรศนะสอดคล้องกันว่าอยู่ในช่วงสมัยพระราชชายาเจ้าดารารัศมี เพราะท่านเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในวงนาฏศิลป์และดุริยศิลป์ของล้านนาอย่างยิ่ง วงสะล้อ-ซึงมีบทบาทเพิ่มขึ้นโดยเฉพาะการบรรเลงประกอบและขับร้องขับกลอน

วงปี่ชุม (อ่าน-ปี่จุม) คือชื่อของปี่ที่เป่ารวมกันเป็นชุด ที่เรียกชื่อเช่นนี้ เพราะคำว่า ชุม หมายถึง มาชุมนุมกันเป็นชุดคือประกอบไปด้วยตั้งแต่ ๓ เลาขึ้นไป จำแนกตามขนาดที่แตกต่างกันคือ ปี่แม่ ปี่กลาง ปี่ก้อย ปี่ตัด (บางแห่งเรียก ปี่เลก) โดยแม่มีขนาดใหญ่และยาวที่สุด ปี่ก้อย ปี่ตัด มีขนาดเล็กและสั้นลงมาตามลำดับ การประสมวงของปี่ชุมมีอยู่ ๓ ลักษณะคือ

ปี่ชุมสาม ใช้ปี่ ๓ เลา คือ ปี่แม่ ปี่กลางและปี่ก้อย, ปี่ชุมสี่ ใช้ปี่ ๔ เลา คือ ปี่แม่ ปี่กลาง ปี่ก้อยและปี่ตัด, ปี่ชุมห้า ใช้ปี่ ๕ เลา คือ ปี่แม่ ปี่กลาง ปี่ก้อยและปี่ตัด (๒ เลา) และปี่ชุมสาม เดิมนั้นนิยมประสมวง ปี่ชุมห้า เมื่อเห็นว่าปี่ก้อยไม่จำเป็นต้องมีถึง ๒ เลาจึงเหลือปี่ ๔ เลา เรียก ปี่ชุมสี่ ต่อมาตัดที่ไม่จำเป็นออกไปเห็นว่าเกินความจำเป็นเหลือเพียงปี่ ๓ เลา คือ ปี่ชุมสาม ขณะเดียวกันก็ได้เพิ่ม ซึง เป็นเครื่องดีดเข้าประสมอีกเครื่องหนึ่ง นับว่าเสียงของซึงทำให้จังหวะกระชับขึ้น หน้าที่หลักของวงปี่ชุมคือบรรเลงประกอบการขับร้องของชาวล้านนาโดยเฉพาะ การซอเข้าปี ที่เป็นที่นิยมมากในแถบจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง เชียงราย และพะเยา

การขับซอ หรือ การซอ คือ การขับร้องดำเนินในลักษณะของการขับร้องระหว่างชายกับหญิงซึ่งเป็น ช่างซอ ส่วนเนื้อหาของซอมักเกี่ยวกับพิธีกรรมในงานศพนั้นๆ จะกล่าวถึง อานิสงส์สบช อวยพรเจ้าภาพ หรืองานบ้านใหม่มักกล่าวถึงการก่อสร้างตัวของเจ้าบ้านใหม่ เป็นต้น นอกจากการขับซอที่ให้ความสนุกสนานตามคำความต้องการของสังคม มีการประยุกต์เป็นครสวยนวี โทรทัศน์ เป็นต้น

บทบาทของวงปี่ชุมที่เห็นได้ชัด คือดนตรีที่ใช้ประกอบในการซอที่มีเนื้อหานอกเหนือจากความสนุกครบแล้ว ยังเกี่ยวเนื่องกับพิธีกรรม ความเชื่อที่ยึดมั่นในเรื่องของโอกาสจะไม่เกิดขึ้นเนื่องกับพิธีสงฆ์ในศาสนาหลักในล้านนา แม้เนื้อหาของสาระพระพุทธวจนะของครูที่ก่อกภิกษุก็ไม่พ้นไปถึงคัมภีร์ต่างๆ ก็ยังรักษาไว้ในการบรรเลง ภายในหอธรรมแต่ละแห่งของอำเภอต่างๆ ที่มักจะสังเกตอีกประการของหอธรรมเมืองเชียงใหม่ คือ มักจะสร้างเฉพาะในวัดที่เป็นวัดสำคัญนั้นๆ ซึ่งอาจจะเป็นเหตุผลเดียวกับการสร้างอุโบสถ หากแต่สร้างที่บรรเลงนั้นสามารถพบเห็นได้ในทุกวัดของเชียงใหม่ ของหอธรรมเชียงใหม่ล้านนาแบ่งได้หลายรูปแบบคือ

หอธรรมแบบสองชั้นมีการทำหน้ามุขด้านเดียว เป็นแบบที่พบเห็นได้มากในเมืองเชียงใหม่ลักษณะจะคล้ายวิหารทรงโรงขนาดเล็ก ด้านล่างเป็นการก่ออิฐถือปูน ด้านบนเป็นเครื่องไม้ มีประตูทางเข้าอาคารด้านหน้าทางด้านหน้า ไม่นิยมสร้างหน้าต่างบนอาคารชั้นบน บ่อยครั้งจะพบว่ามีการสร้างระเบียงเพื่อสามารถเดินได้โดยรอบ หอไตรรูปทรงนี้สามารถพบได้ที่หอธรรมวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร หอธรรมวัดเชียงมั่น

วงกลองต่างๆ: ตึ่งนง เป็นวงดนตรีที่ประกอบด้วยเครื่องเป่าและเครื่องตี เครื่องเป่าได้แก่ แน มี ๒ เลา คือแนน้อยและแนหลวง เครื่องตีได้แก่ ฆ้องขนาดใหญ่ (เรียก-ก้องอุ้ย) ฆ้องขนาดกลาง (เรียก-ก้องโหย้ง) ฉาบใหญ่ (เรียก-สว่า) กลองขนาดเล็กผู้สนับสนุนเสียงตึง รับกับเสียงฆ้องที่มีเสียง นง ใช้ประโคมในงานบุญของวัด บวชนาค และประกอบการฟ้อนเล็บ

มองเซิง เป็นวงกลองพื้นบ้านของชาวไทใหญ่ที่นิยมมากในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ ลำปาง คำว่า มอง หมายถึงฆ้อง และ เซิง หมายถึงชุด มองเซิงคือชุดฆ้องตั้งแต่ ๕-๙ ใบ ใช้ขนาดใหญ่ดูประกอบ ส่วนกลอง ใช้กลองสองหน้าไม่ติดมีลักษณะคล้ายตะโพนมอญ แต่น้ำหนักเบากว่า วงมองเซิงใช้ประโคมในงานบุญของวัด ขบวนแห่ครัวทานที่เรียก ลูกแก้ว ไทใหญ่เรียก ส่างลอง ใช้ประโคมแห่ครัวทานและประกอบการฟ้อนเล็บพื้นเมือง

สะบัดชัย เป็นชื่อของกลองประเภทหนึ่ง แต่เดิมใช้เป็นสัญญาณบอกเหตุเป็นสัญญาณโจมตีข้าศึกและตีเมื่อรบชนะ ต่อมาใช้เป็นพุทธบูชา และประโคมในงานบุญของวัด นอกจากนี้ยังพบ ระบัดชัย เป็นชื่อทำนองที่เรียกว่า ระบำ ในการตีกลอง บูชา (ออกเสียง ปู่จา) อีกด้วย

กลองสะบัดชัยที่มีคานหามในปัจจุบันพัฒนามาจากการย่อส่วนของกลองปูชา เพื่อให้น้ำหนักเบาสะดวกในการหาม การย่อส่วนตอนแรกจะย่อเหมือนของเดิม กล่าวคือ มีกลองเล็กอีก ๒-๓ ใบที่เรียก ลูกตุบ ไม้ไผ่ที่มีลักษณะเฉพาะตีประกอบจังหวะ เรียกว่า ไม้แส ภายหลังเมื่อมีการชิงเชิงและสีลาการต่อสู้ ซึ่งใช้อาวุธที่เป็นอาวุธของผู้เต้นไปด้วย จึงตัดลูกตุบและไม้แสออก

การตีกลองสะบัดชัยในปัจจุบันใช้กลองใหญ่ขนาดพอหามได้ ๑ ใบ ฉาบขนาดกลางและฆ้องตั้งแต่ ๒-๔ ใบ ลีลาในการตีที่มีการใส่ท่าเชิงในการต่อสู้และสามารถแสดงถ้าอวุธที่เป็นอาวุธ เช่น ศอก เข่า เท้า หมัด ตีประกอบด้วยโอกาสที่แสดงใหญ่จะตีในขบวนแห่

สิ่งหมอน เป็นชื่อของวงกลองประเภทหนึ่งซึ่งมีลลาในการตีง่ายๆ ไม่ซับซ้อน เครื่องดีตประกอบด้วยกลองสิ่งหมอง ฉาบขนาดกลาง ๑-๓ ใบ ใช้ตีในขบวนแห่ครัวทาน ตีประกอบการฟ้อนตามงานทั่วไป

นาฏศิลป์-การรำฟ้อน

ฟ้อนเมือง คือ ฟ้อนโบราณของคนเมืองและถือว่าเป็นฟ้อนสัญลักษณ์ของคนล้านนา ฟ้อนเมืองมีหลายประเภท เช่น ฟ้อนเล็บ ฟ้อนเทียน ฟ้อนเมืองกลายลาย แต่ในปัจจุบันคำว่า ฟ้อนเมือง มักจะหมายถึงฟ้อนเล็บและฟ้อนเทียน

ฟ้อนเล็บ มีความแตกต่างกันในแต่ละท้องถิ่นในเขตล้านนา ในเรื่องรายละเอียดของท่าฟ้อนเครื่องแต่งกาย จังหวะ ๆลๆ ในการฟ้อนเล็บจะใช้ช่างฟ้อนหญิง เป็นชุดตั้งแต่ ๖ คน ๘ คน ๑๒ คน และอาจจะมีเป็นจำนวนร้อย การแต่งกายเป็นแบบพื้นเมือง คือสวมเสื้อแขนกระบอก นุ่งผ้าซิ่นห่มผ้าสไบทับเสื้อ สวมเล็บทำด้วยโลหะทองเหลือง ลักษณะหลายเรียว แหลม อ่อนยาวประมาณ ๓ นิ้ว จะใช้สวมนิ้วก้อยเกาะหัวแม่มือ ทรงผมเกล้ามวย และใช้ดอกไม้ประดับผมมวย ดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบคือวงกลองตึ่งนง

ฟ้อนเทียน มีท่าฟ้อนเหมือนกับฟ้อนเล็บ แต่เปลี่ยนจากการสวมเล็บมาเป็นถือเทียน เพื่อฟ้อนในตอนกลางคืนในงานเลี้ยงโอกาสต่างๆ

ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา เป็นการฟ้อนที่มีลีลาท่าฟ้อนผสมผสานระหว่างฟ้อนของพม่ากับของล้านนา ท่วงท่าที่ฟ้อนทั้งจังหวะเร็วและช้า รูปแบบการฟ้อนที่การแปรรูปขบวนแบบแถวคู่กันบ้าง ปัจจุบันไม่ค่อยมีการนำมาแสดงในโอกาสงานสำคัญ หรือในกรณีพิเศษโดยมีหน่วยงานหรือกลุ่มเอกชนที่ได้อนุรักษ์ฟ้อนชนิดนี้ไว้ เช่น วิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่ ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ (เอกชน) คณะกลุ่มหนุ่มสาววัดป่าเป้า อำเภอเมืองเชียงใหม่ เป็นต้น

ประวัติความเป็นมา พระราชชายาเจ้าดารารัศมี ได้ทรงโปรดให้ฝึกฟ้อนหญิงชาวม่านชื่อ สล่าโนโทย มาเป็นครูฝึกในวังแล้วทรงดัดแปลงท่าฟ้อนแบบพม่ามาเป็นฟ้อนเทพเทาะ (วรจตัดเลือ) การฟ้อนแบบพม่าเรียกกันเดิมยังคงรักษาลีลาความเป็นพม่าเสื้อยผ้าแบบพม่าตามเดิม ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ เสด็จเลียบมณฑลพายัพ ทรงได้รับการทรงบรรเลงภาพมาสวยพระกระยาหาร ที่วังของพระราชชายาเจ้าดารารัศมี พระราชชายาเจ้าดารารัศมีที่ทรงจัดฟ้อนม่านเหว่ยเสื่อนตำแสดงถวายหน้าพระที่นั่ง โดยทรงให้เปลี่ยนเครื่องแต่งกายช่างฟ้อนจากชุดเดิมเป็นชุดสุภาพที่โรฐหัวหิงยิ้งวงศ์แสงงามอาศัยรวมทั้งสองชาย แต่งกายเลียนแบบพม่าชาย แต่งกายเลียนแบบพม่าหญิง ๑ แถว ๑ แถว

การแต่งกาย ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตาในปัจจุบันนี้ ผู้แสดงหญิงล้วน ประมาณ ๑๐-๑๖ คน แต่งกายแบบพม่าคือ นุ่งผ้าถุงแบบพม่ายาวกรอมเท้า สวมเสื้อแขนยาวคอกลม ผ้าแพรสีต่างๆ คล้องคอ ชายผ้าเวี่ยวลงมาถึงตะเอว เกล้าผมมวยไว้กลางศีรษะและปล่อยชายผมลงข้างแก้ม มีดอกไม้และมีอุปะห้อยลงมาติดกับชายผม

ดนตรีที่บรรเลงประกอบการฟ้อน ใช้วงปี่พาทย์ไม่นิยมใช้วงเครื่องสาย เพลงที่ขับบรรเลงมีเสนียดพร้อมจะเรียกกันว่า เพลงม่าน เพลงไทยที่ไปเล่นแบบม่านบรรเลงเพลงนี้แพ่ บอกว่าชาวม่านเรียกเพลงนี้ว่า เพลงโยเดีย (ไทยอยุธยา) จึงไม่สามารถสืบหาความเป็นมาของเพลงได้ และการเรียกการฟ้อนเทพเทาะเป็น การฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา และให้ชื่อแหล่งที่มาจึงกลายเป็นฟ้อนมุ้ยเชียงตา

ฟ้อนสาวไหม เป็นฟ้อนที่ประดิษฐ์ขึ้นเมื่อประมาณ ๔๐ ปีก่อน โดยนายกุศภาวสิทธิ์ ซึ่งเดิมเป็นชาวดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ และย้ายไปอยู่ที่จังหวัดเชียงราย โดยได้ดัดแปลงท่าฟ้อนจากเซิงสาวไหมสันด้าน ซึ่งเลียนแบบขั้นตอนของการสาวไหม มาเป็น การฟ้อนสาวไหมให้กับลูกสาวคือนางบัวเรียว (สุภาวสิทธิ์) รัตนมณีกรณ์ ซึ่งนางบัวเรียว ก็ได้ถ่ายทอดการฟ้อนนี้มาจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ทางกรมศิลปากรได้นำไปเป็นหลักสูตรในการเรียนการสอนในวิทยาลัยนาฏศิลปโดยดัดแปลงรูปแบบเล็กน้อย เพื่อความเหมาะสมและได้มาตรฐานเดียวกัน

ดนตรีที่ใช้ประกอบการฟ้อน คือ เพลงสาวไหมหรือเพลงสาวไหมฝ้าย หรือเพลงพื้นเมืองอื่นๆ ที่จังหวะสอดคล้อง บรรเลงโดยวงสะล้อ-ซึง การฟ้อนจะฟ้อนเดี่ยวหรือมากกว่า ๑ คนก็ได้ การแต่งกายเป็นแบบพื้นเมือง คือนุ่งผ้าซิ่น สวมเสื้อแขนกระบอก ทำสไบทับเกล้าผมมวยประดับดอกไม้ ท่าที่ใช้ในการฟ้อนมีหลายท่า เช่น ปิดบ้าน สาวไหมช่วยตะกร้าว ม้วนไหมได้ดอก เป็นต้น

ฟ้อนสาวไหมส่วนมากจะฟ้อนในงานบุญต่างๆ เช่น งานปอยหลวง นอกจากนี้ยังนิยมฟ้อนกันในงานที่จัดขึ้นเพื่อเลี้ยงรับรอง เช่น งานขันโตกดินเนอร์ เป็นต้น

ฟ้อนเชิง (อ่าน เชิง-ฟ้อนเจิง) เป็นการฟ้อนที่มีลีลาน่ารำ อันเนื่องมาจากการต่อสู้ ผู้ฟ้อนเป็นช่างฟ้อนเพศชาย ดนตรีที่ใช้ประกอบเดิมใช้เต่งถิ้ง บรรเลงเพลงมวย ปัจจุบันใช้วงกลองปู่เจ่

ฟ้อนดาบ เป็นการฟ้อนที่ใช้ดาบประกอบการฟ้อน เหมือนรำดาบ ดนตรีที่ใช้ประกอบเดิมใช้เต่งถิ้ง บรรเลงเพลงมวย ปัจจุบันนิยมใช้วงกลองปู่เจ่เช่นกัน

ฟ้อนเมืองก่ายลาย ก่าย หมายถึง การปรับเปลี่ยน (ลีลา ท่าฟ้อน) ตรงกับคำว่า กลาย ในภาษากลาง ส่วน ลาย มีความหมายเช่นเดียวกับคำว่า เชิง ในนี้หมายถึงลีลาการร่ายรำ ซึ่งเป็นส่วนประกอบหนึ่งในศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวของชาวล้านนา ดังนั้น ฟ้อนเมืองก่ายลาย จึงน่าจะหมายถึงฟ้อนพื้นเมืองที่มีการปรับเปลี่ยนท่าฟ้อนโดยนำท่าฟ้อนเชิง (ลาย) เข้าไปผสมผสาน

ประวัติความเป็นมา ฟ้อนเมืองก่ายลาย ได้มีการคิดพบโดยนายสุชาติ กันชัย และนายสนั่น ธรรมอิ อดีตสมาชิกชมรมพื้นบ้านล้านนาสโมสรนักศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เมื่อประมาณปลายปี พ.ศ. ๒๕๓๑ ในชุมชนไต้ล้อบ้านแสนดอก ตำบลสะเมิงใต้ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งชาวไต้ล้อบ้านแสนดอกที่มีมาแต่เดิมหรือไม่ เท่าที่ทราบกันในบรรดาช่างฟ้อนที่เหลืออยู่ในปัจจุบันนี้ คือยุคที่จำความกันได้ไม่ต่ำกว่า ๑๑๐ ปีมาแล้ว ยุคที่จำความกันได้ไกล (ไม่ทราบนามสกุล) ซึ่งได้สอนฟ้อนชนิดนี้ให้ลูกหลานชาวบ้านแสนดอกจนถึงปัจจุบัน (ปัจจุบันนี้ผู้ที่ฟ้อนเป็นเหลือไม่ถึง ๑๐ คน)

ท่าฟ้อน การฟ้อนเมืองก่ายลายสมัยก่อนไม่ได้มีการกำหนดไว้ตายตัวว่าต้องฟ้อนท่าไหนก่อนไหนหลัง (ผู้ฟ้อนแต่ละคนจะฟ้อนท่าไหนก่อนก็ได้) แต่เมื่อจะเสนอลงเล่นกับผู้ฟ้อนคนอื่น ก็จะเปลี่ยนท่าฟ้อนให้เหมือนๆ กัน แต่ไม่ได้แข่งขัดแยกนัก ส่วนท่าฟ้อนที่ชุมชนพื้นบ้านล้านนามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้ไปสัมภาษณ์จากบุคลากรในท้องถิ่นมีทั้งหมด ๒๐ ท่า ท่าฟ้อนแต่ละท่ามีที่มาชื่อเรียกแล้ว มีหลายที่มาจากศิลปะในท้องถิ่นเดียวกัน จึงเรียกตามลักษณะการฟ้อน ชื่อพื้นบ้านล้านนาได้นำมาตั้งชื่อใหม่ให้ใกล้เคียงกับฟ้อน เพื่อง่ายต่อการเรียกและการฝึกซ้อม

การแต่งกาย ในสมัยก่อนการแต่งกายของผู้ฟ้อนไม่มีรูปแบบ คือสวมเสื้อในชุดนี้และ สำหรับชุดการแสดงของชมรมพื้นบ้านล้านนา จะฟ้อนในชุดนักเรียนหรืออาจใช้ชุดเครื่องแต่งกายแบบไหนก็ได้

โดยจากในอดีต ใช้กลองสิ่งหมองแห่พร้อมโคมประกอบการฟ้อนเมืองในอดีต บางทีเรียก (กลองแลว) ปัจจุบันใช้กลองมองเซิงและแห่โคมประกอบการฟ้อนซึ่งเริ่มมีมาประมาณ ๔๐ ปีแล้ว

ปัจจุบันฟ้อนเมืองก่ายลายได้เป็นที่ยอมรับและแพร่หลายในอำเภอสะเมิง ซึ่งถือว่าเป็นการแพร่หลายในระดับท้องถิ่นเท่านั้น ยังไม่เป็นที่แพร่หลายกันทั่วไป อย่างไรก็ตาม เมื่อครูเฉลิมศรี พรหมสุวรรณ ได้นำวิชาฟ้อนหลากหลายในอำเภอสะเมิง พยัพได้รับการส่งเสริมเผยแพร่จนเป็นที่รู้จักในโรงเรียนวัดโพธาราม ที่รู้จักในจังหวัดเชียงใหม่

อ่านเพิ่มเติม: สันกำแพง: ถนนสายหัตถกรรมและแหล่งผ้าไหมผ้าฝ้ายแห่งล้านนา

อ่านเพิ่มเติม: ศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่ — ขันโตกและการแสดงล้านนาที่ยังมีชีวิต

About Us & Content Policy

Our Mission

Terra Lanna Travel was founded out of a love for Lanna history and culture.

Hotels & Tours: A Supporting Role

The hotel accommodations and tour programs featured on this site are a supplementary source of income.

Our Role

Our main role is to tell stories and share knowledge about Lanna history.

About Our Images

The images on this website include both genuine photographs and AI-restored images from old black-and-white photographs.

Privacy Policy / นโยบายความเป็นส่วนตัว

Last updated: 26 April 2026 | อัปเดตล่าสุด: 26 เมษายน 2569

1. ข้อมูลที่เราเก็บรวบรวม / What We Collect

เราเก็บข้อมูลเฉพาะที่จำเป็นต่อการให้บริการ ได้แก่:

  • ชื่อ อีเมล และข้อความที่คุณส่งผ่านแบบฟอร์มติดต่อ
  • ข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ (หน้าที่เยี่ยมชม, แหล่งที่มา) ผ่าน first-party cookies
  • Name, email, and message submitted via contact form
  • Website usage data (pages visited, referral source) via first-party cookies

2. วิธีที่เราใช้ข้อมูล / How We Use It

  • ตอบคำถามและจัดการการจองทัวร์ / Respond to enquiries and manage tour bookings
  • วิเคราะห์ว่า content ใดเป็นประโยชน์กับผู้เยี่ยมชม / Understand which content is useful
  • ปรับปรุงเว็บไซต์และบริการ / Improve our website and services

3. Affiliate Links & Partner Disclosures

เว็บไซต์นี้มีลิงก์ affiliate ไปยัง Agoda, Viator และ Trip.com เมื่อคุณคลิกลิงก์เหล่านี้และทำการจอง เราอาจได้รับค่าคอมมิชชัน โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับคุณ ราคาที่แสดงบนเว็บไซต์นี้สำหรับที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) เป็นราคาสดที่ดึงมาจากพาร์ทเนอร์โดยตรง ส่วนราคาที่ Trip.com ต้องคลิกออกไปเช็คที่เว็บพาร์ทเนอร์โดยตรง

This site contains affiliate links to Agoda, Viator, and Trip.com. When you click these links and make a booking, we may earn a commission at no extra cost to you. Hotel prices (Agoda) and tour prices (Viator) shown on this site are live prices pulled directly from our partners; Trip.com prices require clicking through to the partner's own site. Affiliate cookies are only set when you click these links directly.

4. Cookies & Tracking Technologies

เราใช้คุกกี้ (Cookies) และเทคโนโลยีติดตามที่จำเป็นเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการให้บริการ:

  • คุกกี้การตั้งค่า (Preference Cookies): จำการตั้งค่าภาษา (TH / EN) และสถานะการยินยอมคุกกี้ของคุณ
  • คุกกี้สถิติและการวิเคราะห์ (Analytics Cookies): วิเคราะห์แนวโน้มการเข้าชมหน้าเว็บเพื่อปรับปรุงคุณภาพเนื้อหา ผ่าน Google Analytics (G-CSV1H77PY8)

We use cookies and similar technologies to enhance your browsing experience:

  • Preference Cookies: Remember your selected language and cookie banner consent status.
  • Analytics Cookies: Help us understand audience engagement and improve article quality via Google Analytics.

5. นโยบายโฆษณา Google AdSense / Google AdSense Advertising Disclosures

เว็บไซต์นี้ใช้บริการโฆษณาจาก Google AdSense เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและการผลิตเนื้อหาคุณภาพ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและนโยบายความเป็นส่วนตัวของ Google เราขอแจ้งให้ผู้ใช้ทราบดังนี้:

  • ผู้ให้บริการภายนอก ซึ่งรวมถึง Google ใช้คุกกี้ (รวมถึง DoubleClick cookie) เพื่อแสดงโฆษณาตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์นี้หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในอินเทอร์เน็ตของผู้ใช้ในอดีต
  • การใช้คุกกี้เพื่อการโฆษณาช่วยให้ Google และพาร์ทเนอร์สามารถแสดงโฆษณาที่เกี่ยวข้องและตรงกับความสนใจของผู้ใช้ อิงตามประวัติการเข้าชมเว็บไซต์ของเราและ/หรือเว็บไซต์อื่นๆ ในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
  • ผู้ใช้มีสิทธิ์เลือกปิดการใช้งาน (Opt-out) โฆษณาที่ปรับแต่งตามโปรไฟล์ความสนใจส่วนบุคคลได้ทุกเวลา โดยเข้าไปที่ Google Ads Settings หรือเข้าไปที่เว็บไซต์ www.aboutads.info เพื่อปิดการใช้คุกกี้ของผู้ให้บริการภายนอกสำหรับการโฆษณาตามความสนใจ

This website partners with Google AdSense to display advertisements. In strict accordance with Google AdSense Publisher Policies, please be advised:

  • Third-party vendors, including Google, use cookies (including the DoubleClick cookie) to serve ads based on a user's prior visits to this website or other websites across the Internet.
  • Google's use of advertising cookies enables it and its partners to serve personalized ads to users based on their visits to our site and/or other sites on the Internet.
  • Users may opt out of personalized advertising at any time by visiting Google Ads Settings. Alternatively, users can opt out of a third-party vendor's use of cookies for personalized advertising by visiting www.aboutads.info.

6. สิทธิ์ของคุณ / Your Rights (PDPA & GDPR)

ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และมาตรฐานสากล คุณมีสิทธิ์:

  • ขอดู แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนตัวของคุณ
  • ถอนความยินยอมได้ทุกเวลา
  • Request access to, correction, or deletion of your personal data
  • Withdraw consent at any time

7. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเรื่องข้อมูลส่วนตัว: terralanna67@gmail.com

For privacy enquiries: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย

Terms of Service / ข้อกำหนดการใช้งาน

Last updated: 25 September 2026 | อัปเดตล่าสุด: 25 กันยายน 2569

1. เกี่ยวกับบริการของเรา / About Our Service

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("เรา", "Terra Lanna") ให้บริการเว็บไซต์ที่รวมหลายส่วนเข้าด้วยกัน ได้แก่ ที่พัก Nampiangdin Boutique Hotel ทัวร์ฟาร์มออร์แกนิกที่ลำพูน โปรแกรมทัวร์คัดสรร ไดเรกทอรีโรงแรมพร้อมราคาสดจากพาร์ทเนอร์ บล็อกเรื่องราวเชิงวัฒนธรรมล้านนา และ "ห้องสมุดล้านนา" ซึ่งเป็นคลังหนังสือประวัติศาสตร์/วัฒนธรรมล้านนาที่แปลและเรียบเรียงขึ้นใหม่ การใช้งานเว็บไซต์นี้ถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับนี้

Terra Lanna Travel Chiang Mai ("we", "Terra Lanna") operates a website combining several parts: Nampiangdin Boutique Hotel accommodation, organic farm tours in Lamphun, curated tour programs, a hotel directory with live partner pricing, a Lanna culture blog, and the "Lanna Library" (ห้องสมุดล้านนา) — a collection of translated and re-edited Lanna history and culture books. By using this website, you agree to these Terms.

2. เนื้อหาบล็อกและห้องสมุดล้านนา / Blog & Lanna Library Content

บทความบล็อกและหนังสือใน "ห้องสมุดล้านนา" เป็นผลงานที่เรียบเรียง แปล และดัดแปลงขึ้นโดย Terra Lanna จากแหล่งข้อมูลประวัติศาสตร์/วรรณกรรมล้านนาสาธารณะ โดยมีเจตนาเพื่อการสานต่อและอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนาให้เข้าถึงได้ในหลายภาษา เนื้อหาที่แปล/เรียบเรียงใหม่นี้เป็นลิขสิทธิ์ของ Terra Lanna ส่วนผลงานต้นฉบับยังคงเป็นของผู้ประพันธ์/สำนักพิมพ์เดิมตามที่ระบุไว้ในแต่ละเล่ม รูปภาพประกอบบางส่วนเป็นภาพถ่ายจริง และบางส่วนสร้าง/บูรณะขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI จากภาพถ่ายเก่าขาวดำ (ดูรายละเอียดที่หน้า About Us) เนื้อหาทั้งหมดจัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการศึกษาและวัฒนธรรม ห้ามคัดลอกหรือนำไปเผยแพร่ซ้ำเพื่อการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

Blog articles and books in the "Lanna Library" are compiled, translated, and adapted by Terra Lanna from public Lanna historical/literary sources, with the intent of continuing and preserving Lanna culture in multiple languages. This translated/re-edited content is copyrighted by Terra Lanna; original source works remain the property of their original authors/publishers as credited within each volume. Some accompanying images are genuine photographs, while others are AI-restored or AI-generated from old black-and-white photographs (see the About Us page for details). All content is produced for educational and cultural purposes. Copying or commercial redistribution without written permission is prohibited.

3. การจองผ่านลิงก์พาร์ทเนอร์ / Bookings via Partner Links

ราคาที่พัก (Agoda) และทัวร์ (Viator) ที่แสดงบนเว็บไซต์ดึงมาจากพาร์ทเนอร์แบบสด แต่การจองจริงจะเกิดขึ้นบนเว็บไซต์ของพาร์ทเนอร์นั้นๆ ซึ่งอยู่ภายใต้ข้อกำหนดและนโยบายการยกเลิก/คืนเงินของพาร์ทเนอร์เอง ไม่ใช่ของ Terra Lanna เราเป็นเพียงผู้แนะนำ (affiliate) และไม่ใช่คู่สัญญาในการจองนั้น จึงไม่รับผิดชอบต่อปัญหาการให้บริการ การยกเลิก หรือข้อพิพาทที่เกิดจากพาร์ทเนอร์ (รายละเอียดค่าคอมมิชชัน affiliate ดูที่ Privacy Policy)

Hotel (Agoda) and tour (Viator) prices shown on this site are pulled live from our partners, but the actual booking is completed on the partner's own website and is governed by that partner's own terms and cancellation/refund policy — not Terra Lanna's. We act only as an affiliate referrer and are not a party to that booking contract, and are not responsible for service issues, cancellations, or disputes arising from the partner. (See Privacy Policy for affiliate commission details.)

4. การใช้งานที่ไม่เหมาะสม / Prohibited Use

ห้ามใช้เว็บไซต์นี้เพื่อ: ละเมิดกฎหมายไทยหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง, คัดลอก/ดึงข้อมูล (scrape) เนื้อหาจำนวนมากโดยไม่ได้รับอนุญาต, หรือพยายามเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต

You may not use this website to: violate Thai or applicable law, scrape or bulk-extract content without permission, or attempt unauthorized system access.

5. ข้อจำกัดความรับผิด / Limitation of Liability

เราให้ข้อมูลบนเว็บไซต์นี้ "ตามสภาพที่เป็นอยู่" โดยพยายามอย่างสมเหตุสมผลให้ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน แต่ไม่รับประกันว่าเนื้อหา ราคา หรือความพร้อมให้บริการจะถูกต้อง สมบูรณ์ หรือปราศจากข้อผิดพลาดตลอดเวลา Terra Lanna ไม่รับผิดต่อความเสียหายทางอ้อม ความเสียหายที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หรือการสูญเสียผลกำไร ที่เกิดจากการใช้เว็บไซต์นี้หรือบริการของพาร์ทเนอร์ ภายใต้ขอบเขตสูงสุดที่กฎหมายอนุญาต

We provide information on this website "as is" and make reasonable efforts to keep it accurate and current, but do not guarantee that content, prices, or availability are correct, complete, or error-free at all times. To the maximum extent permitted by law, Terra Lanna is not liable for indirect, incidental damages, or loss of profit arising from use of this website or our partners' services.

6. กฎหมายที่ใช้บังคับ / Governing Law

ข้อกำหนดฉบับนี้อยู่ภายใต้กฎหมายไทย ข้อพิพาทใดๆ ให้อยู่ในเขตอำนาจศาลไทย

These Terms are governed by the laws of Thailand. Any disputes shall be subject to the jurisdiction of Thai courts.

7. การเปลี่ยนแปลงข้อกำหนด / Changes to These Terms

เราอาจปรับปรุงข้อกำหนดนี้เป็นครั้งคราว การใช้งานเว็บไซต์ต่อไปหลังการเปลี่ยนแปลงถือว่าคุณยอมรับข้อกำหนดฉบับใหม่

We may update these Terms from time to time. Continued use of the website after changes constitutes acceptance of the revised Terms.

8. ติดต่อเรา / Contact

สอบถามเกี่ยวกับข้อกำหนดการใช้งาน: terralanna67@gmail.com

For questions about these Terms: terralanna67@gmail.com

Terra Lanna Travel Chiang Mai — เชียงใหม่, ประเทศไทย